Yargıtay 10. Ceza Dairesi’nin 2016/1974 E., 2016/3525 K. sayılı Uyuşturucu Ticareti ve Kullanım Kararı: Yardım Etme, Etkin Pişmanlık ve 6545 Sayılı Kanun Değişiklikleri

Uyuşturucu madde ticareti suçları, ceza adalet sistemimizin en sık karşılaşılan ve en yüksek cezaları öngören suç tiplerinden biridir. Bu suçlara ilişkin yargılamalarda delillerin değerlendirilmesi, iştirak hükümlerinin uygulanması, zincirleme suç kavramı ve son dönemde yürürlüğe giren kanun değişikliklerinin etkileri, avukatlar ve hukuk profesyonelleri açısından büyük önem taşımaktadır.

Yargıtay 10. Ceza Dairesi’nin 07.11.2016 tarihinde oybirliğiyle verdiği 2016/1974 Esas, 2016/3525 Karar sayılı ilamı, bu açıdan oldukça aydınlatıcı bir içtihat niteliğindedir. Karar, birden fazla sanığın yer aldığı, farklı tarihlerde gerçekleşen uyuşturucu ticareti ve kullanım eylemlerini ele almakta ve önemli hukuki sorunlara açıklık getirmektedir.

Olayın Özeti ve Mahkeme Hükümleri

Olay, 17 Eylül 2012 tarihinde başlayan ve farklı tarihlerde devam eden uyuşturucu madde ticareti faaliyetlerini kapsamaktadır. Yerel mahkeme, bazı sanıklar hakkında zincirleme suç kapsamında uyuşturucu ticareti yapma suçundan mahkumiyet, bazıları hakkında ise tek suçtan mahkumiyet kararı vermiştir. İki sanık beraat etmiş, iki sanık ise kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçundan mahkum edilerek tedavi ve denetimli serbestlik tedbirine tabi tutulmuştur.

Kararda dikkat çeken ilk husus, gerekçeli karar başlığında suç tarihinin sanıklara göre farklı yazılması yerine tek bir tarih (“17.09.2012”) olarak yazılmasının, düzeltilebilir yazım hatası olarak kabul edilmesidir. Bu yaklaşım, usul ekonomisi açısından önemlidir.

Temyiz İncelemeleri ve Onama Kararları

Sanık E. yönünden, hükmün temyiz edilmesinden sonra gönderdiği dilekçede “dosyamın bir an önce onaylanmasını talep ediyorum” ifadesi, temyizden vazgeçme olarak değerlendirilmiş ve hükmün incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Sanıklar D. ve B. hakkındaki beraat hükümleri, Cumhuriyet savcısının temyiz itirazları reddedilerek onanmıştır. Yargılama sürecinin yasaya uygun olduğu, delillerin gerekçeli kararda tartışıldığı ve vicdani kanının kesin verilere dayandığı vurgulanmıştır.

Sanıklar Ş., N., B., C. ve H. hakkındaki uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan kurulan mahkumiyet hükümleri de onanmıştır. Sanık Ş. yönünden temyiz süresinin “tebliğ ve tefhîmden itibaren” ibaresi nedeniyle yanıltıcı yazılmasına rağmen, temyiz talebinin öğrenme üzerine ve süresinde olduğu kabul edilmiştir.

6545 Sayılı Kanun’un Etkisi ve Bozma Nedenleri

Kararın en kritik bölümü, sanıklar N. ve B. hakkındaki “kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma” suçuna ilişkindir. Hükümden sonra 28.06.2014 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 6545 sayılı Kanun’un 68. maddesiyle TCK’nın 191. maddesinin 5. fıkrası değiştirilmiş ve 5320 sayılı Kanun’a geçici 7. madde eklenmiştir.

Yargıtay, mevcut delillerin bu yeni düzenlemenin olaya uygulanıp uygulanmayacağını belirlemeye yeterli olmadığını tespit etmiştir. Bu nedenle, sanıklar hakkında daha önce kullanmak için uyuşturucu bulundurma suçundan başka bir dava olup olmadığı, varsa bu suçun tedavi ve/veya denetimli serbestlik tedbirinin infazı sırasında işlenip işlenmediğinin belirlenmesi gerektiğine hükmetmiştir.

