Yargıtay 10. Ceza Dairesi’nin 2020/12143 E., 2021/10873 K. sayılı Kararı: İstinaf Süreci ve Cumhuriyet Savcısının Gerekçesiz Başvurusunun Sonuçları

Ceza yargılamasında kanun yollarının usulüne uygun kullanılması, adil yargılanma hakkının temel unsurlarından biridir. Yargıtay 10. Ceza Dairesi’nin 27 Ekim 2021 tarihli, 2020/12143 Esas ve 2021/10873 Karar sayılı ilamı, özellikle Cumhuriyet savcısının istinaf başvurusunun içeriği ve bu başvurunun süresinde gerekçelendirilmemesinin hukuki sonuçları bakımından avukatlar ve hukuk profesyonelleri için kritik bir emsal teşkil etmektedir.

Olay, 21 Aralık 2016 ve 9 Ocak 2017 tarihlerinde işlendiği iddia edilen uyuşturucu madde ticareti yapma ve kullanmak için uyuşturucu madde satın alma suçlarına ilişkindir. İlk derece mahkemesi olan ... 1. Ağır Ceza Mahkemesi, 17 Kasım 2017 tarih ve 2017/194 Esas, 2017/353 Karar sayılı hükmünde bazı sanıklar hakkında uyuşturucu ticareti suçundan mahkumiyete, bazı sanıklar yönünden ise kullanmak için uyuşturucu satın alma suçundan düşme kararı vermiştir. Bu karar, ... Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesi tarafından 29 Haziran 2018 tarih ve 2018/547 Esas, 2018/757 Karar sayılı ilamla kısmen onanmış, kısmen de bozularak mahkumiyet hükümleri kurulmuştur.

Kararın temyiz incelemesinde Yargıtay 10. Ceza Dairesi, öncelikle bir sanığın temyizden vazgeçmesi nedeniyle o hükmün incelenmesine yer olmadığına karar vermiştir. Diğer sanıklar yönünden ise iki temel husus üzerinde durulmuştur. İlk olarak, uyuşturucu ticareti suçundan kurulan mahkumiyet hükümlerinin hukuka uygun olduğu kabul edilerek temyiz talepleri esastan reddedilmiştir. Bu kısımda Daire, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 288, 294 ve 289. maddelerinde düzenlenen temyiz incelemesinin sınırlarını titizlikle uygulamış, kararın hukuki yönünü incelemiş ve Bölge Adliye Mahkemesi kararını hukuka uygun bulmuştur. Sanıkların tahliye talepleri de hükmedilen ceza miktarı ve tutukluluk süresi dikkate alınarak reddedilmiştir.

Asıl önem arz eden kısım ise, kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçundan ilk derece mahkemesince verilen düşme kararlarının Bölge Adliye Mahkemesi tarafından kaldırılarak mahkumiyet hükmü kurulmasıyla ilgilidir. Yargıtay, bu noktada Cumhuriyet savcısının istinaf başvurusunun usulüne uygun olmadığını tespit etmiştir. Cumhuriyet savcısı, 17 Kasım 2017 tarihinde sanık isimleri belirtilmeksizin yalnızca “istinaf süre tutum dilekçesi” vermiş, CMK m.273/5’te öngörülen şekilde istinaf nedenlerini gerekçeleriyle birlikte açıkça göstermemiştir. Ayrıca, ilk derece mahkemesinin gerekçeli kararı 1 Mart 2018 tarihinde tebliğ edildiği halde, savcı 15 Mart 2018 tarihinde, yani yasal 7 günlük sürenin geçmesinden sonra gerekçeli istinaf dilekçesi sunmuştur.

