Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun UYAP Üzerinden Duruşma Günü Öğrenilmesi ve Hukuki Dinlenilme Hakkı – 2017/1824 E., 2021/520 K.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 20.04.2021 tarihli ve 2017/1824 E., 2021/520 K. sayılı kararı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun uygulanmasında duruşma günü tebligatının usulüne uygun yapılmasının zorunluluğunu bir kez daha vurgulamıştır. Karar, özellikle UYAP sistemi üzerinden “duruşma gününü UYAP’tan öğrenecek” şeklindeki ara kararların tebligat mahiyetinde kabul edilemeyeceğini net bir şekilde ortaya koymaktadır.

Yargılama Süreci ve Uyuşmazlık

Dava, davacının eşinden dolayı ölüm aylığı bağlanması talebine ilişkindir. Gebze 2. İş Mahkemesi, davanın ikinci kez takipsiz bırakılması nedeniyle HMK m. 150 ve m. 320/4 uyarınca davanın açılmamış sayılmasına karar vermiştir. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi bu kararı bozmuş, mahkeme direnmiş ve dosya Hukuk Genel Kurulu’na gelmiştir.

HGK, uyuşmazlığı şu noktada toplamıştır: Mazeret dilekçesinde duruşma gününü UYAP’tan öğreneceğine dair talep bulunan davacı vekiline, yeni duruşma gün ve saatinin ayrıca tebliğ edilip edilmemesi gerektiği.

HGK’nın Temel Değerlendirmeleri

Kararda öncelikle Anayasa m. 36, HMK m. 27 ve AİHS m. 6’da güvence altına alınan hukuki dinlenilme hakkı detaylı biçimde incelenmiştir. Kurul, “ilgilinin bilgilenmesi şeklen değil, gerçek anlamda sağlanmalıdır” ilkesini benimsemiştir. Tebligat, iddia ve savunma hakkının kullanılabilmesi için zorunlu unsurdur.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu Yönetmeliği m. 52 ve Tebligat Kanunu m. 7/A ile Elektronik Tebligat Yönetmeliği incelendiğinde, duruşma gününün UYAP’tan öğrenilmesi usulünün Tebligat Kanunu’nda düzenlenmediği görülmektedir. Bu nedenle UYAP üzerinden öğrenme kararı, usulüne uygun tebligat yerine geçmez.

Somut olayda davacı vekilinin mazeret dilekçesinde UYAP’tan öğrenme talebi bulunmasına rağmen, mahkemece yeni duruşma gününün ayrıca tebliğ edilmemesi usul ve yasaya aykırı bulunmuştur. HGK, direnme kararını bu gerekçeyle bozmuştur.

Avukatlar İçin Mesleki Değerlendirme

Bu karar, avukatların duruşma günü tebligat süreçlerinde son derece dikkatli olmasını gerektirmektedir. Özellikle basit yargılama usulüne tabi davalarda HMK m. 150’nin uygulanmasında, mazeret dilekçesinde UYAP’tan öğrenme talebi bulunsa dahi, mahkemenin ayrıca davetiye tebliğ etme yükümlülüğü devam etmektedir.

Uygulamada sıkça karşılaşılan “UYAP’tan öğrendi sayılır” yaklaşımı, HGK tarafından reddedilmiştir. Bu içtihat, vekillerin mazeret dilekçelerinde açıkça “tebligat yapılmasını” talep etmeleri gerektiğini göstermektedir. Aksi takdirde dosyanın işlemden kaldırılması veya davanın açılmamış sayılması riski artmaktadır.

Karar aynı zamanda elektronik tebligat rejiminin sınırlarını çizmesi açısından da değerlidir. UETS (Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi) dışında kalan UYAP sorgu ve öğrenme işlemleri, Tebligat Kanunu m. 7/A anlamında elektronik tebligat sayılmamaktadır. Bu ayrım, gelecekteki benzer uyuşmazlıklarda temel referans olacaktır.

İlgili Mevzuat ve İçtihatlar

• HMK m. 27, m. 150, m. 320/4
• Tebligat Kanunu m. 1, m. 2, m. 7/A
• Anayasa m. 36
• AİHS m. 6
• HGK 17.01.2018 tarihli 2017/14-1760 E., 2018/43 K.
• HGK 19.03.2019 tarihli 2017/12-343 E., 2019/323 K.

Sonuç olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun bu kararı, hukuki dinlenilme hakkının şekli değil maddi boyutunu ön plana çıkarmaktadır. Avukatlar, müvekkillerinin duruşma günlerinden usulüne uygun haberdar edilmesini sağlamak için tebligat süreçlerini titizlikle takip etmeli, gerektiğinde mazeret dilekçelerinde açıkça fiziki veya elektronik tebligat talebinde bulunmalıdır. Bu içtihat, yargılamaların uzamasını önlemekle birlikte, tarafların savunma haklarının korunmasına da önemli katkı sağlamaktadır.

Kararın özellikle iş mahkemeleri ve basit yargılama usulünün uygulandığı davalarda sıkça referans alınması beklenmektedir. Hukuk profesyonelleri, UYAP’ın sadece kolaylaştırıcı değil, Tebligat Kanunu’nun emredici hükümlerine tabi bir araç olduğunu bu karar ışığında bir kez daha hatırlamalıdır. (Toplam 678 kelime)