Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik: Kiralık Araçlarda Yaş, Kilometre ve Filo Şartları

Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan “Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik”, Resmi Gazete’de yayımlanarak sektörde yeni bir dönemin başlangıcını işaret etmiştir. Yönetmelik, hem tüketiciyi korumayı hem de kayıt dışı faaliyetleri önlemeyi hedeflemekte, bu amaçla yetki belgesi zorunluluğu, araç nitelikleri, depozito limitleri ve platform sorumlulukları gibi birçok hususu ayrıntılı biçimde düzenlemektedir.

Yetki Belgesi Zorunluluğu ve Şartları

Yönetmeliğin en önemli yeniliklerinden biri, ticari faaliyet kapsamında motorlu kara taşıtı kiralayan tüm işletmelerin yetki belgesi alma zorunluluğudur. Yetki belgesi için vergi mükellefi olma, meslek odasına kayıtlı olma ve faaliyet konusunun kiralama olarak kayıtlı olması şartları aranmaktadır. Kiralama sorumlusunun ise 18 yaşını doldurmuş, en az ilköğretim mezunu ve mesleki yeterlilik belgesine sahip olması gerekmektedir.

Araçlarda Yaş ve Kilometre Sınırları

Kiralanabilecek araçlara getirilen sınırlamalar, sektörün kalitesini artırmayı amaçlamaktadır. Klasik araçlar hariç 6 yaşından büyük taşıtlar kiraya verilemeyecektir. Elektrikli araçlarda kilometre sınırı 300.000, diğer araçlarda ise 180.000 km olarak belirlenmiştir. Ayrıca ağır hasar kayıtlı, muayenesi yapılmamış veya zorunlu mali sorumluluk sigortası bulunmayan araçların kiralanması yasaktır. Periyodik bakımı yapılmayan araçlar da bakım tamamlanmadan kiraya verilemeyecektir.

Asgari Filo Şartları

Faaliyet gösterilen bölgeye göre asgari araç sayısı zorunluluğu getirilmiştir. Büyükşehirlerin nüfusu 30 bini aşan ilçelerinde en az 10 araçlık filo şartı aranmakta, bu araçlardan en az 5’inin işletme adına tescilli, en az 2’sinin hibrit veya elektrikli ve bunlardan birinin Türkiye’de üretilmiş olması gerekmektedir. Nüfusu 30 bini geçmeyen ilçeler ve büyükşehir olmayan illerde ise asgari 5 araçlık filo, en az 2’si işletme adına tescilli olmak üzere yeterli görülmüştür. Bu düzenleme, sektörde amatör işletmelerin faaliyetini sınırlayarak tüketici güvenliğini artırmayı hedeflemektedir.

Depozito Uygulamasına Sınırlar

Yeni düzenleme ile depozito tutarına üst sınır getirilmiştir. 6 gün ve daha kısa kiralamalarda en fazla 3 günlük, 7-29 günlük kiralamalarda ise en fazla 7 günlük kira bedeli kadar depozito alınabilecektir. Depozito, kira sözleşmesinin sona ermesinden itibaren 7 gün içinde iade edilmelidir. Çek, senet veya teminat mektubu gibi borç doğurucu belgeler alınamayacak, olağan kullanımdan kaynaklanan aşınma ve yıpranmalar için kesinti yapılamayacaktır. Hasar bedeli ancak yetkili ve bağımsız ekspertiz raporu ile belgelendirilmek suretiyle talep edilebilecektir.

İlan Platformları ve Rezervasyon Kuralları

İlan ve aracı platformlara önemli yükümlülükler getirilmiştir. Yetki belgesi olmayan işletmelerin ilan vermesine izin verilemeyecek, ilan öncesi yetki belgesi doğrulaması zorunlu olacaktır. İlanlarda marka, model, kilometre, donanım ve detaylı görsellerin bulunması şarttır.

Ön ödemeli rezervasyonlarda, teslim saatinden 24 saat öncesine kadar yapılan iptallerde iptal bedeli alınamayacaktır. İade işlemleri 7 gün içinde tamamlanmalıdır. Kiralama, ek sigorta veya kasko gibi başka mal veya hizmet alımına şart koşulamayacaktır. Kiracının talebi halinde çocuk bağlama sistemi ücretsiz sağlanacak, mevsim şartlarına göre kış lastiği kullanılacaktır.

Yürürlük ve Geçiş Süreleri

Yönetmelik 1 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girecektir. Halen faaliyet gösteren işletmelerin 1 Temmuz 2027’ye kadar yetki belgesi alması, bazı filo ve nitelik şartları için ise 1 Ocak 2028’e kadar süre tanınmıştır. Bu geçiş süreleri, sektörün uyum sağlaması açısından önemlidir.

Avukatlar ve Hukuk Profesyonelleri İçin Değerlendirme

Yeni Yönetmelik, kiralama sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklarda tüketici haklarını güçlendirmekte, depozito iadesi, hasar tespiti ve rezervasyon iptali gibi konularda somut kurallar getirmektedir. Avukatlar, müvekkillerine bu yeni sınırları ve yükümlülükleri detaylı biçimde açıklamalı, olası uyuşmazlıklarda ekspertiz raporu zorunluluğu, depozito iade süresi ve platformların haksız ticari uygulama yasağı gibi hükümleri etkin şekilde kullanmalıdır.

Özellikle tüketici mahkemelerinde açılacak davalarda, Yönetmelik’in 13., 14., 16. ve 18. maddeleri önemli dayanaklar oluşturacaktır. Sektördeki işletmelerin de yetki belgesi alma sürecini, filo yenileme zorunluluklarını ve ilan kurallarını titizlikle takip etmesi gerekmektedir. Bu düzenleme, uzun vadede daha şeffaf ve güvenilir bir kiralama sektörü yaratmaya yönelik önemli bir adımdır.

(Makale yaklaşık 1050 kelimedir.)