Daire, CMK m.273/5’in amir hükmünü hatırlatarak, Cumhuriyet savcısının istinaf başvurusunun süresinde ve usulüne uygun yapılmadığını vurgulamıştır. Bu nedenle, Bölge Adliye Mahkemesi’nin düşme kararlarını kaldırması ve mahkumiyet kurması kanuna aykırı bulunmuştur. Sonuç olarak, ilgili sanıklar hakkındaki Bölge Adliye Mahkemesi kararı CMK m.302/2 uyarınca bozulmuştur. Bozma kararı yönünden dosya ilgili Bölge Adliye Mahkemesine, diğer sanıklar yönünden ise ilk derece mahkemesine gönderilmiştir. Karar 27 Ekim 2021 tarihinde oybirliğiyle verilmiştir.

Bu karar, avukatlar açısından birkaç önemli mesleki ders içermektedir. Öncelikle, Cumhuriyet savcısının istinaf başvurusunun içeriğinin CMK m.273/5’e uygun olması zorunluluğu bir kez daha vurgulanmıştır. Savcının “süre tutum” dilekçesi vermesi, gerekçeli karar tebliğinden sonra makul sürede gerekçeli dilekçe sunmaması halinde istinaf başvurusunun usulden reddi gerektiği açıktır. Bu durum, sanık lehine düşme kararı verilmişken aleyhe istinaf incelemesi yapılmasını engellemekte, CMK m.302/2 bozma nedeni oluşturmaktadır.

İkinci önemli nokta, temyiz incelemesinin sınırlarıdır. Yargıtay, temyiz taleplerini CMK m.288 ve m.294 çerçevesinde yalnızca hukuki yönle sınırlı tutmuş, mutlak hukuka aykırılık halleri (m.289) bulunmadığı sürece esasa girmemiştir. Bu yaklaşım, temyiz aşamasında avukatların dilekçelerinde somut ve gerekçeli temyiz sebepleri göstermelerinin önemini bir kez daha ortaya koymaktadır.

Üçüncü olarak, karar tahliye taleplerinin değerlendirilmesinde de emsal niteliğindedir. Daire, mahkumiyet hükümlerinin onanması halinde sanığın tutukluluk halinin devamına karar verirken, bozma kararlarında dosyanın ilgili mahkemeye iadesini öngörmüştür. Bu, avukatların tahliye taleplerini stratejik olarak hazırlarken hem ceza miktarı hem de tutukluluk süresini göz önünde bulundurmaları gerektiğini göstermektedir.

Sonuç itibarıyla Yargıtay 10. Ceza Dairesi’nin bu kararı, ceza yargılamasında usul kurallarına riayetin ne denli kritik olduğunu bir kez daha hatırlatmaktadır. Özellikle Cumhuriyet savcısının istinaf başvurusunun içeriği konusunda getirilen katı şart, savunma makamının haklarını koruyan önemli bir güvence olarak işlev görmektedir. Avukatlar, müvekkilleri aleyhine yapılan istinaf başvurularında bu usul kurallarını titizlikle incelemeli ve olası usulsüzlükleri temyiz dilekçelerinde açıkça ortaya koymalıdır. Zira bu tür usul ihlalleri, doğrudan bozma nedeni teşkil etmekte ve yargılamanın yeniden yapılmasını sağlamaktadır.

Kararın bir diğer öğretici yanı da, Bölge Adliye Mahkemelerinin istinaf incelemesinde ilk derece mahkemesinin düşme kararlarını ancak usulüne uygun bir aleyhe istinaf başvurusu varsa kaldırabileceğinin altını çizmesidir. Bu husus, savunma stratejilerinde istinaf ve temyiz aşamalarının ayrı ayrı değerlendirilmesinin önemini vurgulamaktadır. Hukuk profesyonelleri, benzer dosyalarda CMK m.273/5, m.288, m.289, m.294 ve m.302 hükümlerini birlikte okuyarak müvekkillerine en etkili hukuki yardımı sunmalıdır.

Bu içtihat, ceza adalet sistemimizde usul kurallarının maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasından bağımsız bir değer taşıdığını bir kez daha teyit etmektedir. Özellikle avukatlar için, kanun yollarında şekil şartlarına riayet etmenin, müvekkilin haklarını korumanın en etkili yollarından biri olduğu açıktır. (Toplam kelime: 728)