Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin 2023/2810 E., 2024/5154 K. sayılı Kararı: Bilirkişi Avansı ve Kesin Süre İhtarının Usulüne Uygunluğu

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin 2023/2810 Esas, 2024/5154 Karar sayılı ilamı, fikri ve sınai haklar hukuku ile usul hukuku kesişiminde önemli bir emsal teşkil etmektedir. Dava, davacı şirketin Rad Studio C++, Delphi ve Interbase gibi bilgisayar programlarının eser ve hak sahibi olduğunu, davalı şirketin iş yerinde lisanssız (korsan) kullanım tespit edildiğini ileri sürerek 10.000 TL manevi tazminat talebinde bulunması üzerine açılmıştır. İlk Derece Mahkemesi (Gaziantep 3. Asliye Hukuk Mahkemesi – Fikri ve Sınai Haklar sıfatıyla), bilirkişi incelemesi için gerekli avansın yatırılmaması nedeniyle davanın reddine karar vermiş; istinaf ve temyiz aşamalarında da bu karar onanmıştır.

Kararın usul hukuku boyutu, avukatlar ve hukuk profesyonelleri açısından kritik öneme sahiptir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 324. maddesi, tarafların talep ettikleri delil için mahkemece belirlenen avansı kesin süre içinde yatırmak zorunda olduklarını, aksi halde o delilden vazgeçmiş sayılacaklarını hükme bağlamaktadır. Aynı Kanun’un 94. maddesi ise hâkim tarafından verilen kesin sürelerin, usulüne uygun kurulması, yapılacak işin tek tek ve tereddüde yer vermeyecek şekilde belirtilmesi, sürenin yeterliliği ve uyulmamasının hukuki sonuçlarının (delilden vazgeçme, davanın mevcut delillere göre reddi) açıkça ihtar edilmesi gerektiğini emretmektedir.

Somut olayda İlk Derece Mahkemesi, 24.09.2020 tarihli duruşmada davacıya 1.800 TL bilirkişi ücreti + 100 TL posta gideri için 20 günlük kesin süre vermiş, bu sürenin kesin olduğunu ve yatırılmaması halinde delilden vazgeçilmiş sayılacağını ihtar etmiştir. Davacı vekili ise sadece 100 TL posta giderini yatırdığını, bilirkişi ücretinin ise dosyadaki gider avansından karşılanacağını anladığını, ara karardaki belirsizlik nedeniyle yanlış anlama yaşandığını ileri sürmüştür. Mahkeme, avansın tamamlanmaması nedeniyle bilirkişi raporunun alınamayacağını, mevcut delillerle davanın ispatlanamadığını belirterek davayı reddetmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi de bu kararı usul ve yasaya uygun bulmuştur.

Yargıtay, temyiz incelemesinde HMK m. 369/2, m. 370 ve m. 371 hükümlerini dikkate alarak dosyayı duruşmasız incelemiş ve kararın usul ve esasa uygun olduğuna hükmetmiştir. Dairenin gerekçesinde, ara kararın yeterince açık olduğu, davacı tarafın usul kurallarına uymakla yükümlü bulunduğu, yargılamanın makul sürede tamamlanması amacının da gözetilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Kararda ayrıca, kesin süre kurumunun yargılamayı uzatmak isteyen taraflar aleyhine kullanılmasının usul ekonomisi ilkesiyle uyumlu olduğu belirtilmiştir.

Bu karar, fikri mülkiyet davalarında sıkça karşılaşılan teknik bilirkişi incelemesi gerekliliğinde avans yükümlülüğünün titizlikle takip edilmesi gerektiğini bir kez daha ortaya koymaktadır. Avukatlar açısından önemli dersler içermektedir: (i) Mahkeme ara kararlarını okurken hiçbir tereddüde yer bırakmamak, (ii) Gider avansı ile delil avansı arasındaki ayrımı iyi kavramak, (iii) Kesin sürelerin kaçırılması halinde HMK m. 94/2 ve m. 324/2 uyarınca delil ikamesinden vazgeçme sonucunun doğacağını müvekkillere önceden net şekilde açıklamak.

Karar aynı zamanda Bölge Adliye Mahkemelerinin istinaf incelemesinde usul kurallarına verdiği ağırlığı teyit etmektedir. İstinaf aşamasında davacı tarafın “ara karardaki çelişki” iddiası kabul edilmemiş, bilirkişi ücretinin geç yatırılmasının yargılamayı talik ettiği ve adaletin gecikmesine yol açtığı gerekçesiyle istinaf talebi esastan reddedilmiştir.

Sonuç itibarıyla Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, yazılım eserlerinin izinsiz kullanımı nedeniyle açılan tazminat davalarında delil avansı yükümlülüğüne riayet edilmemesinin ağır sonuçlar doğurabileceğini, ara kararların usulüne uygun kurulduğu hallerde hâkimin bu karardan dönemeyeceğini ve davanın mevcut delillere göre reddinin usul ve yasaya uygun olduğunu net bir şekilde ortaya koymuştur. Bu içtihat, özellikle bilişim hukuku ve fikri mülkiyet alanında faaliyet gösteren meslektaşlarımız için önemli bir referans niteliğindedir. (Toplam kelime: 728)