AYM'nin Bu Haftaki Genel Kurul Gündemi: 37 Parti Mali Denetimi ve 12 Norm Denetimi Dosyası

Anayasa Mahkemesi (AYM), 28 Temmuz 2026 tarihinde gerçekleştireceği Genel Kurul toplantısının gündemini ilan etti. Gündemde toplam 49 dosya yer almakta olup, bunların 37’si siyasi partilerin mali denetimi, 12’si ise norm denetimi (iptal davası ve itiraz başvuruları) niteliğindedir.

Siyasi Parti Mali Denetimleri

Gündemin ilk bölümünde 37 ayrı siyasi partinin kesin hesaplarının incelenmesi bulunuyor. Bu denetimler, 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu ve Anayasa’nın 68. ve 69. maddeleri çerçevesinde yürütülmektedir. Denetlenen partiler arasında Adalet ve Kalkınma Partisi (E.2024/56), Milliyetçi Hareket Partisi (E.2024/57), Saadet Partisi (E.2023/67), DEM Parti’nin eski adı olan Halkların Demokratik Partisi ile bağlantılı yapılar, Emek Partisi, Ata Parti, DEVA Partisi (Demokrasi ve Atılım Partisi), Liberal Parti, Merkez Parti ve çok sayıda küçük parti yer almaktadır.

Her bir dosya için “Esas” inceleme evresi ve “SPMD” (Siyasi Parti Mali Denetimi) türü belirtilmiştir. Bu denetimlerde partilerin 2020, 2021, 2022 ve özellikle 2023 yılı kesin hesapları ele alınacaktır. Avukatlar açısından bu süreç, partilerin mali disiplin kurallarına uyumunun Anayasa Mahkemesi içtihadı ışığında değerlendirilmesi bakımından önem taşımaktadır. Mahkeme, daha önceki kararlarında parti mallarının devlete intikali, hazine yardımlarının usulüne uygun kullanılması ve defter tutma yükümlülüklerine ilişkin önemli kriterler geliştirmiştir.

Norm Denetimi Dosyaları ve Kritik İptal Talepleri

Gündemin ikinci ve hukukçular açısından daha kritik bölümünde 12 norm denetimi dosyası bulunmaktadır. Bu dosyalar hem itiraz başvurusu hem de iptal davası niteliğindedir.

1. E.2026/185 – İstanbul 19. İş Mahkemesi’nin itirazı ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 81. maddesinin (k) bendinin 7566 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmasına ilişkin iptal talebi incelenecektir. Bu hüküm, iş kazası ve meslek hastalığı primleriyle doğrudan ilgilidir.

2. E.2026/186 – Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi’nin başvurusunda 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 134 ve 365. maddelerinde 7343 ve 5311 sayılı Kanunlarla yapılan değişikliklerin iptali istenmektedir. Özellikle “ihale tarihinden itibaren” ve “süresi geçmiş bir şikâyete” ibareleri Anayasa’ya aykırılık iddiası taşımaktadır.

3. E.2026/187 – 652 sayılı KHK’nın 43. maddesinin (2) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinin iptali talep edilmektedir. Bu hüküm, özel barınma hizmetleriyle ilgili idari düzenlemeleri içermektedir.

4. E.2026/188 – 7 Mayıs 2026 tarihli ve 7579 sayılı “Tapu Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 375 sayılı KHK’da Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”un bazı hükümlerine karşı doğrudan iptal davası açılmıştır. Bu, son dönemde yürürlüğe giren önemli bir kanunun Anayasa Mahkemesi denetimine tabi tutulması açısından dikkat çekicidir.

5. E.2026/189 – 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’na 7571 sayılı Kanun’la eklenen geçici 1. maddenin (2) numaralı fıkrasının iptali istenmektedir. Aile hukuku ve taşınmaz rejimiyle ilgili bu düzenleme, hukuk pratiğini yakından ilgilendirmektedir.

6. E.2026/190 – 1512 sayılı Noterlik Kanunu’nun 148. maddesinin iptali talebi, noterlik mesleğinin hukuki statüsünü etkileyebilecek niteliktedir.

7. E.2026/88 – 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 252. maddesinin (3) numaralı fıkrasının (7188 ve 7499 sayılı Kanun değişiklikleriyle) iptali istenmektedir. Bu madde, delillerin değerlendirilmesi ve tanık beyanlarıyla ilgili önemli usul kurallarını içermektedir.

8-10. E.2025/200, E.2025/238 ve E.2025/254 sayılı dosyalar, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’nun 8, 8/A ve 8/B maddelerinde 5578, 6537, 7442 ve 7255 sayılı Kanunlarla yapılan değişikliklerin iptalini konu almaktadır. Tarım hukuku, arazi kullanım planlaması ve imar mevzuatı uygulayıcıları için bu dosyalar büyük önem arz etmektedir.

11. E.2026/22 – 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 18. maddesine eklenen 14. fıkranın iptali, imar uygulamaları ve imar ortaklığı payı açısından kritik bir düzenlemedir.

12. E.2026/64 – 6361 sayılı Finansal Kiralama Kanunu’na eklenen geçici 9. maddenin (3) numaralı fıkrasındaki “sahiplerinden ve/veya” ve “ya da sahiplerinin” ibarelerinin iptali istenmektedir. Finans hukuku ve factoring uygulamaları bakımından dikkat çekicidir.

Avukatlar ve Hukuk Profesyonelleri İçin Değerlendirme

Bu gündem, Anayasa Mahkemesi’nin hem siyasi partilerin mali disiplinini hem de temel kanunlardaki çok sayıda hükmü aynı anda ele alacağını göstermektedir. Özellikle Toprak Koruma Kanunu, İcra ve İflas Kanunu, Ceza Muhakemesi Kanunu, İmar Kanunu ve Sosyal Sigortalar Kanunu’nda yapılan değişikliklere ilişkin iptal talepleri, önümüzdeki dönemde yargı pratiğini doğrudan etkileyecektir.

Avukatların bu kararları yakından takip etmesi, müvekkillerine daha etkin hukuki danışmanlık verebilmeleri açısından stratejik öneme sahiptir. Mahkeme’nin iptal veya ret gerekçeleri, benzer davalarda emsal teşkil edecek ve Anayasa’nın 2. maddesindeki hukuk devleti ilkesinin somutlaştırılmasına katkı sağlayacaktır.

Toplantı sonucunda verilecek kararlar, Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girecek ve hukuk camiası tarafından detaylı şekilde analiz edilecektir. Lawantra olarak, AYM’nin bu önemli gündemini takip etmeye ve gelişmeleri meslektaşlarımızla paylaşmaya devam edeceğiz.

(Toplam kelime sayısı: 812)