Türk Hava Kurumu Üniversitesi Yabancı Dil Hazırlık Programı Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği: Avukatlar ve Hukukçular İçin Değerlendirme

Türk Hava Kurumu Üniversitesi tarafından Resmî Gazete'de yayımlanan Yabancı Dil Hazırlık Programı Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği, yükseköğretim kurumlarında yabancı dil eğitiminin standartlarını belirleyen önemli bir idari düzenlemedir. Bu yönetmelik, avukatlar ve hukuk profesyonelleri için özellikle öğrenci hakları, idari işlemlerin hukuka uygunluğu, muafiyet kararlarının denetimi ve disiplin süreçleri açısından mesleki değer taşımaktadır. Zira yükseköğretim kurumlarının yönetmelikleri, idare hukuku ilkeleri çerçevesinde yargısal denetimin konusunu oluşturmakta ve bireysel başvuru veya idari dava yollarıyla sıkça tartışılmaktadır.

Yönetmeliğin amacı, İngilizce eğitim veren lisans programlarına kayıt yaptıran öğrencilerin dil becerilerini dersleri takip edebilecek seviyeye yükseltmektir (Madde 5). Bu düzenleme, 4 Kasım 1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 14, 44 ve 49'uncu maddelerine dayandırılmıştır. Kapsamı ise yalnızca yabancı dil hazırlık programlarındaki eğitim, öğretim ve sınav süreçlerini içermektedir. Tanımlar bölümünde (Madde 4), Seviye Tespit Sınavı (STS), Yeterlik Belirleme Sınavı (YBS), Kur Atlama Sınavı (KAS) gibi kavramlar net bir şekilde belirlenmiştir. Bu tanımların hukuki niteliği, sınav kararlarının idari işlem olarak nitelendirilmesinde ve olası iptal davalarında kritik rol oynamaktadır.

Yönetmeliğe göre, İngilizce eğitim veren programlara kayıtlı öğrenciler için hazırlık programı zorunludur (Madde 6/1). Türkçe programlara kayıtlı öğrenciler ise isteğe bağlı olarak katılabilir. Yeni kayıt yaptıran öğrenciler, akademik takvimde belirtilen STS'ye girebilir; başarılı olanlar doğrudan YBS'ye hak kazanır. STS'de başarısız olan veya sınava girmeyen öğrenciler ise hazırlık programına yerleştirilir. YBS'de başarılı olan öğrenci lisans programına başlar. Muafiyet belgesi ibraz edemeyen, YBS'ye girmeyen veya başarısız olan öğrenciler zorunlu hazırlık programına alınır. Bu hükümler, idari kararların eşitlik ilkesi ve öngörülebilirlik açısından incelenmesi gereken noktalardır. Avukatlar, öğrenci vekilliği veya üniversite idaresine karşı açılacak davalarda bu usullerin 2547 sayılı Kanun'a uygunluğunu değerlendirmek durumundadır.

Öğrenim süresi bakımından normal süre bir akademik yıl (iki yarıyıl) olup azami süre dört yarıyıldır (Madde 7). Program, alpha, bravo, charlie ve delta olmak üzere dört kurdan oluşur; her kur sekiz haftadır. Başarısız olunan kur tekrarlanır; tekrarlanan kurdan da başarısız olunduğunda ek destek programına (ödev, etüt vb.) tabi tutulur. Güz yarıyılı sonunda YBS'ye ancak charlie kurunu tamamlayanlar girebilir. İki akademik yıl içinde programı tamamlayamayan öğrencinin ilişiği kesilir ve 2547 sayılı Kanun'un 44'üncü maddesi uygulanır. Hazırlıkta geçen süre, lisans süresinden sayılmaz. Bu süre sınırlamaları, öğrencilerin haklarını koruyan ancak idarenin takdir yetkisini de genişleten hükümler olarak dikkat çekmektedir. Hukukçular, azami sürenin aşılması halinde verilen ilişik kesme kararlarının orantılılık ilkesine uygunluğunu sorgulayabilir.

