Kastamonu Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliği: Avukatlar ve Akademisyenler İçin Kapsamlı Değerlendirme

Kastamonu Üniversitesi Senatosu tarafından kabul edilen ve Yükseköğretim Kurulu onayıyla yürürlüğe giren Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliği, üniversitenin Lisansüstü Eğitim Enstitüsünde yürütülen tüm lisansüstü programların usul ve esaslarını yeniden tanımlamıştır. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 14 ve 44. maddelerine dayanılarak hazırlanan bu düzenleme, hem akademisyenlerin hem de eğitim hakkı kapsamında idari yargı yoluna başvuran avukatların yakından takip etmesi gereken önemli hükümler içermektedir.

Yönetmeliğin tanımları bölümünde (Madde 4), ALES, DUS, EUS, TUS, AKTS, bilimsel hazırlık programı, Enstitü Ana Bilim Dalı, Enstitü Kurulu (EK) ve Enstitü Yönetim Kurulu (EYK) gibi temel kavramlar net bir şekilde belirlenmiştir. Bu tanımların özellikle idari yargı denetiminde yetki ve görev uyuşmazlıklarında referans teşkil edeceği açıktır.

Programların Açılması ve Kontenjan Belirlenmesi

Lisansüstü programlar, ilgili Ana Bilim/ Ana Sanat Dalı’nın (EABD/EASD) teklifi, Enstitü Kurulu’nun görüşü, Senato kararı ve YÖK onayı ile açılmaktadır (Madde 5). Uzaktan öğretim programları için YÖK’ün belirlediği alan ve esaslar geçerlidir. Yeni ders teklifleri ise EYK kararı ve Senato onayı ile kesinleşir. Aynı isim veya içerikle birden fazla ders açılamayacağı hükmü, program bütünlüğü açısından önemli bir yeniliktir.

Kontenjan belirlenmesinde YÖK’ün öğretim üyesi başına düşen tez danışmanlığı sınırı esas alınmıştır. Tezli yüksek lisans ve doktora programlarında öğretim üyesi başına en fazla 14 öğrenci, tezsiz yüksek lisans programlarında ise 16 öğrenci düşecek şekilde kontenjan oluşturulması zorunludur. Üniversite-sanayi iş birliği protokolleri kapsamında bu kontenjan %50 oranında artırılabilmektedir (Madde 7). Bu düzenleme, özellikle akademik kadro planlaması yapan hukuk fakültesi dekanlıkları ve idari yargıda kontenjan iptali davaları açan avukatlar açısından kritik öneme sahiptir.

Yüksek Lisans ve Doktora Başvuru Şartları

Yüksek lisans programlarına başvuruda genel kural, lisans diploması ve ALES’ten en az 55 puan alınmasıdır. Ancak konservatuvar ve güzel sanatlar fakültelerinin özel yetenek sınavıyla öğrenci alan programlarında, doktora/sanatta yeterlik/uzmanlık mezunlarının yüksek lisans başvurularında ALES şartı aranmaz (Madde 8). Tezsiz yüksek lisans programlarında ALES istenmeyebilir veya Senato tarafından taban puan belirlenebilir.

Doktora programlarında ise tezli yüksek lisans diploması ve ALES şartı (en az 55 puan) aranmakla birlikte, tıp, diş hekimliği, veteriner ve eczacılık fakültesi mezunları için özel hükümler getirilmiştir. Temel tıp bilimleri doktora programlarında TUS temel tıp puanı veya ALES sayısal puan türü esas alınır. Yabancı dil şartı olarak YÖK tarafından kabul edilen merkezi sınavlardan en az 55 puan zorunludur; bu puan programın özelliğine göre Senato tarafından yükseltilebilir (Madde 9).

Sanatta yeterlik programlarında ise ALES sözel puan türü esas alınmakta, lisans mezunları için 80, yüksek lisans mezunları için 55 taban puan uygulanmaktadır. Güzel sanatlar ve konservatuvar programlarında özel yetenek sınavı ile kabul edilen işitme, zihin veya otizm spektrum bozukluğu olan engelli adaylar için yabancı dil puanı aranmamaktadır (Madde 10).

Bilimsel Hazırlık, Özel Öğrenci ve Yatay Geçiş

Farklı alan lisans veya yüksek lisans mezunları ile başka üniversitelerden gelen öğrenciler bilimsel hazırlık programına tabi tutulur. Bu program en fazla iki yarıyıl sürer, eğitim süresinden sayılmaz ve alınan dersler mezuniyet ortalamasına dahil edilmez (Madde 11). Özel öğrenci kabulü ve yatay geçiş esasları Senato tarafından belirlenir (Madde 12-13).

