Yargıtay 10. Ceza Dairesi’nin 2021/4002 E., 2021/10861 K. sayılı Kararı: Uyuşturucu Ticareti Suçunda Müşterek Faillik ve Yardım Etme Sınırı

Uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti suçunda iştirak ilişkisinin doğru nitelendirilmesi, ceza miktarını doğrudan etkileyen en kritik konulardan biridir. Özellikle gözcülük, yönlendirme, müşteri temini gibi eylemlerin müşterek faillik mi yoksa TCK 39. maddedeki yardım etme mi sayılacağı, Yargıtay’ın son yıllarda sıkça ele aldığı bir meseledir.

Yargıtay 10. Ceza Dairesi’nin 27.10.2021 tarihli ve 2021/4002 Esas, 2021/10861 Karar sayılı ilamı, bu konuya önemli açıklıklar getirmektedir. Karar, Batman 1. Ağır Ceza Mahkemesi ve Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi kararlarının temyiz incelemesi sonucunda verilmiş olup, birden fazla sanığın farklı roller üstlendiği bir uyuşturucu ticareti zincirini kapsamaktadır.

Olay ve Mahkeme Kararları

Dava, 03.10.2016 – 06.05.2017 tarihleri arasında gerçekleşen birden fazla uyuşturucu satışını konu almaktadır. Yerel mahkeme çeşitli mahkumiyet hükümleri kurmuş, Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesi ise bir sanık hakkında düzeltme yaparak, diğerleri hakkında istinaf başvurularını esastan reddetmiştir.

Yargıtay, suç tarihlerinin gerekçeli kararda ayrı ayrı yazılması yerine “03/10/2016 – 06/05/2017 tarihleri arası” olarak yazılmasını düzeltilebilir yazım hatası olarak kabul etmiştir. TCK 53. maddedeki 7242 sayılı Kanun değişikliklerinin infaz aşamasında gözetileceği belirtilmiştir.

Onanan Hükümler

Sanıklar …, … ve … hakkındaki mahkumiyet hükümleri hukuka uygun bulunmuş ve temyiz talepleri CMK 302/1 uyarınca esastan reddedilmiştir.

Bozulan Hükümler ve Müşterek Faillik – Yardım Etme Ayrımı

Kararın en önemli kısmı, sanıklar …, … ve … hakkındaki hükümlerin bozulmasıdır. Yargıtay, her üç sanığın da belirli tarihlerde “gözcülük” yaptığını tespit etmiştir. Bu gözcülük eylemlerinin TCK 39/2-c maddesi uyarınca “suçun işlenmesine yardım etmek” suretiyle icrayı kolaylaştırmaktan ibaret olduğu sonucuna varılmıştır.

Yüksek Mahkeme, TCK’da suça iştirakin faillik, azmettirme ve yardım etme olmak üzere üç grupta düzenlendiğini hatırlatmıştır. Şeriklik (yardım etme), suçun kanuni tanımındaki fiil üzerinde hakimiyet kuramayan kişilerin eylemlerini kapsar.

TCK 188/5. maddesinin (üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi hali) uygulanabilmesi için müşterek faillerin “aynı yönde” hareket etmeleri ve iradelerinin TCK 37. madde kapsamında birleşmesi gerektiği vurgulanmıştır. Oysa gözcülük yapan sanıkların, diğer sanıklarla aynı amaç doğrultusunda hareket etmedikleri, her birinin kendi nam ve hesabına hareket ettiği anlaşılmıştır.

Bu nedenle sanıkların “fail” sıfatıyla değil, “yardım eden” sıfatıyla sorumlu tutulmaları gerektiği, bu sebeple TCK 188/3 maddesi üzerinden belirlenen cezaya TCK 188/5 artırımı uygulanmasının hatalı olduğu belirtilmiştir.

Her üç sanık için de benzer gerekçelerle bozma kararı verilmiş, TCK 53 maddesinin yeniden değerlendirilmesi gerektiği de ayrıca vurgulanmıştır.

Kararın Hukuki ve Mesleki Değeri

Bu karar, uyuşturucu ticareti davalarında avukatlar için bir rehber niteliğindedir. Özellikle şu hususları netleştirmektedir:

• Gözcülük yapmak, suçun icrasını kolaylaştırmak suretiyle TCK 39/2-c kapsamında yardım etme olarak kabul edilmelidir.
• Müşterek faillik için “aynı yönde irade birleşmesi” ve fiil üzerinde “ortak hakimiyet” şarttır.
• TCK 188/5 nitelikli halinin uygulanmasında, yardım edenler fail sayısına dahil edilmez.
• Her sanığın eylemi, somut delillere ve dosya kapsamına göre ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Yargıtay, kararında doktriner açıklamalara da yer vererek, müşterek faillerin suçun maddi unsurlarını iş bölümüyle gerçekleştirebileceklerini, ancak bunun fiil üzerinde ortak hakimiyet kurmayı gerektirdiğini belirtmiştir. Yardım edenlerin ise arka planda kalan, suçun gerçekleşmesini kolaylaştıran ancak hakimiyet kurmayan kişiler olduğu vurgulanmıştır.

Bu içtihat, özellikle birden fazla kişinin yer aldığı uyuşturucu davalarında savunma stratejisi oluştururken büyük önem taşımaktadır. Avukatlar, müvekkillerinin eylemlerini bu kriterler ışığında değerlendirerek, müşterek faillik yerine yardım etme hükümlerinin uygulanmasını talep edebilirler. Bu ayrım, cezanın miktarı ve infaz rejimi açısından belirleyici olmaktadır.

Kararda ayrıca suç tarihlerinin yazım şekli, TCK 53 maddesindeki infaz değişiklikleri ve usul kurallarına da değinilmesi, kararın bütüncül bir nitelik taşıdığını göstermektedir.

Okuma süresi: 13 dakika

Anahtar Kelimeler: Müşterek Faillik, Yardım Etme, Gözcülük, TCK 188/5, TCK 39, Uyuşturucu Ticareti, İştirak, Yargıtay 10. Ceza Dairesi, Nitelikli Hal