Futbol Menajeri Hiçbir İşlem Yapmadan Ücrete Hak Kazanabilir mi? – TFF Talimatı, TBK ve CAS Kararları Işığında Kapsamlı Değerlendirme

Profesyonel futbol sektöründe menajerlik ilişkisi, hem futbolcunun kariyer yönetimi hem de kulüplerle yürütülen transfer ve sözleşme süreçleri bakımından kritik rol oynamaktadır. Ancak uygulamada sıkça karşılaşılan sorun, münhasır menajerlik sözleşmesi bulunan bir futbolcunun kendi imkânlarıyla kulüp bularak sözleşme imzalaması halinde menajerin herhangi bir fiili katkısı olmaksızın ücret veya tazminat talep edip edemeyeceğidir. Bu soru, yalnızca sözleşmeye bağlılık ilkesiyle cevaplandırılamaz; menajerin üstlendiği somut edimler, ücretin hukuki niteliği, illiyet bağı ve TFF düzenlemeleri birlikte değerlendirilmelidir.

5894 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un Ek 2. maddesi ile TFF Futbol Menajerleri Talimatı, menajerlik sözleşmelerinin noterlikçe düzenleme şeklinde yapılmasını, en fazla iki yıl süreli olmasını ve sözleşmede menajerlik faaliyetinin kapsamı, ücret, ödeme koşulları, menajerin edimleri ve fesih hükümlerinin açıkça gösterilmesini zorunlu kılmaktadır. Talimat’ın 7/7 ve 9/5 maddeleri, ücretin yalnızca sözleşmede önceden belirtilen hizmetlere karşılık gelmesi ve hizmetin fiilen ifa edilmiş olması şartına bağlamaktadır.

Menajerlik sözleşmesinin hukuki niteliği her olayda farklılık gösterebilir. Eğer menajer yalnızca transfer aracılığını üstlenmişse ilişki, Türk Borçlar Kanunu m.520 vd. hükümlerine göre simsarlık sözleşmesine yaklaşır. TBK m.521’e göre simsar, ancak faaliyeti sonucunda sözleşme kurulursa ve bu faaliyet ile sözleşme arasında uygun illiyet bağı bulunursa ücrete hak kazanır. Menajerin hiçbir temas kurmadığı, teklif getirmediği veya müzakereye katılmadığı bir transferden başarı komisyonu talep etmesi, illiyet bağı yokluğu nedeniyle hukuken mümkün değildir.

Buna karşılık menajerlik sözleşmesi sürekli danışmanlık, kariyer planlaması, teklif değerlendirme ve iletişim yönetimi gibi geniş edimleri de içerebilir. Bu durumda vekâlet ve sürekli iş görme unsurları devreye girer. Ücretin transferden bağımsız sürekli hizmet karşılığı olarak kararlaştırılması halinde, transfer gerçekleşmese dahi gerçekten ifa edilen danışmanlık hizmetinin bedeli talep edilebilir. Ancak “danışmanlık ücreti” ibaresi tek başına yeterli değildir; somut ifa delilleriyle desteklenmelidir.

TFF Futbol Menajerleri Talimatı m.7/10 ve m.7/11, futbolcunun menajerin katılımı olmaksızın kendi adına sözleşme müzakere etme ve imzalama hakkını açıkça tanımakta, bu hakkın kullanımını cezai şart, tazminat veya benzeri ödemeye bağlayan hükümleri geçersiz saymaktadır. Dolayısıyla münhasırlık kaydı, futbolcunun kendi başına hareket etmesini ekonomik yaptırıma tabi tutamaz. Ancak futbolcunun münhasır menajer varken başka bir menajeri devreye sokması, sözleşmeye aykırılık oluşturabilir ve bu durumda ilk menajer, geçerli cezai şart veya ispatlanmış zararını talep edebilir.

Talimat m.7/12’ye göre sözleşme haklı sebep olmaksızın feshedilirse, fesheden taraf diğer tarafın zararını tazmin etmekle yükümlüdür. Haklı sebep değerlendirmesinde menajerin hiçbir faaliyet göstermemesi ile özenli fakat sonuç alamayan faaliyeti ayrılmalıdır. Menajerin zararı, TBK m.50-51 uyarınca olayların olağan akışı, gerçekleşme ihtimali ve somut delillerle ispatlanmalıdır. Gelecekteki belirsiz transfer komisyonlarını varsayımsal olarak talep etmek mümkün değildir.

TFF Tahkim Kurulu’nun 2022/433 sayılı kararı (E.2022/307, K.2022/433), salt münhasırlık iddiasının tam komisyon talebi için yeterli olmadığını ortaya koymuştur. Aynı Kurul’un 2022/434 sayılı kararı ise (E.2022/310, K.2022/434), sözleşmede menajerin katılmadığı işlemleri de kapsayan özel hükmün varlığında ücret talebinin kabul edildiğini göstermektedir. Ancak her iki karar da güncel Haziran 2025 Talimatı’ndan önce verildiği için, m.7/11’in geçersizlik hükmü dikkate alınmalıdır.

CAS 2017/A/5374 sayılı kararı (Jaroslaw Kolakowski v. Daniel Quintana Sosa), menajerin fiili katkısının aranması, futbolcunun kendi adına hareket etme özgürlüğü ve taleplerin fiilen elde edilen gelir üzerinden hesaplanması gerektiğini vurgulamıştır. Karar, güncel TFF Talimatı ile uyumlu olarak münhasırlığın sınırlarını çizmektedir.

Sonuç ve Avukatlara Mesleki Öneriler

Münhasırlık kaydı, menajere futbolcunun tüm kazançları üzerinde koşulsuz hak vermez. Ücret, sözleşmede tanımlanan hizmetin fiilen ifası ve illiyet bağı şartlarına bağlıdır. Futbolcunun bağımsız hareketi, Talimat m.7/11 gereği yaptırıma tabi tutulamaz. Avukatlar, menajerlik sözleşmesi hazırlarken edimleri somut ve ölçülü tanımlamalı, genel işlem koşulları denetimine dikkat etmeli, uyuşmazlık halinde delil toplama stratejisi (yazışmalar, tanıtım dosyaları, toplantı kayıtları) oluşturmalıdır.

Menajerler lehine dava açarken hizmet ifası ve illiyet bağını, futbolcular lehine savunma yaparken Talimat’ın emredici hükümlerini ve TBK m.179-182’deki ceza indirimi yetkisini ön plana çıkarmalıdır. Bu alanda uzmanlaşan avukatlar, hem TFF Tahkim Kurulu hem de olası CAS süreçlerinde güçlü savunma stratejileri geliştirebilmek için içtihat takibini sürekli sürdürmelidir.

(Makale yaklaşık 950 kelime olup, 5894 sayılı Kanun, TFF Futbol Menajerleri Talimatı, TBK ilgili maddeleri ve belirtilen Tahkim Kurulu ile CAS kararları ile birlikte incelenmelidir.)