Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği'nde 1 Ağustos 2026 Tarihinde Yürürlüğe Girecek Değişiklikler

Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, 1 Temmuz 2026 tarihli ve 33297 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmış olup 1 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe girecektir. Değişiklik, dijital ekonomi, yapay zeka teknolojileri, sosyal medya ve çevresel iddialar alanındaki gelişmeleri mevzuata uyarlamayı amaçlamaktadır. Reklam hukuku uygulayıcıları, tüketici avukatları ve işletme hukukçuları için önemli uyum gereklilikleri içermektedir.

Yönetmeliğin 4. maddesine dört yeni tanım eklenmiştir: 'Çevresel beyan', 'sosyal medya', 'sosyal medya etkileyicisi' ve 'tüketici değerlendirmeleri'. Bu tanımlar, yeni yükümlülüklerin kapsamını belirler niteliktedir.

Çevresel beyanlar (yeşil aklama) konusunda önemli sınırlamalar getirilmiştir. Reklamlarda yer alan çevresel iddiaların, yetkili kurumlar, üniversitelerin ilgili fakülteleri veya akredite bağımsız kuruluşlarca verilen belgelerle ispat edilmesi zorunludur. Belirsiz ve genel ifadeler ('doğa dostu', 'yeşil' vb.) açıklama yapılmaksızın kullanılamayacak; beyanın hangi yaşam döngüsü aşamasına ilişkin olduğu, ölçüm yöntemleri reklamda veya yönlendirilen sitede açıkça belirtilmelidir. 17. maddede 'aldatıcı' kavramına 'yanıltıcı' ibaresi eklenerek denetim alanı genişletilmiştir.

İndirimli satış reklamlarında yeni kriter getirilmiştir. İndirim öncesi fiyat, indirim başlangıcından önceki on gün içindeki en düşük fiyat esas alınarak belirlenecektir. Kanallar arası fiyat karşılaştırması yapılamayacak; sadakat programları ve koşullu satışlar da bu kurala tabidir. Bu düzenleme, yanıltıcı indirim uygulamalarına karşı önemli bir tüketici koruma aracıdır.

Yapay zeka kullanımı sıkı kurallara bağlanmıştır. Tüketicinin ekonomik kararlarını önemli ölçüde etkileyecek yapay zeka uygulamaları veya insandan ayırt edilemeyen dijital karakterler kullanıldığında, bunun açık, anlaşılır ve belirgin şekilde belirtilmesi zorunludur. Gerçek bir kişinin yapay zeka ile oluşturulan kopyasının ürünü deneyimlediği izlenimi veren reklamlar yasaklanmıştır. Bu hüküm, deepfake ve AI-generated content konusunda ilk somut düzenlemelerden biridir.

Sosyal medya etkileyicilerine ilişkin yeni m. 23/A ile şeffaflık yükümlülükleri getirilmiştir. Etkileyiciler aracılığıyla yapılan her türlü ticari tanıtım, 'Reklam' veya 'Tanıtım' ibaresi ve reklam verenin adı/etiketi ile açıkça belirtilmelidir. Etiketlerin okunaklılığı, konumu, her paylaşımda tekrarı ve sesli içerikler için ayrı bildirim kuralları detaylandırılmıştır. Maddi menfaat, ücretsiz ürün veya yönlendirme ilişkisi varlığında bu yükümlülükler artmaktadır.

Hedefli reklamcılık (m. 25/A), tüketicilerin kişisel verileriyle profilleme yoluyla belirli gruplara özel reklam sunulması olarak tanımlanmış; hangi kriterlerle hedefleme yapıldığı ve bu kriterlerin nasıl değiştirilebileceği bilgisinin tüketiciye sunulması zorunlu kılınmıştır. Çocuklara yönelik kişisel veriye dayalı hedefli reklam ve profilleme tamamen yasaklanmıştır. Bu düzenleme, KVKK ve GDPR ile uyumlu önemli bir adımdır.

Tüketici değerlendirmeleri (m. 28/B ve 28/C), yalnızca fiili satın alma yapan tüketicilerden alınabilecek; satın alma doğrulanamayan platformlardan gelen yorumlar yayınlanamayacaktır. Değerlendirmeler en az bir yıl süreyle, olumlu/olumsuz ayrımı yapılmaksızın objektif sırayla yayınlanmalıdır. Sahte yorum siparişi vermek yasaktır. Satıcının cevap süresi 72 saatten 48 saate indirilmiş; cevap verilmezse yorum doğrudan yayınlanacaktır.

Diğer değişiklikler arasında takviye edici gıdaların normal gıda yerine geçtiği izlenimi veren reklamların yasaklanması, akademik unvanların bilimsel tanıtımlarda kullanılamaması, elektronik sigara, tütün ve alkollü içki reklam yasağının pekiştirilmesi, örtülü reklam tanımında 'veya kâr payı' ifadesine geçiş ve bazı aldatıcı uygulama bentlerinin yürürlükten kaldırılması sayılabilir.

Değişiklikler 1 Ağustos 2026'ya kadar uyum sürecini zorunlu kılmaktadır. İşletmeler çevresel iddialarını belgelendirmeli, indirim arşiv sistemlerini revize etmeli, etkileyici sözleşmelerine etiketleme maddeleri eklemeli, AI içeriklerini işaretlemeli, çocuk profillemesini engellemeli ve değerlendirme platformlarında doğrulama altyapısı kurmalıdır. Aksi halde Reklam Kurulu idari para cezaları ve tedbirlerle müdahale edebilecektir.

Reklam hukuku açısından bu değişiklikler, dijital pazarlama stratejilerini kökten etkileyecek niteliktedir. Avukatlar, müvekkillerine uyum denetimleri, sözleşme revizyonları ve olası Reklam Kurulu soruşturmalarına karşı savunma stratejileri konusunda danışmanlık vermelidir. Yönetmelik, tüketiciyi korurken rekabetin adil olmasını amaçlamakta; yapay zeka ve sosyal medya çağında hukukun güncelliğini koruduğunu göstermektedir.

(Yaklaşık 1050 kelime)