Eğer sanıklar bu suçu, daha önce hükmolunan tedavi veya denetimli serbestlik tedbirinin infazı sırasında işlemişlerse, TCK 191/5 hükmü gereğince “ikinci suçtan açılan davanın kovuşturma şartı ortadan kalkacağından” CMK 223/8 uyarınca davanın düşmesine karar verilmesi gerekmektedir.

Diğer durumda ise, sanıklar hakkında tedavi ve denetimli serbestlik tedbiri uygulanmamışsa, 6545 sayılı Kanun’un getirdiği düzenleme uyarınca hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı verilmesi zorunludur. Bu gerekçeyle ilgili hükümler bozulmuştur.

Yardım Etme ve Etkin Pişmanlık Uygulaması

Sanık B. hakkındaki uyuşturucu ticareti mahkumiyeti de bozulmuştur. Yargıtay, telefon görüşme tutanakları ve dosya kapsamına göre sanığın, uyuşturucu ticareti fiilini doğrudan gerçekleştirmediğini veya ele geçirilen uyuşturucuya ortak olmadığını tespit etmiştir. Sanığın fiili, N. isimli sanığa uyuşturucu geldiğini kullanıcılara haber vermek suretiyle ticareti kolaylaştırmaktan ibarettir. Bu nedenle TCK 39. maddesi (yardım etme) hükmünün uygulanması gerektiği belirtilerek hüküm bozulmuştur.

Sanık M. yönünden ise iki ayrı bozma nedeni tespit edilmiştir:

1. 23.09.2012 tarihinde sanığın evinin karşısındaki odunlukta ele geçirilen 70,2 gram esrarın, kan ve idrarında esrar çıkması nedeniyle “kullanmak için bulundurma” suçu olarak kabul edilmesi gerektiği, buna rağmen zincirleme suç kapsamında değerlendirilerek TCK 43. maddesinin uygulanmasının hatalı olduğu,

2. 25.09.2012 tarihinde ele geçirilen 126,8 gram esrarı N.’ye kendisinin verdiğini ikrar etmesi nedeniyle TCK 192/3’teki etkin pişmanlık hükmünün (ikrar suretiyle suçun ortaya çıkmasına hizmet ve yardım) uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi.

Her iki husus da bozma nedeni yapılmıştır.

Avukatlar İçin Değerlendirme

Bu karar, uyuşturucu davalarında avukatların dikkat etmesi gereken birçok kritik noktayı içermektedir:

• Zincirleme suç tespitinde her eylemin ayrı ayrı değerlendirilmesi zorunluluğu,
• Yardım etme ile müşterek faillik arasındaki ince çizginin somut delillere göre çizilmesi gerekliliği,
• Etkin pişmanlık hükümlerinin (TCK 192) özellikle ikrar suretiyle yardım hallerinde titizlikle uygulanması,
• 6545 sayılı Kanun değişikliklerinin geriye yürüme kabiliyetinin ve tedavi/denetimli serbestlik infazı sırasında işlenen suçlara etkisinin doğru analiz edilmesi.

Karar aynı zamanda, telefon görüşme tutanaklarının çözümlerinin ve iletişim tespit kararlarının dosyada bulunmasının, sanığa okunup diyeceklerinin sorulmasının önemini de vurgulamaktadır.

Sonuç olarak, Yargıtay 10. Ceza Dairesi’nin bu kararı, uyuşturucu madde suçlarında iştirak, zincirleme suç, etkin pişmanlık ve kanun değişikliklerinin uygulanması konularında önemli kriterler ortaya koymaktadır. Avukatların müvekkillerini savunurken bu içtihatları titizlikle dikkate almaları, müvekkillerinin hukuki durumunu önemli ölçüde etkileyecektir.

Okuma süresi: 12 dakika

Anahtar Kelimeler: Uyuşturucu madde ticareti, kullanmak için bulundurma, TCK 39, TCK 43, TCK 191, TCK 192, 6545 sayılı Kanun, etkin pişmanlık, zincirleme suç, yardım etme, HAGB, CMK 223/8