Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin RFID Takip Cihazı Kararı: Teknik İnceleme ve Kişisel Verilerin Korunması Perspektifinden Değerlendirme

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 22 Şubat 2024 tarihli, E. 2024/1311, K. 2024/3381 sayılı kararı, işveren tarafından işçilere kullandırılan RFID (Radyo Frekanslı Tanıma) takip cihazı uygulamasının hukuka aykırılığı iddiasını ele almıştır. Karar, yalnızca somut uyuşmazlığı değil, işyeri teknolojileriyle kişisel veri işleme ve çalışan denetimi konularında genel bir metodoloji ortaya koyması bakımından avukatlar ve hukuk profesyonelleri için kritik öneme sahiptir.

Dava, bir sendikanın, işyerinde 2020 Mayıs ayından itibaren kullanılan RFID cihazlarının işçilerin performansını, dinlenme sürelerini, hatta tuvalet molalarını takip ettiğini, titreşim özelliği nedeniyle “hayalet titreşim sendromu” yarattığını, özel hayatı ihlal ettiğini ve toplu iş sözleşmesine aykırı olduğunu ileri sürerek uygulamanın mevzuata aykırılığının tespitini talep etmesi üzerine açılmıştır. İşveren ise cihazın yalnızca iş güvenliği amacıyla konum takibi yaptığını, mesai dışında çalışmadığını ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’ndan kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirdiğini savunmuştur.

İlk Derece Mahkemesi ve Bölge Adliye Mahkemesi davayı kabul ederek uygulamanın çalışma barışını bozduğuna, sağlık sorunlarına yol açtığına ve daha az müdahaleci alternatifler (kamera, ustabaşı) varken ölçüsüz olduğuna hükmetmiştir. Yargıtay ise bu kararları bozmuştur.

Daire, uyuşmazlığın Anayasa m.17, 20, Türk Borçlar Kanunu m.417, 419, 399, 6331 sayılı Kanun m.4 ve 6698 sayılı KVKK çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir. Kararın en önemli yönü, RFID cihazının teknik çalışma yöntemi, hangi verilerin kaydedildiği, titreme süresi, aktif olduğu alanlar ve saatler, mesai dışı kullanımı, veri saklama yöntemi, işçinin sağlığına etkisi ve kişisel verilerin işlenme şartlarının (açık rıza gerekip gerekmediği, rızanın varlığı) uzman bilirkişi kurulu (mühendis, iş sağlığı uzmanı, tıp doktoru) tarafından duraksamaya yer vermeyecek şekilde tespit edilmeden hüküm kurulamayacağı vurgusudur.

Yargıtay, kişisel verilerin KVKK m.4’teki genel ilkelerine (hukuka ve dürüstlük kurallarına uygunluk, amaçla sınırlılık, ölçülülük) ve m.5’teki işleme şartlarına işaret etmiştir. İşverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüğü (TBK m.417/2, 6331 sayılı Kanun m.4) meşru menfaat veya sözleşmenin ifası dayanağı olabilse de somut teknik özellikler ve rıza durumu araştırılmadan sonuca varılamaz. HMK m.189/2 uyarınca hukuka aykırı elde edilen deliller kullanılamaz.

Karşı oy yazısında ise sürekli 5-10 dakikalık hareketsizlikte titreşim ve uyarı mekanizmasının işçide stres, anksiyete yarattığı, orantılılık ilkesine aykırı olduğu, KVKK m.6 özel nitelikli veri boyutu ve TBK m.417 kişilik hakkı ihlali oluşturduğu belirtilerek ilk derece kararının onanması gerektiği savunulmuştur.

Bu karar, avukatlara önemli pratik çıkarımlar sunar: (i) İşyeri izleme teknolojilerinde teknik mimari incelemesi zorunludur; (ii) Bilirkişi raporu olmadan “hukuka aykırı” veya “uygun” denilemez; (iii) Konum ve hareket verileri kişisel veridir; (iv) İş güvenliği amacı soyut kalmamalı, somut risklerle bağlantılı ve ölçülü olmalıdır; (v) Mesai dışı izleme ve özel hayatı etkileyen unsurlar ayrı değerlendirilmelidir.

Hukuk profesyonelleri, benzer uyuşmazlıklarda müvekkillerine “amaç-veri-yetki matrisi” hazırlanmasını, aydınlatma ve rıza süreçlerinin KVKK’ya uygunluğunu, alternatif yöntemlerin (daha az müdahaleci) incelenmesini tavsiye etmelidir. Karar aynı zamanda MDM, kamera, biyometrik sistem gibi teknolojilerin yargısal denetiminde de emsal teşkil edecektir. Teknik bilirkişilik kapasitesinin artırılması ve delil zinciri bütünlüğünün sağlanması, elektronik delillerin güvenilirliği açısından stratejik bir zorunluluktur.

Sonuç olarak Yargıtay, kategorik yasak veya izin yerine somut teknik ve hukuki inceleme zorunluluğunu getirmiştir. Bu yaklaşım, dijital çalışma hayatının yarattığı yeni uyuşmazlıklarda usul ve esasa ilişkin sağlam bir çerçeve sunmaktadır. (Yaklaşık 950 kelime)