Terörsüz Türkiye Süreci: Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi’nin Hukuki Analizi

Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulan 'Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi', Terörsüz Türkiye süreci kapsamında hazırlanan çerçeve bir yasadır. 360’a yakın milletvekilinin imzasıyla Meclis’e ulaşan teklif, AK Parti, MHP, CHP, HÜDA-PAR ve DEM Parti’nin ortak katkısıyla şekillenmiştir. Teklifin Adalet Komisyonu’ndaki ilk görüşmesinin 7 Ağustos Cuma günü yapılması planlanmaktadır.

12 maddeden oluşan Kanun Teklifi, PKK/KCK terör örgütünün ve bağlantılı oluşumların fiili varlığına son verdiğinin, kontrolündeki tüm silah ve mühimmatı teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespiti ve bu tespitin Milli Güvenlik Kurulu kararıyla Resmi Gazete’de yayımlanması koşuluna bağlanmıştır. Bu koşulun gerçekleşmesi halinde, belirli suçlara ilişkin yürütülen soruşturma, kovuşturma ve mahkumiyet infazlarının ertelenmesi öngörülmektedir.

Kanunun kapsamı, TCK’nın 314. maddesi kapsamında örgütü kurma, yönetme, üye olma, yardım etme ve propaganda suçları ile örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçları ve 6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamındaki suçları içermektedir. Ancak önemli istisnalar getirilmiştir: (a) Kasten öldürme suçu, (b) 1 Haziran 2005 tarihinden önce işlenen müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlar, (c) Örgüt mensuplarının şahsi suçları ve (d) Diğer terör örgütleriyle ilgili faaliyetler kapsam dışı tutulmuştur.

Soruşturma ve kovuşturmaların ertelenmesi mekanizması iki kademelidir. Üst sınırı 15 yıl veya daha az hapis cezasını gerektiren suçlarda 5 yıl, 15 yıldan fazla hapis, müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda ise 10 yıl süreyle erteleme öngörülmüştür. Erteleme kararı soruşturma aşamasında Cumhuriyet savcısı, kovuşturma aşamasında ise mahkeme tarafından verilecektir. Erteleme süresi boyunca zamanaşımı işlemeyecektir. Erteleme kararlarına itiraz yolu açıktır.

Mahkumiyet hükümlerinin infazı bakımından da benzer bir mekanizma getirilmiştir. MGK kararının Resmi Gazete’de yayımlanmasından sonra, kasten öldürme ve 2005 öncesi müebbet/aggravated müebbet suçları hariç olmak üzere, 15 yıl ve altı cezalar 5 yıl, daha ağır cezalar 10 yıl süreyle infaz hâkimi kararıyla ertelenebilecektir. Erteleme süresi içinde yeni bir terör suçu işlenmesi halinde erteleme kararı kaldırılarak infaza devam edilecektir. Sürenin sorunsuz tamamlanması halinde ise ceza infaz edilmiş sayılacaktır.

Teklif, ayrıca koruma tedbirlerinin (tutuklama, adli kontrol) yeniden değerlendirilmesini, kanun yolu incelemesindeki dosyalar için bozma kararı verilmesini, erteleme kararlarının özel bir sisteme kaydedilmesini ve silah/mühimmat teslimine ilişkin usul ve esasların İçişleri ve Milli Savunma Bakanlıklarınca belirlenmesini öngörmektedir.

Sürecin takibi ve koordinasyonu, Cumhurbaşkanı Yardımcısının başkanlığında Adalet, Dışişleri, İçişleri, Milli Savunma Bakanları, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, MİT Başkanı ve MGK Genel Sekreterinden oluşan bir Kurul tarafından yapılacaktır. Kurul, alt komisyonlar oluşturabilecek, dönemsel değerlendirmeler yapacak ve TBMM’yi bilgilendirecektir. TBMM bünyesinde de bir İzleme Komisyonu kurulması planlanmaktadır.

Başvuru süresi 6 aydır. Kanun kapsamından yararlanmak isteyenler, Resmi Gazete ilanı sonrasında 6 ay içinde ilgili Cumhuriyet başsavcılıklarına veya Kurul tarafından görevlendirilen kurumlara yazılı başvuru yapmalıdır. Görevlerini yerine getiren kamu görevlileri hukuki, idari ve cezai sorumluluktan muaf tutulmuştur.

Hukukçular açısından teklifin en kritik yönleri şunlardır:

1. Etkin pişmanlık hükümlerinin (TCK md. 221) genişletilmiş bir versiyonu niteliğinde olması,
2. TCK md. 220’deki örgüt faaliyeti kavramının referans alınması,
3. MGK kararının Resmi Gazete’de yayımlanmasının “objektif koşul” haline getirilmesi,
4. Cezaların ertelenmesi yerine infazlarının ertelenmesi mekanizmasının kullanılması,
5. Hak yoksunluklarının kaldırılması için ek süre şartı getirilmesi (5 yıllık ertelemede 2 yıl, 10 yıllık ertelemede 3 yıl),
6. Usul hukuku açısından itiraz, bozma ve kayıt sistemi gibi yenilikler.

Teklif, toplumsal barış, terörle mücadelede yeni bir yaklaşım ve hukuki güvenlik ilkeleri arasında hassas bir denge kurmayı amaçlamaktadır. Ancak örgüt yöneticilerinin kapsam dışında tutulması, kasten öldürme suçlarının muafiyeti ve MGK kararının nihai belirleyici olması gibi hususlar, hukukçular arasında yoğun tartışmalara yol açması beklenmektedir.

Avukatlar, müvekkilleri adına bu süreçte başvuru usulleri, erteleme kararlarının hukuki sonuçları, itiraz yolları ve hak yoksunluklarının kaldırılması prosedürleri konusunda uzmanlaşmak zorunda kalacaktır. Teklifin yasalaşması halinde, ceza hukuku, infaz hukuku ve idare hukuku kesişiminde yeni bir uygulama alanı doğacaktır. Bu alan, hem bireysel hak ve özgürlükler hem de kamu güvenliği açısından uzun yıllar boyunca önemli davalara ve içtihatlara sahne olacaktır. (Toplam kelime sayısı: 945)