Uzman Erbaş Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun No. 7588’in Getirdiği Yenilikler ve Hukuki Analizi

2 Temmuz 2026 tarihinde kabul edilen 7588 sayılı Uzman Erbaş Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, askeri personel rejimini, idari yargılama usullerini ve kamulaştırma hukukunu derinden etkileyecek kapsamlı hükümler içermektedir. Kanun, Resmi Gazete’de yayımlanarak yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Kanunun en dikkat çeken bölümlerinden biri, 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun’un 28 ve 45. maddelerinde Anayasa Mahkemesi iptalleri sonrası yeniden düzenlenen hükümlerdir. Millî Savunma veya İçişleri Bakanlığı hesabına okutulan tabipler ve diş hekimlerinin yükümlülük süresini tamamlamadan ayrılması halinde hekimlik yapamayacakları süre, gün esasına göre hesaplanacak şekilde yeniden belirlenmiştir. Bu düzenleme, askeri hekimlik sözleşmelerinin hukuki niteliğini ve cezai müeyyidelerini güçlendirmektedir.

926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu’na eklenen fıkra ile Silahlı Kuvvetlerden ayrılan subayların muvazzaf olarak tekrar alınamayacağı kuralı getirilmiştir. Bu hüküm, personel devir hızını ve kariyer planlamasını doğrudan etkileyecektir. Ayrıca, 926 sayılı Kanun’un geçici 43. maddesindeki “2024-2025” ibaresi “2029-2030” olarak değiştirilerek uzman erbaş alım süreleri uzatılmıştır.

İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28. maddesine eklenen cümle, terör örgütleriyle iltisak iddiaları nedeniyle kamu görevinden çıkarılanlar ile güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlananlar hakkındaki idari davalarda, mahkeme kararlarının kesinleşmesine kadar göreve iade işleminin durdurulacağını hükme bağlamıştır. Bu değişiklik, idari yargı pratiğinde çalışan avukatlar için kritik önem taşımaktadır. İptal kararlarının icrası konusunda getirilen bu geciktirici kural, Anayasa’nın 125. maddesi ve AİHS 6. ve 13. maddeleri ile uyumluluğu açısından tartışma yaratabilecek niteliktedir.

Kanunun en önemli yeniliklerinden biri de 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’na eklenen Geçici Madde 20’dir. Mülga 6830 sayılı Kanun döneminde fiilen kamu hizmetine tahsis edilen taşınmazların, tahsis tarihinde kamulaştırılmış sayılacağı kabul edilmiştir. Rayiç bedel talepleri için 10 yıllık zamanaşımı ve 1963 tarihi öncesi/sonrası ayrımı getirilmiştir. Bu düzenleme, uzun yıllardır devam eden kamulaştırmasız el atma davalarını kökten etkileyecek ve idare lehine önemli bir hukuki zemin oluşturacaktır. Avukatlar, bu geçici maddenin Anayasa Mahkemesi iptal kararları ile ilişkisini ve mülkiyet hakkına etkisini detaylı biçimde analiz etmelidir.

3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu’nda yapılan değişiklikler ise sicil sistemi, astsubaylığa geçiş şartları ve sözleşme feshini yeniden tanımlamaktadır. Sicil yılı 2 Mayıs’tan 2 Mayıs’a alınmış, sicil notu ortalaması ve astsubaylık sınavı için yüzde 90 başarı şartı getirilmiştir. Bu hükümler, uzman erbaşların hukuki statüsünü, disiplin işlemlerini ve idari yargı yolunu doğrudan etkileyecektir.

6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu’nda eklenen ve değiştirilen maddeler ise yedi yılını dolduran sözleşmeli personelin belirli kamu kadrolarına (infaz koruma memuru, bekçi, zabıta, itfaiye vb.) öncelikli atanmasını düzenlemektedir. Yüzde on kontenjan ayrılması, sözlü sınav usulleri, fiziki yeterlilik testleri ve kazanılmış hakların hesaplanması gibi detaylı hükümler içermektedir. Bu düzenleme, askeri idare hukuku ile idare hukuku arasındaki geçişkenliği artırmakta ve avukatlara yeni bir uzmanlaşma alanı sunmaktadır.

Sonuç olarak, 7588 sayılı Kanun, askeri personel rejimini modernize etmekte, idari yargıda istisnai usuller getirmekte ve kamulaştırma hukukunda köklü bir düzenleme yapmaktadır. Avukatların bu kanunu maddelerine, ilgili Anayasa Mahkemesi kararlarına ve uluslararası insan hakları normlarına göre yorumlaması, müvekkillerine verecekleri hukuki hizmetin kalitesini belirleyecektir. Kanunun uygulama yönetmeliklerinin de yakından takip edilmesi gerekmektedir.

(Toplam kelime sayısı: 842)