Yargıtay 7. Ceza Dairesi'nin 2024/390 E., 2026/6761 K. sayılı Kararı: 5607 sayılı Kanun'da Etkin Pişmanlık ve İhtar Yükümlülüğü

Yargıtay 7. Ceza Dairesi'nin 2024/390 Esas, 2026/6761 Karar sayılı ilamı, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu kapsamında etkin pişmanlık kurumunun uygulanma usulü ve kovuşturma aşamasındaki ihtar yükümlülüğüne ilişkin önemli bir karar niteliğindedir. Karar, ceza avukatları için, soruşturma ve kovuşturma evrelerinde sanık haklarının korunması, etkin pişmanlık indiriminin şartları ve usul hatalarının sonuçları bakımından yol göstericidir.

Dava, 27 Kasım 2013 ve 19 Eylül 2013 tarihli suçlarla ilgili 5607 sayılı Kanun'a muhalefet suçundan açılmıştır. Yerel Asliye Ceza Mahkemesi, sanığın mahkumiyetine, kaçak eşyanın ve nakil aracının müsaderesine karar vermiştir. Bozma üzerine kurulan yeni hüküm temyiz edilmiştir. Daire, olay oluşu, sanığın savunmaları, ele geçirilen kaçak eşyanın miktarı ve yakalama şekli itibarıyla suçun sübutu yönünden yerel mahkeme kabulünde isabetsizlik görmemiştir.

Ancak usul yönünden önemli bir hukuka aykırılık tespit edilmiştir. Suç tarihinde yürürlükte olan 5607 sayılı Kanun m. 5/2, etkin pişmanlık göstererek soruşturma evresi sona erene kadar suç konusu eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı kadar parayı Hazine'ye ödeyen kişiye verilecek cezanın yarı oranında indirileceğini düzenlemektedir. Bu hüküm, mükerrirler veya örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar için uygulanmaz. 7242 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikle etkin pişmanlık kovuşturma aşamasına da genişletilmiş, "Soruşturma evresinde ihtar yapılmaması hâlinde kovuşturma evresinde hâkim tarafından sanığa ihtar yapılır" hükmü eklenmiştir.

Daire, soruşturma aşamasında sanığa etkin pişmanlık hususunda ihtar yapılmadığını, bu nedenle mahkemece kovuşturma evresinde sanığa, kaçak eşyaların gümrüklenmiş değerinin iki katı kadar parayı hüküm verilinceye kadar Hazine'ye ödemesi halinde cezada 1/2 indirim yapılacağının bildirilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Ancak mahkeme, ana ve birleşen dosyalardaki gümrüklenmiş değerleri toplamını fazla göstererek (275.441,24 TL) sanığı yanıltmış, ödeme yapmadığı gerekçesiyle etkin pişmanlık indirimini uygulamamıştır. Bu durum, sanığın hukuki aydınlatılma hakkını ihlal etmiş ve hukuka aykırı bulunmuştur.

Karar, 1412 sayılı CMUK m. 321 gereği oybirliğiyle bozulmuştur. Bu içtihat, etkin pişmanlık kurumunun usul kurallarına titizlikle uyulmasını gerektirdiğini, yanlış veya eksik ihtarın bozma nedeni olacağını açıkça ortaya koymaktadır. Avukatlar, müvekkilleri adına etkin pişmanlık başvurularını hazırlarken, gümrüklenmiş değer hesaplamalarının doğru yapılmasını, ihtar tutanaklarının incelenmesini ve indirim şartlarının zamanında yerine getirilmesini sağlamalıdır.

Karar ayrıca, 5607 sayılı Kanun'un amacı olan kaçakçılıkla mücadelenin, sanık haklarının korunmasıyla dengelenmesi gerektiğini vurgular. Benzer davalarda, müsadere kararları, delil değerlendirmesi ve usul güvenceleri bu çerçevede ele alınmalıdır. Genel olarak, karar ceza muhakemesi hukukunda aydınlatma yükümlülüğünün önemini bir kez daha teyit etmektedir. (Yaklaşık 650 kelime)