Mudanya Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinde Yapılan Değişiklikler

Mudanya Üniversitesi Senatosu tarafından hazırlanan ve 20 Kasım 2022 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelik değişikliği, yükseköğretim kurumlarının eğitim-öğretim süreçlerini yakından ilgilendiren bir dizi önemli hüküm içermektedir. Bu değişiklikler, özellikle üniversite hukuku, idari yargı ve öğrenci hakları alanında faaliyet gösteren avukatlar ile hukuk profesyonelleri için kritik önem taşımaktadır. Zira yönetmelik değişiklikleri, hem idari işlem niteliği taşımakta hem de 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile Yükseköğretim Kurulu (YÖK) mevzuatına uyum sağlamayı hedeflemektedir.

Değişikliklerin en dikkat çekici yönlerinden biri, yönetmeliğin 4. maddesine eklenen yeni tanımlar olmuştur. Buna göre “Hazırlık birimi” ifadesi Yabancı Diller Bölümünü, “Kayıtsız öğrenci statüsü” ise “pasif öğrenci statüsünü” karşılayacak şekilde tanımlanmıştır. Bu tanımlar, özellikle kayıt dondurma, pasif öğrenci hakları ve hazırlık sınıflarına ilişkin uyuşmazlıklarda avukatların savunma stratejilerini doğrudan etkileyecektir.

Yönetmeliğin 6. maddesinde “yaz öğretimi” ibaresi “yaz okulu” olarak değiştirilmiş, AKTS kredisi kavramı ise kısaltılarak “AKTS” şeklinde kullanılmıştır. Bu terminolojik düzenlemeler, ileride oluşabilecek idari davalarda hukuki belirlilik ilkesinin güçlendirilmesi açısından olumlu bir adım olarak değerlendirilebilir. Aynı maddenin beşinci fıkrasındaki değişiklik de benzer şekilde AKTS kavramının sadeleştirilmesini amaçlamaktadır.

8. maddede yapılan değişikliklerle yaz okulunda alınan derslerin “izin verilen dönem hesabında” dikkate alınmayacağı açıkça hükme bağlanmıştır. Bu düzenleme, öğrencilerin normal öğrenim süreleri içinde yaz okulu kredilerini nasıl değerlendirebileceğine dair önemli bir sınırlama getirmektedir. Avukatlar, öğrenci hakları davalarında bu hükmün Anayasa’nın 42. maddesinde güvence altına alınan öğrenim hakkıyla uyumunu titizlikle değerlendirmelidir.

Önemli bir yenilik de 11. maddede yapılmıştır. Kayıt için istenen belgelerin aslının görülerek fotokopisinin veya e-Devlet üzerinden doğruluğu onaylanan belgelerin kabul edileceği belirtilmiştir. Ayrıca, ücretini ödeyerek kesin kayıt yaptıran öğrencilere, azami öğrenim süreleri içinde geçerli fotoğraflı öğrenci kimlik kartı verilmesi zorunluluğu getirilmiştir. Bu düzenleme, idari usul hukuku açısından belgelerin elektronik ortamda kabulü konusunda önemli bir kolaylaştırma sağlamakta, aynı zamanda 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) ile uyumlu bir kimlik kartı uygulamasını da beraberinde getirmektedir.

14. maddede “Rektörün onayı” ibaresi “Üniversite Yönetim Kurulu onayı” şeklinde değiştirilmiştir. Bu değişiklik, yetki devri ve idari karar alma süreçlerinde kurumsal karar organlarının rolünü güçlendirmekte, olası idari yargı uyuşmazlıklarında yetki unsuru tartışmalarını azaltmayı hedeflemektedir.

Kayıt dondurma prosedürlerini düzenleyen 15. maddenin üçüncü fıkrasında ise önemli bir maddi yükümlülük getirilmiştir. Öğrencinin kayıt dondurma işleminin tamamlanabilmesi için, dondurulan dönemlere ait öğrenim ücretinin yarısını ödemesi ve başvurusunun olumlu sonuçlanması zorunlu hale getirilmiştir. Bu hüküm, hem mali haklar hem de sözleşme özgürlüğü açısından avukatların dikkatle incelemesi gereken bir düzenlemedir.

21. maddede isteğe bağlı hazırlık sınıfı uygulaması detaylandırılmıştır. İngilizce hazırlık sınıfına isteğe bağlı olarak devam etmek isteyen öğrencilerin yabancı dil seviye tespit sınavına girmeleri ve bu eğitimin ücrete tabi olacağı açıkça belirtilmiştir. Bu düzenleme, özellikle vakıf üniversitelerinde sıkça karşılaşılan ücret iadesi ve sözleşmeden dönme davalarında referans teşkil edecektir.

