Yargıtay 10. Ceza Dairesi’nin 2009/21635 E., 2010/11716 K. sayılı Kararı: Örgütlü Uyuşturucu Suçlarında Müşterek Faillik, Yardım Etme ve Ölüm Nedeniyle Bozma

Suç işlemek amacıyla örgüt kurma ve uyuşturucu madde ticareti suçları, ceza hukukunda en ağır yaptırımlara tabi tutulan suç tiplerindendir. Bu suçlarda iştirak ilişkisinin nitelendirilmesi (müşterek faillik – yardım etme), delillerin yeterliliği ve örgütsel yapının varlığı, yargılamaların seyrini belirleyen temel unsurlardır.

Yargıtay 10. Ceza Dairesi’nin 18.05.2010 tarihli ve 2009/21635 Esas, 2010/11716 Karar sayılı ilamı, bu konularda önemli kriterler ortaya koymaktadır. Karar, birden fazla sanığın yargılandığı, uyuşturucu ticareti ve örgüt suçlarının birlikte ele alındığı bir davaya ilişkindir.

Dava Konusu ve Yerel Mahkeme Kararı

İstanbul 11. Ağır Ceza Mahkemesi, sanıklar hakkında uyuşturucu madde ticareti yapma ve suç işlemek amacıyla örgüt kurma/örgüte üye olma suçlarından çeşitli mahkumiyet ve beraat hükümleri kurmuştur. Bazı sanıklar her iki suçtan, bazıları ise yalnızca uyuşturucu ticareti suçundan mahkum edilmiş, üç sanık ise örgüte üye olma suçundan beraat etmiştir.

Cumhuriyet savcısı ve sanık müdafileri tarafından temyiz edilen karar, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nın tebliğnamesi ile Daireye gönderilmiştir. Bazı sanıklar yönünden duruşmalı inceleme yapılmıştır.

Beraat Hükümlerinin Onanması

Sanıklar Bayram, Mehmet E. ve Mehmet Ç. hakkındaki suç işlemek amacıyla kurulmuş örgüte üye olma suçundan verilen beraat hükümleri, toplanan deliller, mahkemenin takdiri ve dosya kapsamı dikkate alınarak onanmıştır. Cumhuriyet savcısının itirazları yerinde görülmemiştir.

Sanık Muhittin, Nejdet, Fahri, Elmi ve Mehmet Ç. hakkındaki mahkumiyet hükümleri de usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunarak onanmıştır. Tahliye talepleri ise hükmolunan ceza miktarı ve tutukluluk süreleri gözetilerek reddedilmiştir.

Para Cezasında Hesap Hatası ve Düzeltme

Sanık Mehmet E. hakkındaki uyuşturucu ticareti mahkumiyeti, TCK 62. maddesinin uygulanmasında hesap hatası yapılması nedeniyle bozulmuştur. Sonuç para cezasının eksik hesaplandığı tespit edilmiş, bu aykırılığın yeniden duruşma yapılmaksızın CMUK 322. maddesi uyarınca düzeltilmesi mümkün görülmüştür. Para cezası 50.000 TL olarak düzeltilerek hüküm onanmıştır.

Sanığın Ölümü Nedeniyle Bozma

Sanık Nejdet hakkında verilen hükümler, dosyaya sunulan nüfus kayıt örneği ile hükümden sonra 01.05.2009 tarihinde vefat ettiğinin bildirilmesi üzerine bozulmuştur. Ölüm halinde davanın düşmesi gerektiğinden, bu hususun araştırılması için bozma kararı verilmiştir. Bu bölüm, vefat nedeniyle davanın düşmesi kurumunun önemini bir kez daha ortaya koymaktadır.

Yetersiz Delil Nedeniyle Bozmalar

Sanıklar Feysel, Vahap ve Bayram hakkındaki uyuşturucu ticareti mahkumiyetleri, kendilerinde uyuşturucu ele geçirilmemesi, diğer sanıklarda ele geçirilen maddelerle bağlantılarının kanıtlanamaması ve telefon görüşmelerinde geçen maddelerin uyuşturucu niteliğinin teknik olarak tespit edilememesi nedeniyle bozulmuştur. Yeterli delil bulunmadığı gerekçesiyle beraatleri yerine mahkumiyet kararı verilmesi yasaya aykırı bulunmuştur. Sanıklar Feysel ve Vahap’ın tahliyelerine karar verilmiştir.

Sanık Arif hakkındaki örgüt üyeliği mahkumiyeti de, sanık ile diğer sanıklar arasında hiyerarşik ilişki ve devamlılık gösteren fiili birleşme bulunmadığı gerekçesiyle bozulmuştur. Her türlü kuşkudan uzak, kesin ve inandırıcı delil bulunmadığı belirtilmiştir.

Yardım Etme ve Nitelikli Hal Uygulaması

Sanık Arif hakkındaki uyuşturucu ticareti mahkumiyeti ise kısmen onanmış, kısmen bozulmuştur. Sanığın eyleminin, uyuşturucu maddeyi kurye olarak nakleden kişinin ücret alamaması nedeniyle teslim etmemesi üzerine diğer sanık Muhittin’in isteğiyle kurye ile görüşüp sorunu gidermekten ibaret olduğu tespit edilmiştir. Bu fiilin, TCK 39. maddesi kapsamında “yardım etme” niteliğinde olduğu, TCK 188/3 ve 5. fıkraları yerine TCK 188/3 ile 39. maddenin uygulanması gerektiği belirtilmiştir.

Ayrıca, suçun örgüt faaliyeti çerçevesinde işlendiğine dair delil bulunmadığı da vurgulanmıştır. Bu tespit, örgütlü suçlarda nitelikli halin uygulanma şartlarının titizlikle araştırılması gerektiğine işaret etmektedir.

Hukuki Değerlendirme ve Avukatlara Öneriler

Bu karar, uyuşturucu davalarında avukatların özellikle dikkat etmesi gereken hususları içermektedir:

• Delil yetersizliği hallerinde beraat kararı verilmesi zorunluluğu,
• Yardım etme ile müşterek faillik arasındaki ayrımın somut fiillere göre yapılması,
• Örgüt üyeliği suçunda hiyerarşik ilişki ve devamlılığın kanıtlanması gerekliliği,
• Para cezası hesaplamalarında titizlik gösterilmesi,
• Sanığın ölümü halinde davanın düşmesi usulünün doğru uygulanması.

Karar, aynı zamanda TCK 188. maddenin 5. fıkrasındaki “üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi” halinin yalnızca müşterek failler için geçerli olduğunu, yardım edenlerin bu sayıya dahil edilemeyeceğini de dolaylı olarak teyit etmektedir.

Yargıtay’ın bu içtihadı, ceza yargılamalarında delillerin bütünlük içinde değerlendirilmesi, şüpheden sanık yararlanır ilkesinin gözetilmesi ve iştirak hükümlerinin somut olaya özgü olarak uygulanması gerektiğini bir kez daha vurgulamaktadır.

Okuma süresi: 11 dakika

Anahtar Kelimeler: Suç Örgütü, Uyuşturucu Ticareti, Müşterek Faillik, Yardım Etme, TCK 220, TCK 188, TCK 39, Örgüt Üyeliği, Yargıtay 10. Ceza Dairesi