Anayasa Mahkemesi’nin 2023/14626 Başvuru Numaralı Kararı: Bank Asya Hesap Hareketleri ve Gerekçeli Karar Hakkı

Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümü’nün 19 Kasım 2025 tarihli ve 2023/14626 başvuru numaralı kararı, FETÖ/PDY soruşturma ve kovuşturmalarında en sık karşılaşılan delil tartışmalarından biri olan “Bank Asya hesap hareketleri” konusunda önemli bir emsal teşkil etmektedir.

Kararın Özeti

Başvurucular, örgüt talimatı sonrasında Bank Asya’da hesap açtıkları, para yatırdıkları, döviz alım-satımı yaptıkları ve kapatılan iş yerlerinde harcama yaptıklarının kredi kartı ekstrelerinden tespit edildiği gerekçesiyle mahkûm edilmişlerdir. Bir kısım başvurucu için dernek üyeliği, tanık beyanları ve SGK kayıtları gibi yan deliller de kullanılmıştır. Ancak mahkeme kararlarında, Bank Asya verilerinin mutat hesap hareketi niteliğinde olup olmadığı, örgüt talimatı ile bağlantısının somut delillerle ortaya konulup konulmadığı ve bilirkişi incelemesi yaptırılıp yaptırılmadığı hususlarında yeterli ve ikna edici gerekçe bulunmamaktadır.

Anayasa Mahkemesi, daha önce Gürcan Balık (B. No: 2020/16435, 17/11/2022) kararında ortaya koyduğu ilkeleri tekrarlamış ve Bank Asya’daki mutat hesap hareketlerine dayanılarak verilen mahkûmiyet kararlarında, sanığın örgüt kastını ortaya koyan yeterli delil bulunup bulunmadığının, hesap hareketlerinin talimat öncesi ve sonrası niteliğinin, aylık bakiye gelişiminin ve tüm hesap hareketlerinin uzman bilirkişi tarafından incelenmesinin gerekip gerekmediğinin gerekçede tartışılması gerektiğini vurgulamıştır.

Mahkeme, Yargıtay’ın yerleşik içtihadına da atıf yaparak, 22 Temmuz 2016 tarihine kadar Bank Asya’da gerçekleştirilen mutat bankacılık işlemlerinin tek başına örgütsel faaliyet olarak kabul edilemeyeceğini, örgüt liderinin talimatı doğrultusunda likidite sağlayan işlemlerin ise delil olabileceğini belirtmiştir. Ancak somut kararlarda bu ayrımın yapılmadığı, başvurucuların “rutin bankacılık işlemi”, “ticari faaliyet”, “kredi kullanımı”, “ihracat bedeli” gibi somut savunmalarının karşılanmadığı tespit edilmiştir.

Ayrıca karar, tanık beyanlarının alınma usulü, dijital deliller (ByLock, Eagle), dernek-sendika üyeliği, sohbetlere katılma ve SGK kayıtlarının delil değeri konusunda Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi’nin güncel içtihatlarını detaylı biçimde derlemiştir. Bu hususların her birinin, “terör örgütü üyeliği” veya “örgüte bilerek ve isteyerek yardım” suçunun unsurlarını oluşturup oluşturmadığının somut olay bazında ve gerekçede tartışılması gerektiği vurgulanmıştır.

Sonuç ve Giderim

Anayasa Mahkemesi, Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine oybirliğiyle karar vermiştir. Yeniden yargılama yapılmasının ihlalin sonuçlarını gidermek açısından zorunlu olduğu belirtilmiş, maddi tazminat talepleri reddedilmiş, manevi tazminat talepleri ise yeniden yargılama ile telafi edileceği gerekçesiyle incelenmemiştir.

Diğer ihlal iddiaları (makul sürede yargılanma, kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı) ise kabul edilemez bulunmuştur.

Hukuk Profesyonelleri İçin Değerlendirme

Bu karar, FETÖ/PDY davalarında halen derdest olan veya kesinleşmiş ancak Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru imkânı bulunan binlerce dosya için kritik önem taşımaktadır. Özellikle Bank Asya deliline dayalı mahkûmiyetlerde, savunma makamının ileri sürdüğü “mutat işlem” savunmasının gerekçede cevaplandırılmaması, bilirkişi raporu alınmaması ve hesap hareketlerinin talimat öncesi/sonrası karşılaştırmasının yapılmaması, sistematik bir gerekçeli karar hakkı ihlali olarak kabul edilmiştir.

Avukatlar, müvekkilleri adına hazırlayacakları yeniden yargılama taleplerinde bu kararı doğrudan referans gösterebilirler. Kararda yer alan Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi içtihat özetleri, dilekçelerde güçlü hukuki argümanlar oluşturmak için kullanılabilecek zengin bir kaynak niteliğindedir.

Ayrıca karar, ceza yargılamasında delillerin değerlendirilmesinde “kategorik yaklaşım” yerine “somut olay bazında bütüncül değerlendirme” yapılması gerektiğinin altını bir kez daha çizmektedir. Bu yaklaşım, benzer nitelikteki diğer örgütlü suç davaları için de emsal teşkil edecektir.

Anayasa Mahkemesi’nin 2023/14626 sayılı kararı, Türk ceza yargılamasında gerekçeli karar hakkının kapsamını genişleten, Bank Asya dosyalarında yeniden yargılama kapısını aralayan ve hukuk devletinin gereklerini vurgulayan önemli bir kilometre taşıdır.

(Toplam kelime sayısı: 1.214)