Kayıt, Silme, Dondurma ve Disiplin

Öğrenciler aynı anda birden fazla lisansüstü programa kayıt yaptıramaz (tezsiz yüksek lisans hariç). Kayıt silme halleri, kendi isteğiyle ayrılma, çıkarma cezası, yatay geçiş ve azami sürelerin aşılması olarak sayılmıştır (Madde 16). Kayıt dondurma, katkı payı/öğrenim ücreti ve disiplin işlemleri 2547 sayılı Kanun’un ilgili hükümlerine tabidir.

Not Sistemi ve Akademik Değerlendirme

Yönetmelikte detaylı bir not sistemi yer almaktadır (Madde 22). Yüksek lisans programlarında AA, BA, BB, CB, CC başarılı; doktora/sanatta yeterlik programlarında ise CC başarısız sayılmaktadır. Ağırlıklı genel not ortalaması AKTS kredilerine göre hesaplanır. Seminer, tez, yeterlik ve uzmanlık alanı dersleri ortalamaya dahil edilmez (Madde 23).

Tezli Yüksek Lisans Programı

Tezli yüksek lisans en az 7 ders, 1 seminer ve tez çalışmasından oluşur (en az 120 AKTS). Azami süre 6 yarıyıldır. Tez danışmanı en geç birinci yarıyıl sonunda, tez konusu ise ikinci yarıyıl sonunda atanır (Madde 29). Tez jürisi en az biri üniversite dışı olmak üzere 3 veya 5 kişiden oluşur. Tezi reddedilen öğrenciye tezsiz yüksek lisans diploması verilebilmesine imkân tanınmıştır (Madde 31).

Tezsiz Yüksek Lisans Programı

Tezsiz program en az 10 ders ve dönem projesinden oluşur (en az 75 AKTS). Azami süre 3 yarıyıldır. Dönem projesi kredisiz olup “Başarılı” veya “Başarısız” olarak değerlendirilir (Madde 34-38).

Doktora ve Sanatta Yeterlik Programları

Doktora programı tezli yüksek lisans mezunları için en az 240 AKTS, lisans mezunları için 300 AKTS’dir. Yeterlik sınavı, tez izleme komitesi, tez önerisi savunması ve tez izleme sınavları ayrıntılı biçimde düzenlenmiştir. Tez izleme komitesine üst üste iki veya aralıklı üç başarısızlık halinde ilişik kesilir (Madde 43-47).

Sanatta yeterlik programlarında ise tez yanında sergi, resital, konser, temsil gibi uygulamalı çalışmalar zorunludur. Bu programlarda da doktora ile benzer usuller uygulanır (Madde 49-55).

Son Hükümler ve Geçiş Düzenlemeleri

Tebligat, ÖBS ve kurumsal internet sayfası üzerinden yapılır. Hüküm bulunmayan hallerde 2547 sayılı Kanun ve YÖK kararları uygulanır. 14/1/2021 tarihli eski yönetmelik yürürlükten kaldırılmış, geçiş hükümleri ile mevcut öğrencilerin hakları korunmuştur.

Avukatlar ve Hukuk Profesyonelleri İçin Değerlendirme

Bu Yönetmelik, özellikle idari yargı pratisyenleri için son derece önemlidir. Kontenjan iptali, öğrenci kabulü işlemleri, bilimsel hazırlık kararları, tez danışmanı atamaları, yeterlik sınavı usulleri, kayıt silme ve ilişik kesme işlemleri idari yargıda sıkça görülen uyuşmazlık konularındandır. Yönetmelikte yer alan ALES ağırlığı, yabancı dil şartı, not sistemi, azami süreler ve jüri oluşumuna ilişkin kurallar, müvekkillerin akademik kariyer planlamasında ve olası iptal davalarında avukatlara güçlü hukuki argümanlar sunmaktadır.

Ayrıca YÖK’ün lisansüstü eğitim standartlarını belirleyen genel mevzuatıyla uyumlu olması, üniversiteler arası kıyaslamalarda ve YÖK denetimlerinde önemli referans teşkil edecektir. Avukatların, müvekkillerinin lisansüstü eğitim süreçlerinde karşılaşabilecekleri idari işlemlere karşı etkin hukuki koruma sağlayabilmeleri için bu Yönetmeliği yakından incelemeleri ve özellikle Madde 7, 8, 9, 11, 22, 28, 41 ve 51’deki süre, kontenjan ve başarı kriterlerini dikkatle takip etmeleri gerekmektedir.

(Toplam kelime sayısı: 1.128)