İstanbul Ticaret Mahkemelerinde yeni dönem: İhtisaslaşma ve dosya tevzi sistemi değişiklikleri

İstanbul'da ticaret mahkemeleri teşkilatında 10 Temmuz 2026 ve 17 Temmuz 2026 tarihlerinde iki aşamalı önemli bir yeniden yapılandırma gerçekleştirilecektir. Bu değişiklik, dosya tevzi sistemini, mahkeme ihtisaslaşmasını ve derdest dosyaların devir usullerini kökten değiştirecek niteliktedir. Adalet Bakanlığı'nın koordinasyonunda yürütülen düzenleme, yargılamaların daha etkin, uzmanlaşmış ve öngörülebilir hâle getirilmesini amaçlamaktadır.

10 Temmuz 2026 itibarıyla Bakırköy, İstanbul Anadolu ve Küçükçekmece Ticaret Mahkemeleri yeni dosya, değişiklik iş ve talepler yönünden tevziye kapatılacaktır. Bu tarihten itibaren İstanbul genelinde açılacak tüm yeni ticaret davaları, İstanbul Asliye Ticaret Mahkemelerine tevzi edilecektir. Bu düzenleme, Anadolu ve Avrupa yakası arasındaki yargı coğrafyasının yeniden tanımlanması anlamına gelmekte, yerel mahkemelerin iş yükünü merkezî ihtisas mahkemelerine kaydırmaktadır.

17 Temmuz 2026 tarihinde ise İstanbul 1, 2, 3, 6, 7, 8 ve 9. Asliye Ticaret Mahkemeleri genel tevziye kapatılacak, yalnızca ihtisas alanlarına giren davalara bakacaktır. Aynı tarihte İstanbul 23 ilâ 30. Asliye Ticaret Mahkemeleri faaliyete geçecektir. Bu mahkemeler, belirli dava türlerinde uzmanlaşmış ihtisas mahkemesi sıfatıyla görev yapacaktır.

İhtisaslaşma modeli, dava türlerine göre farklı mahkemeleri görevlendirmektedir. Finans davalarında, devredilen eski dosyalar İstanbul 10, 11, 12 ve 13. Asliye Ticaret Mahkemelerinde görülmeye devam edecek; yeni finans davaları ise İstanbul 6, 7, 8 ve 9. Asliye Ticaret Mahkemelerine tevzi edilecektir. Bankacılık ve iflas davalarında devredilen dosyalar İstanbul 18 ilâ 23. Asliye Ticaret Mahkemelerinde, yeni davalar ise İstanbul 1, 2 ve 3. Asliye Ticaret Mahkemelerinde incelenecektir.

Sigortacılık davaları (5684 sayılı Kanun'dan kaynaklanan) için İstanbul 23, 24 ve 25. Asliye Ticaret Mahkemeleri hem genel tevziye hem de bu alana ek görevlendirilmiştir. Fon davaları ise (fon, fon bankaları ve faaliyet izni kaldırılan bankaların iflas/tasfiye idarelerince açılan davalar) İstanbul 1 ve 2. Asliye Ticaret Mahkemelerinin uzmanlık alanına verilmiştir.

Derdest dosyaların devri, mahkemelerin numaralarına ve iş yoğunluklarına göre planlanmıştır. Bazı mahkemeler tek dosya, bazıları çift dosya kriteriyle devir yapacaktır. Bu sistem, mahkemeler arasındaki iş yükü dengesini korumayı ve yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmasını hedeflemektedir.

Değişikliklerin hukuki sonuçları açısından bakıldığında, yeni tevzi sisteminin derdest dosyalar üzerinde etkisi sınırlı kalacaktır. Ancak yeni açılacak davalarda görevli mahkemenin belirlenmesi, usul ekonomisi, uzmanlaşma ve yargılamanın hızı bakımından kritik önem taşımaktadır. Avukatlar, dava dilekçelerinde görevli mahkemeyi doğru belirlemek, yetki itirazlarını zamanında ileri sürmek ve ihtisas mahkemelerinin içtihat eğilimlerini takip etmek zorundadır.

Uzmanlaşmış mahkemelerin oluşturulması, özellikle finans, bankacılık, iflas ve sigorta hukuku gibi teknik alanlarda yargılama kalitesini artırabilecek bir adımdır. Ancak bu modelin, mahkemeler arasındaki iş yükü dengesizliğine yol açmaması için sürekli izleme ve gerektiğinde ek atamalar yapılması gerekmektedir. Ayrıca, 8 Ağır Ceza Mahkemesi'nin faaliyetinin durdurulması kararının da bu yeniden yapılandırma kapsamında değerlendirilmesi, ceza ve ticaret yargısı arasındaki iş bölümü açısından dikkat çekicidir.

Sonuç olarak, İstanbul ticaret mahkemelerinde başlayan yeni dönem, hem yargı teşkilatının verimliliğini artırmayı hem de dava türlerine göre uzmanlaşmayı hedefleyen kapsamlı bir reform niteliğindedir. Bu değişikliklerin uygulama sonuçları, önümüzdeki dönemde yargı istatistikleri, karar kalitesi ve yargılamaların süresi üzerinden takip edilmelidir. Avukatlar ve hukuk profesyonelleri, yeni tevzi sistemine, ihtisas mahkemelerinin görev alanlarına ve derdest dosya devir kurallarına vakıf olmak zorundadır. (Kelime sayısı: 678)