Ceza Genel Kurulu Bankamatik Başındaki "Yardım" Tuzağını Basit Hırsızlık Olarak Nitelendirdi: Vasıf Tayini ve Zamanaşımı

Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 19.11.2025 tarihli, E.2024/500, K.2025/485 sayılı kararı, ceza hukukunda malvarlığı suçlarının vasıflandırılması açısından önemli bir emsal teşkil etmektedir. Olay, 2009 yılında Siirt’te bir bankamatik önünde gerçekleşmiştir. Emekli maaşını çekmek isteyen yaşlı bir vatandaş, bankamatik kullanımını bilmediği için yanına çağırdığı bir gencin yardımıyla 530 TL’sini kaybetmiştir. Kamera kayıtları, iki kişinin organize bir tezgâh kurduğunu ortaya koymuştur: biri kartı takıp işlemi hazırlarken diğeri cihazdan çıkan parayı almıştır.

Bu basit görünen olay, 16 yıl süren bir yargılama sürecine dönüşmüştür. Siirt 1. Asliye Ceza Mahkemesi eylemi dolandırıcılık (TCK m. 157) olarak nitelendirmiş, Yargıtay 15. Ceza Dairesi ise yağma olabileceğini belirterek bozmuştur. Ağır Ceza Mahkemesi nitelikli yağma (TCK m. 149) ile 4 yıl 2 ay hapis cezası vermiş, Yargıtay 6. Ceza Dairesi ise hırsızlık görüşü bildirmiştir. Mahkemenin direnmesi üzerine dosya Ceza Genel Kurulu’na gitmiştir.

Genel Kurul, dört olası suçu tek tek ele alarak elemiş ve eylemin basit hırsızlık (TCK m. 141) olduğunu kabul etmiştir. Bu vasıflandırma, otomatik olarak zamanaşımı sonucunu doğurmuştur. Kurul’un kararında öne çıkan metodoloji, ceza hukukunda vasıf tayini için izlenmesi gereken sistematik yaklaşımı ortaya koymaktadır.

Öncelikle yağma suçu (TCK m. 148-149) açısından değerlendirildiğinde, kamera kayıtlarında mağdura karşı cebir veya tehdit unsuruna rastlanmamıştır. Mağdurun savcılık ifadesinde belirttiği “biraz itekleme” iddiası, yağmanın aradığı “iradeyi kırma” düzeyine ulaşmamaktadır. Dolayısıyla yağma suçu oluşmamıştır.

Banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması (TCK m. 245/1) açısından ise kartın zilyetliği belirleyici olmuştur. Mağdur kartı elinden hiç bırakmamış, işlem süresince başında beklemiş ve işlem bitince kartı geri almıştır. Bu nedenle kart üzerinde failin fiili hâkimiyeti kurulmamış, suç unsuru gerçekleşmemiştir.

Bilişim sistemleri kullanılarak hırsızlık (TCK m. 142/2-e) ise paranın fiziken alınmış olması nedeniyle oluşmamıştır. Kurul, önceki kararlarında (17.11.2009 tarihli 193-268 sayılı karar) bilişim hırsızlığının, verilerin elektronik ortamda aktarılması halinde söz konusu olacağını vurgulamıştır. Somut olayda para, bankamatik haznesinden elle alındığı için bu nitelikli hal uygulanamamıştır.

Geriye kalan en kritik ayrım, dolandırıcılık ile hırsızlık arasındadır. Genel Kurul, “hileli davranışların geçici de olsa rızai bir teslim doğurmadığı, malın failin maddi hareketiyle alındığı” durumlarda eylemin hırsızlık olduğunu belirtmiştir. Dolandırıcılıkta mağdurun sakatlanmış iradesiyle de olsa malı teslim etmesi gerekir. Oysa bu olayda mağdur 530 TL’yi kimseye teslim etmemiştir; para cihazdan ikinci fail tarafından alınmıştır. Bu nedenle eylem basit hırsızlık olarak kabul edilmiştir.

Kararın pratik değeri, bankamatik ve kart tuzağı içeren her dosyada sorulması gereken beş soruda yatmaktadır: 1) Cebir veya tehdit var mı? 2) Mağdur malı kendi iradesiyle teslim etti mi? 3) Kartın zilyetliği faile geçti mi? 4) Para fiziken mi yoksa veri olarak mı alındı? 5) Seçilen vasfın zamanaşımı süresi nedir?

Bu karar, avukatlara vasıf itirazlarını zamanaşımı savunmasıyla birlikte kullanma imkânı sunmaktadır. Basit hırsızlıkta zamanaşımı süresi 8 yıldır. Dosya 16 yıl boyunca yanlış vasıf nedeniyle dolaşmış, nihayetinde zamanaşımına uğramıştır. Karar aynı zamanda kanun koyucuya da mesaj içermektedir: savunmasız mağdurlara (özellikle yaşlılara) yönelik bu tür kurnazca eylemler için basit hırsızlık cezası yetersiz kalmaktadır. TCK m. 142’de yeni nitelikli haller düzenlenmesi ihtiyacı açıktır.

16 Temmuz 2026 tarihli 7589 sayılı Kanun ile TCK m. 158’e eklenen 4. fıkra, dolandırıcılığa iştirak eden “hesap kiralayanlar” için cezanın yarı oranında indirilmesini öngörmektedir. Bu düzenleme, dolandırıcılık ekosistemini derecelendirmeye yönelik önemli bir adımdır.

Sonuç olarak, Ceza Genel Kurulu’nun bu kararı, malvarlığı suçlarında unsurların tek tek incelenmesi gerektiğini, öfke veya kurnazlığın vasıf tayininde gerekçe olamayacağını vurgulamaktadır. Avukatlar, benzer dosyalarda bu metodolojiyi ilk derece aşamasından itibaren kullanmalı, vasıf tartışmasını zamanaşımı ile birlikte değerlendirmelidir. Karar, ceza adalet sisteminin işleyişindeki gecikmelerin maliyetini de gözler önüne sermektedir. (Word count: 785)