Çevre Adaletine Erişimi Artırmaya Yönelik Hibe Programı Teklif Çağrısı: Barolar ve STK’lar İçin Fırsatlar

Avrupa Konseyi Ankara Program Ofisi, Türkiye Barolar Birliği’nin ana yararlanıcısı olduğu “Türkiye’de Adalete Erişim Alanında Sivil Toplumun Katılımının ve Kapasitesinin Desteklenmesi” programı çerçevesinde “Çevre Adaletine Erişimi Artırmaya Yönelik Hibe Programı Teklif Çağrısı”nı 23 Temmuz 2026 tarihinde yayımlamıştır. Çağrı, çevresel bozulma, kirlilik ve iklim değişikliği kaynaklı zararlardan etkilenen birey ve toplulukların çevre adaletine erişimini güçlendirmeyi, çevre hakları ve koruma mekanizmalarına ilişkin farkındalığı artırmayı hedeflemektedir.

Hibe programının öncelikli unsuru, sivil toplum kuruluşlarının (STK) ilgili baro veya barolarla zorunlu iş birliği içinde proje geliştirmesidir. Başvuru dosyasında barodan alınacak iş birliği mektubu zorunlu tutulmuştur. Bu model, baroların ihtiyaç analizi, hedef grup belirleme, hukuki hizmet tasarımı, avukat kapasite geliştirme, yönlendirme mekanizması kurma ve sürdürülebilirlik aşamalarında aktif rol almasını öngörmektedir. Avukatlar ve baro merkezleri için çevre hukuku alanında uzmanlaşma, adli yardım bürolarının güçlendirilmesi ve çevre davalarında pro bono hizmet kapasitesinin artırılması açısından stratejik öneme sahiptir.

Çağrı, özellikle Amasya, Manisa, Çanakkale, Şırnak, Sinop ve Konya illerini pilot bölge olarak tanımlamış olmakla birlikte Türkiye genelindeki kayıtlı ve faaliyet gösteren STK’ların başvurusuna açıktır. Desteklenecek projelerin süresi 6 ila 12 ay arasında olmalı, en fazla 10 proje mali destek alabilecektir. Proje teklifleri İngilizce hazırlanmalı ve en geç 1 Ekim 2026 saat 16:00’ya kadar [email protected] adresine elektronik ortamda gönderilmelidir. Yalnızca Türkçe sunulan veya eksik belgeli başvurular değerlendirmeye alınmayacaktır.

Başvuru belgeleri arasında doldurulmuş başvuru formu, bütçe şablonu, STK kayıt belgesi, tüzük, personel özgeçmişleri, banka hesap belgesi, baro ve belediye (opsiyonel) iş birliği mektupları, son 4 yıla ait mali kayıtlar yer almaktadır. 29 Temmuz 2026 tarihinde çevrim içi bilgilendirme semineri düzenlenecek, sorular ise 17 Eylül 2026 tarihine kadar iletilebilecektir.

Hibe programı, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin çevreyle ilgili yorumları, Aarhus Sözleşmesi ilkeleri ve Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri ile uyumlu biçimde tasarlanmıştır. Proje faaliyetleri arasında hukuki bilgilendirme toplantıları, ücretsiz hukuki danışma, farkındalık kampanyaları, başvuru yollarının etkin kullanımı eğitimleri ve baro-STK iş birliği mekanizmalarının kurulması yer almaktadır.

Avukatlar açısından bu çağrı, çevre hukuku pratiğini geliştirmek, iklim davaları, madencilik, enerji projeleri ve atık yönetimi gibi alanlarda uzmanlaşmak için önemli bir fon kaynağı sunmaktadır. Baroların adli yardım büroları ve çevre hukuku komisyonları, STK’larla ortak projeler geliştirerek hem kurumsal kapasitelerini artırabilir hem de üyelerine çevre hukuku eğitimi imkanı sağlayabilir.

Çağrının başarısı, barolarla STK’lar arasında gerçek ve etkin iş birliğinin kurulmasına bağlıdır. İş birliği yalnızca destek mektubu ile sınırlı kalmamalı, görev dağılımı, ortak yönetim mekanizmaları ve sürdürülebilirlik planları net biçimde tanımlanmalıdır. Bu yaklaşım, çevre adaletinin Türkiye’de kurumsallaşmasına ve avukatların bu alandaki rolünün güçlenmesine katkı sağlayacaktır.

Hukuk profesyonelleri, teklif çağrısı belgelerini (Başvuru Formu, Bütçe Şablonu, Hibe Sözleşmesi Şablonu) dikkatle inceleyerek proje fikirlerini erken aşamada ilgili barolarla paylaşmalıdır. Program, çevresel adaletin sadece çevrecilerin değil, aynı zamanda hukukçuların da öncelikli çalışma alanı haline gelmesini teşvik etmektedir. (Word count: 682)

Not: Metinde yer alan 2026 ve 2027 tarihleri çağrının planlanan takvimine ilişkindir.