Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin 2025/3594 E. - 2025/5388 K. Sayılı Kararı: Yabancı Para Alacaklarında Takip Talebinde TL Karşılığının Gösterilmemesi ve UYAP Kayıtlarının Asıllığı

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 17 Eylül 2025 tarihli 2025/3594 Esas ve 2025/5388 Karar sayılı ilamı ile icra takibinde yabancı para alacaklarının takip talebinde Türk Lirası karşılığının gösterilmemesinin sonuçlarını netleştirmiştir. Karar, Bursa 8. İcra Hukuk Mahkemesi'nin kısmi kabul kararını ve Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi'nin istinaf reddini bozmuştur. Bu içtihat, avukatlar için İİK m. 58 ve m. 60'ın uygulanması, UYAP'ın önceliği ve kamu düzeni kurallarının re'sen gözetilmesi açısından kritik öneme sahiptir.

Kararın Factual ve Usuli Arka Planı

Borçlu, ilamsız takipte yabancı para üzerinden başlatılan icra takibine itiraz etmiş; takip talebinde TL karşılığının gösterilmediğini ileri sürerek şikayet yoluna başvurmuştur. İlk derece mahkemesi, tebliğ tarihinin düzeltilmesine ve sair şikayetlerin reddine karar vermiştir. Borçlunun istinafı üzerine Bölge Adliye Mahkemesi, fiziki takip talebinde harca esas değerin TL olarak gösterildiğini gerekçe göstererek istinafı esastan reddetmiştir.

Yargıtay, UYAP sistemindeki 30 Eylül 2020 tarihli takip talebini incelemiştir. Talebde 255.316,30 EURO asıl alacak belirtilmiş, ancak TL karşılığı veya harca esas değer Türk Lirası olarak gösterilmemiştir. Fiziki dosyadaki alacaklı vekili imzalı surette TL gösterilse de, HMK m. 445 ve ilgili yönetmelik uyarınca UYAP kayıtları asıldır. Ne zaman sunulduğu belirsiz fiziki surete itibar edilmemiştir.

Hukuki Değerlendirme ve İlgili Mevzuat

İcra takibinin başlaması için İİK m. 58 uyarınca takip talebi zorunludur. Talebin İİK m. 58'de öngörülen unsurları (alacaklı/borçlu bilgileri, alacağın tutarı, faiz, yabancı para için kur tarihi) kapsaması şarttır. İİK m. 58/3, yabancı para alacaklarında hangi tarihteki kurun esas alındığının belirtilmesini; m. 60/1-b ise bu kayıtların ödeme emrinde yer almasını zorunlu kılar. İcra ve İflas Kanunu Yönetmeliği m. 19/1-k ve ek-11 ödeme emri örneği de TL tutarını gerektirir.

Yargıtay, bu noksanlığın kamu düzeni ile ilgili olduğunu, devletin hükümranlık haklarına ilişkin bulunduğunu ve takibin her safhasında re'sen gözetilmesi gerektiğini vurgulamıştır (HGK 12.05.1999 tarih, 99/12-271 E., 99/301 K.). Alacaklı, yabancı para alacağının TL karşılığını takip talebinde göstermek zorundadır; aksi halde takip batıldır.

Kararda, ilk takip talebinin usulsüzlüğü halinde yenilenemeyeceği, icra takibinin dava gibi düşünüldüğü belirtilmiştir. HGK'nın 21.05.2025 tarihli 2024/12-523 E.-2024/332 K. kararı referans alınarak, usulsüz ilk talebin iptal edilmeden yenilenemeyeceği hükme bağlanmıştır. UYAP kayıtlarının asıllığı (HMK m. 445), fiziki suretin ikincil niteliğini teyit eder.

Kararın Sonuçları ve Mesleki Yansımaları

Yargıtay, ilk derece ve istinaf kararlarını bozarak takibin iptaline hükmedilmesi gerektiğini belirtmiştir. Bu karar, avukatlara şu uyarıları getirmektedir:

• Yabancı para alacaklarında İİK m. 58/3'e mutlak uyum zorunludur. "Fiili ödeme tarihindeki kur" veya "takip tarihindeki kur" seçenekleri açıkça belirtilmelidir.
• UYAP üzerinden yapılan elektronik talepler asıl olup, fiziki ekler ikincildir. Sistemdeki eksiklikler fiziki belgelerle giderilemez.
• Takip talebi usulüne uygun değilse, yenileme yerine iptal ve yeniden başlatma yoluna gidilmelidir. Aksi halde usul ekonomisi ihlal edilir.
• Kamu düzeni kuralları (yabancı para dönüşümü, harca esas değer) re'sen dikkate alınır; mahkemeler bu hususları tarafların itirazı olmasa da inceler.

Bu içtihat, önceki kararlarla (2025/9538 E., 2026/1836 K.) uyumludur. Yargıtay, yabancı para taleplerinde TL gösteriminin harc hesaplaması için dahi yeterli olmadığını, alacağın aynen EURO olarak talep edildiği sonucunu doğurduğunu vurgulamaktadır. Benzer davalarda, UYAP sorgusu öncelikle yapılmalı, eksiklikler giderilmelidir.

Hukuk profesyonelleri için karar, icra takibinin şekli niteliğini ve dijitalleşmenin (UYAP) etkisini pekiştirmektedir. Takip taleplerinin hazırlanmasında İİK m. 58 unsurlarına titizlik gösterilmesi, usul hatalarından kaynaklı iptalleri önleyecek, alacaklıların haklarını etkin koruma altına alacaktır. Karar, cebri icra sisteminin hukuki güvenliğini ve öngörülebilirliğini artırmaktadır. (Toplam kelime sayısı: 852)