Yargıtay 12. Ceza Dairesi’nin 2018/8188 E., 2019/6514 K. sayılı Kararı – Telekomünikasyon Yoluyla İletişimin Denetlenmesi ve Hukuka Aykırı Delil

Ceza yargılamasında delillerin hukuka uygun elde edilmesi, adil yargılanma hakkının temel unsurlarından biridir. Yargıtay 12. Ceza Dairesi’nin 22.05.2019 tarihli, 2018/8188 E. ve 2019/6514 K. sayılı kararı, bu ilkenin somut bir uygulaması niteliğindedir. Kararda, CMK’nın 135. maddesi uyarınca alınan iletişim tespit tutanaklarının, katalog dışı suçlarda delil olarak kullanılamayacağı açıkça belirtilmiştir.

Olayda, suç işlemek amacıyla örgüt kurma, resmi belgede sahtecilik, nitelikli dolandırıcılık ve verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme suçlarına ilişkin Üsküdar Cumhuriyet Başsavcılığı soruşturması kapsamında, örgüt lideri olduğu iddia edilen bir şahsın iletişimi CMK m. 135/8 katalog suçları nedeniyle dinlenmiştir. Bu dinleme sırasında, Kurşunlu İlçe Nüfus Müdürlüğü’nde veri hazırlama kontrol işletmeni olarak çalışan sanığın, kendisini jandarma istihbarat görevlisi olarak tanıtan kişiye mağdurların nüfus kayıt bilgilerini verdiği tespit edilmiştir.

Sanık hakkında herhangi bir iletişim dinleme kararı bulunmadığı gibi, isnat edilen TCK m. 136/1 suçu da CMK m. 135/8’de sayılan katalog suçlar arasında yer almamaktadır. Yargıtay, CMK m. 138/2’nin açık hükmü gereğince, katalog dışı suçlara ilişkin tesadüfen elde edilen kayıtların delil olarak kullanılamayacağına hükmetmiştir.

Kararın Hukuki Gerekçesi

Daire, Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 07.05.2013 tarihli 2013/11-87-245 sayılı kararına atıfla, vekalet ücreti hususunu da irdelemiş ancak asıl tartışmayı delil hukuku üzerine kurmuştur. Kararda şu hususlar vurgulanmıştır:

• Telekomünikasyon yoluyla iletişimin denetlenmesi, yalnızca belirli ağırlıktaki suçlar için meşru kabul edilmiştir.
• Katalog dışı suçlar bakımından özel hayatın ve haberleşmenin gizliliği üstün tutulmuştur.
• Sanık hakkında iletişimin denetlenmesine ilişkin herhangi bir hakim veya savcı kararı bulunmamaktadır.
• Tesadüfen elde edilen tape kayıtları, hukuka aykırı delil niteliğindedir ve CMK m. 217 ile bağlantılı olarak hükme esas alınamaz.

İlk derece mahkemesinin “hile ile iradesinin fesada uğratıldığı” ve “kastının bulunmadığı” yönündeki yetersiz gerekçeli beraat kararı bozulmuş, dosya kapsamına göre hukuka aykırı deliller dışlandığında sanığın mahkumiyetine yeter delil bulunmadığı gerekçesiyle CMK m. 223/2-e uyarınca beraat kararı verilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Avukatlar ve Hukuk Profesyonelleri İçin Sonuçlar

Bu karar, ceza avukatları açısından kritik önem taşımaktadır. Özellikle:

1. CMK m. 135 ve m. 138’in katı yorumu, tesadüfen elde edilen delillerin kullanım sınırlarını netleştirmektedir.
2. Katalog suçlar dışında kalan fiiller için dinleme kararı alınmaksızın elde edilen kayıtlar, hukuka aykırı delil olarak kabul edilmektedir.
3. Mahkemelerin delil değerlendirmesinde gerekçelendirme yükümlülüğü bir kez daha vurgulanmıştır.
4. Beraat kararlarının CMK m. 223/2-e bendine uygun şekilde kurulması gerektiği içtihatlaştırılmıştır.

Karar, aynı zamanda Anayasa m. 20 ve 22 ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi m. 8’de korunan özel hayatın gizliliği hakkını da güçlendirmektedir. Hukuk profesyonelleri, benzer dosyalarda iletişim tespit tutanaklarının hukuki kaynağını, kararın alındığı suç türünü ve CMK m. 135/8 katalog ilişkisini mutlaka incelemelidir.

Sonuç olarak Yargıtay 12. Ceza Dairesi’nin bu kararı, hukuka aykırı delil yasağının (CMK m. 206/2-a) ceza yargılamasındaki yerini pekiştirmekte ve savunma hakkını koruyan önemli bir emsal oluşturmaktadır. Benzer uyuşmazlıklarda bu kararın titizlikle dikkate alınması, adil yargılanma standardının yükseltilmesine katkı sağlayacaktır.