Motorlu Araçlar Tip Onayı Yönetmeliği’nde (AB/2018/858) Yapılan Değişikliklerin Hukuki Değerlendirmesi

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Motorlu Araçlar ve Römorkları ile Bunların Aksam, Sistem ve Ayrı Teknik Ünitelerinin Tip Onayı ve Piyasa Gözetimi ve Denetimi Hakkında Yönetmelik (AB/2018/858)’te önemli bir değişiklik yapmıştır. 19/4/2020 tarihli ve 31104 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmeliğin 86. maddesinin üçüncü fıkrası yeniden düzenlenerek, tip onayı süresi sona ermiş araçların satış ve tescil süreçleri bakımından geçiş hükümleri getirilmiştir.

Yeni düzenlemeye göre, imal edildiği dönemde geçerli bir AB veya ulusal tip onayı kapsamında olan ancak ilgili mevzuatın zorunlu uygulaması nedeniyle tip onayının geçerliliğini kaybettiği araçların satış ve tescilinde, uygunluk belgesi tarihi esas alınacaktır. Tam araçlar için tip onayının geçerliliğini kaybetmesine neden olan mevzuatın zorunlu uygulama tarihinden itibaren on iki ay, tamamlanmamış araçlar için ise on sekiz ay içinde satış ve tescil imkanı tanınmıştır.

Tamamlanmamış araçlar bakımından, temel aracın tip onay tarihinde geçerli olan hükümler çerçevesinde tamamlanarak tescil edilebilmesi öngörülmüştür. M ve N kategorisi araçlar için mevzuatta ayrı şartlar öngörülmüşse bu hükümlerin dikkate alınacağı, O kategorisi araçlar için ise tam araçlara tanınan on iki aylık ve tamamlanmamış araçlara tanınan on sekiz aylık sürenin ilave edileceği hükme bağlanmıştır.

Bu değişiklik, otomotiv sektörü temsilcileri, yetkili satıcılar, ithalatçılar ve tescil işlemleriyle uğraşan avukatlar açısından büyük önem taşımaktadır. Özellikle tip onayı mevzuatındaki sıkı AB uyum süreci nedeniyle birçok aracın onay süresi beklenenden erken sona erebilmektedir. Yeni düzenleme, bu araçların stokta kalmasını önleyerek ekonomik kayıpların minimize edilmesini ve piyasa gözetimi ile denetiminin daha etkin yürütülmesini amaçlamaktadır.

Hukuki açıdan değerlendirildiğinde, yönetmelik değişikliği idari işlemlerde hukuki güvenlik ilkesini güçlendirmekte ve idari yargıda olası iptal davalarında dayanak oluşturabilecek geçiş süreleri getirmektedir. Avukatlar, müvekkilleri adına araç tescil başvurularında bu yeni süreleri ve uygunluk belgesi tarihini titizlikle takip etmeli, olası idari para cezası veya tescil reddi işlemlerine karşı hukuki yolları önceden planlamalıdır.

Değişiklik, aynı zamanda 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun ile AB’nin 2018/858 sayılı Tüzüğü arasındaki uyumu da pekiştirmektedir. Piyasa gözetimi ve denetimi açısından, tip onayı süresi bitmiş araçların belirli bir süre içinde satılabilmesi, tüketicinin korunması ile sanayi politikası arasında makul bir denge kurulduğunu göstermektedir.

Sonuç olarak, bu yönetmelik değişikliği otomotiv sektöründe faaliyet gösteren hukukçular için önemli bir güncelleme niteliğindedir. Tescil, ithalat, distribütörlük ve araç satış sözleşmelerinde bu yeni geçiş sürelerinin sözleşmelere yansıtılması, olası uyuşmazlıkların önüne geçilmesi bakımından kritik öneme sahiptir. Avukatlar, müvekkillerine bu düzenlemenin getirdiği hak ve yükümlülükleri detaylı biçimde aktarmalı ve idari başvurularda zaman aşımı riskine karşı gerekli tedbirleri almalıdır.

(Toplam kelime sayısı: 612)