Sınavlara ilişkin genel esaslar (Madde 8), STS, KAS, YBS, kısa sınav ve mazeret sınavı olmak üzere beş tür sınav öngörmektedir. Sınavlar klasik veya bilgisayar tabanlı, yazılı-sözlü olarak yapılabilir. Cumartesi-pazar sınavları ulusal ve dini bayramlar hariç mümkündür. Öğrenciler kimlik ve belgelerle sınava girmek zorundadır; aksi halde sınava alınmazlar. Hukuka aykırı elde edilen notlar iptal edilir. Sınav tarihleri akademik takvimde ilan edilir. STS (Madde 9), yeni kayıtlı öğrenciler için yapılır ve başarılı olanlar YBS'ye yönlendirilir. YBS (Madde 10), güz başı, sonu ve bahar sonu yapılır; değerlendirme kriterleri Senato tarafından belirlenir. KAS ve kısa sınavlar (Madde 11) kur içi ve kur sonu başarıyı ölçer. Mazeret sınavı yalnızca kısa sınavlar için geçerlidir ve 23 Ocak 2022 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği'nin 34'üncü maddesine tabidir. STS, YBS ve KAS için mazeret sınavı yapılmaz.

Muafiyet hükümleri (Madde 13), Senato tarafından kabul edilen ulusal/uluslararası sınav belgelerine veya ortaöğretimin son üç yılını İngilizce konuşulan ülkede tamamlamış öğrencilere tanınır. Belgeler ekle-bırak haftasının sonuna kadar teslim edilmelidir. YBS sonucu üç yıl geçerlidir. Kur başarı puanı (Madde 14), kısa sınav, ödev, etkinlik ve KAS ağırlıklarıyla hesaplanır; Senato esasları uygulanır. Başarı notu transkripte sayısal olarak işlenir; muafiyet durumunda "EX" kodu kullanılır ve ortalamaya dahil edilmez (Madde 15). Sınav itirazları (Madde 16), sonuç ilanından itibaren beş iş günü içinde dilekçeyle Bölüm Başkanlığına yapılır; farklı öğretim elemanı tarafından yeniden incelenir. Devam zorunluluğu %80'dir (Madde 17); devamsızlık KAS'a katılmayı engeller ancak sonraki YBS'ye girmeye engel değildir.

Kayıt sildirme, dondurma, ilişik kesme ve uzaklaştırma işlemleri Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği'ne göre yürütülür (Madde 18). Disiplin işlemleri 2547 sayılı Kanun'un 54'üncü maddesine tabidir (Madde 19). Öğrenim ücreti her yıl Mütevelli Heyet tarafından belirlenir ve iki taksitte tahsil edilir; ödememe halinde kayıt yenilenmez ve öğrencilik haklarından yararlanılamaz (Madde 20). Hüküm bulunmayan hallerde 2547 sayılı Kanun, Yükseköğretim Kurumlarında Yabancı Dil Öğretimi ve Yabancı Dille Öğretim Yapılmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmelik ve ilgili mevzuat uygulanır (Madde 22). Eski yönetmelik (18 Eylül 2017 tarihli) yürürlükten kaldırılmış olup yeni yönetmelik 2026-2027 eğitim-öğretim yılı başında yürürlüğe girecektir (Madde 23-24).

Hukuk profesyonelleri açısından bu yönetmelik, idari işlemlerin gerekçelendirilmesi, sınav kararlarına itiraz usulleri, muafiyet taleplerinin incelenmesi ve disiplin yaptırımlarının hukuka uygunluğu bakımından zengin bir inceleme alanı sunmaktadır. Özellikle YBS ve STS kararlarının idari dava konusu olabileceği, muafiyet reddinin eşitlik ilkesine aykırılık iddiasıyla yargılanabileceği ve azami sürenin doldurulması halinde verilen ilişik kesme kararlarının Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru yoluyla denetlenebileceği unutulmamalıdır. Yönetmelik, Senato'nun geniş takdir yetkisini öngörmekle birlikte, kararların gerekçeli ve denetlenebilir olmasını zorunlu kılan idare hukuku ilkelerine de uyum sağlamaya çalışmaktadır. Avukatlar, müvekkilleri olan öğrenciler adına bu tür idari işlemlere karşı etkili hukuki yollar geliştirirken bu detayları titizlikle değerlendirmelidir. (Toplam kelime sayısı: 852)