22. maddede ders yükü limitleri yeniden tanımlanmıştır. Normal yarıyıl ders yükü 30 AKTS olarak belirlenmiş, danışman onayı ile bu yükün 45 AKTS’ye kadar çıkabileceği hükme bağlanmıştır. Üst dönemden ders alabilmek için GNO’nun en az 3,30 olması şartı getirilmiş, 14. dönemde olan lisans ve 8. dönemde olan ön lisans öğrencilerine ise genel ortalamaya bakılmaksızın 45 AKTS hakkı tanınmıştır. Ayrıca, en az 24 AKTS transfer ederek programa başlayan ve GNO’su 2,00 ve üzeri olan öğrencilere de intibak yılında 45 AKTS alma imkanı sağlanmıştır. Bu hükümler, öğrenci disiplin işlemleri ve not ortalaması uyuşmazlıklarında avukatlara önemli hukuki argümanlar sunmaktadır.

23. maddenin üçüncü fıkrası ile akademik takvimde belirtilen ders ekle-bırak süresi sonunda kayıt yaptırmayan öğrencilerin “pasif duruma” düşürüleceği ve o dönem için öğrencilik haklarından yararlanamayacağı düzenlenmiştir. Bu hüküm, idari işlemlerin iptali davalarında “makul süre” ve “hak kaybı” kavramlarının yorumlanmasında dikkate alınmalıdır.

24. maddede özel öğrenci ve değişim öğrencisi statüsünde alınan derslerin diploma programındaki yükümlülüklere sayılması, kredi uyarlamaları ve muafiyet kararlarının ilgili fakülte/yüksekokul yönetim kurulu tarafından verileceği belirtilmiştir. Not uyarlamalarının ise 36. maddenin üçüncü fıkrasına göre yapılacağı açıkça hükme bağlanmıştır. Bu düzenleme, YÖK’ün ulusal ve uluslararası öğrenci hareketliliği politikalarıyla uyumlu bir çerçeveyi yansıtmaktadır.

25. maddede devam zorunluluğu konusunda önemli yenilikler getirilmiştir. Tekrar edilen derslerde devam şartının akademik yılın başında fakülte yönetim kurulu önerisi ve Senato onayı ile belirleneceği ifade edilmiştir. Ayrıca çevrimiçi derslerde de teorik derslerin %70’ine, uygulamalı derslerin ise %80’ine gerçek zamanlı katılımın devam şartı olduğu açıkça belirtilmiştir. Pandemi sonrası hibrit eğitim modelinin hukuki altyapısını güçlendiren bu hüküm, olası ihtilaflarda delil değerlendirmesi açısından da önem arz etmektedir.

26. maddede mazeret izinleri genişletilmiş, belgelendirilmesi koşuluyla diğer mazeretlerin de ilgili yönetim kurulu görüşüyle Senatoya sunulabileceği düzenlenmiştir. 34. maddede ise disiplin işlemleri için 2547 sayılı Kanun’un 54. maddesinin uygulanacağı belirtilmiştir.

27. maddede not dönüşüm süreleri akademik takvime bağlanmış, harf notuna dönüşümün bir sonraki dönemin ara sınav tarihinden önce tamamlanması zorunluluğu getirilmiştir.

28. maddede mezuniyet koşulları yeniden düzenlenmiştir. Lisans için en az 240 AKTS, ön lisans için 120 AKTS tamamlanması, mezuniyet GNO’sunun en az 2,00 olması ve mezuniyet yükümlülüklerine sayılan ders AKTS’lerinin en az %50’sinin üniversitede tamamlanması zorunlu hale getirilmiştir. Ayrıca, lisans programını tamamlayamayan ancak ilk dört dönemin tüm derslerini başarıyla bitiren ve GNO’su en az 2,00 olan öğrencilere, başvuru üzerine ön lisans diploması verilebileceği hükme bağlanmıştır. Bu düzenleme, 2547 sayılı Kanun’un ilgili maddeleri ve YÖK kararlarıyla uyumlu bir yaklaşımdır.

29. madde tamamen değiştirilerek onur ve yüksek onur mezunu unvanları tanımlanmıştır. Normal sürede mezun olan öğrencilerden GNO’su 3,00-3,49 arasında olanlar “onur”, 3,50 ve üzeri olanlar ise “yüksek onur” mezunu sayılacak ve bu bilgi diplomada yer alacaktır.

Son olarak 40. maddede disiplin işlemleri açısından yeniden 2547 sayılı Kanun’un 54. maddesine atıf yapılmıştır.

Bu yönetmelik değişikliği, üniversite idaresi ile öğrenciler arasında doğabilecek hukuki uyuşmazlıkların çözümünde avukatlara kapsamlı bir referans metni sunmaktadır. Özellikle idari yargı mercilerinde görülecek davalarda, usul kurallarından maddi yükümlülüklere, not sisteminden mezuniyet koşullarına kadar geniş bir yelpazede hukuki argüman geliştirme imkanı sağlamaktadır. Değişikliklerin yürürlük tarihi itibarıyla üniversitelerin iç mevzuatına ve idari uygulamalarına yansımalarının yakından takip edilmesi, hukuk profesyonelleri açısından mesleki bir gerekliliktir.

Anahtar Kavramlar: Üniversite Yönetmeliği, AKTS, Kayıt Dondurma, Mezuniyet Koşulları, Öğrenci Hakları, İdari Yargı, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu, YÖK Mevzuatı, Pasif Öğrenci Statüsü, Onur Mezunu