Yargıtay 5. Hukuk Dairesi'nin 2025/2234 E., 2025/4269 K. sayılı Kamulaştırma Kararı: Bilirkişi Raporu ve Faiz Başlangıcı Üzerine Değerlendirme

Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın yol olarak terkinine ilişkin davada önemli bir karar vermiştir. Karar, özellikle net gelir yöntemine göre değer biçimi, kapitalizasyon faizi, objektif değer artışı ve faiz başlangıç tarihi konularında avukatlara yol gösterici niteliktedir.

Olay ve Yargılama Süreci

Çanakkale ili Gelibolu ilçesinde bulunan kuru tarım arazisinin Çanakkale-... Otoyolu kapsamında kamulaştırılması nedeniyle bedel tespiti davası açılmıştır. Davalılar, taşınmazın konumunun (ilçe merkezine ve denize yakınlığı, yol bağlantısı, yeraltı suları) yüksek değer yaratması nedeniyle teklif edilen bedelin yetersiz olduğunu savunmuştur. İlk Derece Mahkemesi davayı kabul ederek bedeli belirlemiş, istinaf üzerine dosya yeniden görülmüş ve nihayetinde Bölge Adliye Mahkemesi istinaf başvurularını esastan reddetmiştir.

Dairenin Değerlendirmesi

Daire, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 11. maddesi uyarınca arazi niteliğindeki taşınmaza "olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir" esas alınarak değer biçilmesinin usulüne uygun olduğunu belirtmiştir. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda 2019 yılı Gelibolu İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü resmi verilerinin kullanılmasının, belirlenen kapitalizasyon faiz oranı (%5) ve objektif değer artış oranının dosya kapsamına uygun olduğu kanaatine varılmıştır.

İrtifak hakkı nedeniyle değer azalmasının makul oranda uygulandığı, kadastro yenileme sonucu oluşan yeni yüzölçümünün hesaba katıldığı ifade edilmiştir. Davacı idarenin vekalet ücreti talebi de dava niteliği gereği reddedilmiştir.

Faiz Konusundaki İçtihat

Anayasa Mahkemesi'nin 05.04.2023 tarihli, 2022/83 E., 2023/69 K. sayılı kararı ile 2942 sayılı Kanun md. 10/9'un iptal edildiği hatırlatılmıştır. Dava, iptal kararının Resmi Gazete'de yayımlandığı 01.08.2023 tarihinden önce açıldığı için, Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı (15/15) ve Hukuk Genel Kurulu'nun 2017/3-990 E., 2017/954 K. sayılı kararı uyarınca "her dava açıldığı tarihteki hukuki duruma göre karara bağlanır" ilkesi uygulanmıştır.

Bu nedenle kamulaştırma bedeline, 2942 sayılı Kanun'un iptal edilen 10/9. maddesi gereğince davanın açıldığı tarihten dört ay sonrası itibarıyla yasal faiz işletilmesi gerektiği kabul edilmiştir. Daire, bu hususta Bölge Adliye Mahkemesi kararını isabetli bulmuştur.

Karar ve Düzeltme

Daire, davacı idarenin tüm temyiz itirazlarını, davalıların bir kısmını reddetmiştir. Ancak hüküm fıkrasında toplam kamulaştırma bedelinin "2.160.068,42 TL" yerine "2.738.252,00 TL" olarak yazılması gerektiği tespit edilmiş, bu maddi hatanın giderilmesi için kararı bozmadan düzelterek onamıştır (HMK md. 370/2).

Karara karşı yazılan karşı oy yazısında, Anayasa Mahkemesi iptal kararının derdest davalarda uygulanması gerektiği, davalıların faize ilişkin talebinin bulunduğu ve Anayasa md. 46 son fıkrası uyarınca kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faiz oranının uygulanması gerektiği belirtilmiştir. Karşı oy, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun yerleşik içtihadına atıf yapmaktadır.

Avukatlar İçin Mesleki Değerlendirme

Bu karar, 01.08.2023 öncesi açılan kamulaştırma davalarında yasal faiz uygulanmasına ilişkin Daire'nin yaklaşımını yansıtmaktadır. Ancak Hukuk Genel Kurulu'nun daha sonraki kararlarında bu yaklaşımın terk edildiği gözlemlenmektedir. Avukatlar, faiz taleplerini hazırlarken hem Daire hem de Genel Kurul içtihatlarını karşılaştırmalı, Anayasa Mahkemesi'nin "gerçek karşılık" ilkesi doğrultusunda argüman geliştirmelidir.

Bilirkişi raporlarının münavebe ürünleri, üretim giderleri (brüt gelirin 1/3'ü), kapitalizasyon faizi (%5-6 aralığı) ve objektif artış oranları açısından denetime elverişli olması büyük önem taşımaktadır. Karar, kamulaştırma hukuku uygulamasında rapor kalitesinin ve faiz hukuki nitelendirmesinin kritik olduğunu bir kez daha ortaya koymaktadır. (Toplam kelime sayısı: 678)