7588 Sayılı Kanun ile Türk Silahlı Kuvvetleri Mevzuatında Yapılan Önemli Değişiklikler

11 Temmuz 2026 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7588 sayılı “Uzman Erbaş Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”, Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) personel rejimini kökten etkileyecek nitelikte birçok düzenleme içermektedir. Kanun, askerî ceza hukuku, askerî idare hukuku ve personel hukuku alanlarında önemli yenilikler getirmiş olup, özellikle idari yargı kararlarının icrası, askeri mahal kavramının netleştirilmesi, uzman erbaş sicil sistemi ve sözleşmeli erbaş-erlerin kamuda istihdamına ilişkin hükümler avukatlar ve hukuk profesyonelleri açısından yakından takip edilmesi gereken konulardır.

Kanunun en dikkat çeken değişikliklerinden biri, 2577 sayılı İdari Yargılama Usul Kanunu’nun 28. maddesine eklenen fıkradır. Bu düzenleme ile Millî Savunma Bakanlığı, Jandarma, Sahil Güvenlik, Emniyet, Milli İstihbarat Teşkilatı personeli ile askeri öğrenciler ve bunların adayları hakkında terör örgütleriyle iltisak, propaganda, yardım gibi gerekçelerle tesis edilen idari işlemler nedeniyle açılan davalarda, göreve iade yönünde verilen mahkeme kararlarının nihai kararın kesinleşmesinden sonra yerine getirilmesi öngörülmüştür. Bilindiği üzere 2577 sayılı Kanun’un 28. maddesi idareyi, Danıştay, bölge idare, idare ve vergi mahkemelerinin esasa veya yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarını tebliğinden itibaren en geç 30 gün içinde uygulamakla yükümlü kılmaktadır. Yeni hüküm bu genel kurala önemli bir istisna getirmekte, istinaf ve temyiz kanun yollarının tamamlanmasını bekleme zorunluluğu öngörmektedir. Bu değişiklik, idari yargı kararlarının icrasında gecikmelere yol açabilecek olmakla birlikte, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması gibi hassas alanlarda idarenin elini güçlendirmektedir. Avukatlar açısından, müvekkilleri lehine verilen iade kararlarının kesinleşme aşamasına kadar askıda kalacağı gerçeği, dava stratejilerinde köklü bir revizyonu zorunlu kılmaktadır.

Bir diğer önemli düzenleme, 211 sayılı TSK İç Hizmet Kanunu’nun 100. maddesinde yapılmıştır. Maddeye eklenen hükümle “ordu evleri, askerî gazinolar, kışla gazinoları, vardiya yatakhaneleri, gazi uyum evleri ile özel, yerel ve kış eğitim merkezleri”nin askerî bina niteliğinde olduğu ve askerî mahal vasfını taşıdığı açıkça belirtilmiştir. Bu düzenleme, uzun süredir uygulamada belirsizlik yaratan “askerî mahal” kavramını netleştirmektedir. Özellikle idari ve adli işlemler bakımından askerî mahallere özgü özel usullerin (örneğin disiplin işlemleri, arama yetkileri, kolluk yetkilerinin kapsamı) nerelerde uygulanacağı hususundaki tereddütler giderilmiştir. Hukuk profesyonelleri için bu netlik, müvekkillerinin askerî mahal içinde mi yoksa dışında mı bulunduğu tespitinin önemini artırmakta, buna bağlı olarak uygulanacak kanuni rejimin belirlenmesinde kritik rol oynamaktadır.

926 sayılı TSK Personel Kanunu’nun 50. maddesine eklenen ibare ise Silahlı Kuvvetlerden her ne sebeple olursa olsun ayrılan subayların, 7179 sayılı Askeralma Kanunu kapsamında askerlik hizmetini yapanlar hariç, istisnalar dışında muvazzaf olarak tekrar TSK’ya alınamayacağını hükme bağlamıştır. Bu düzenleme ile TSK’dan ayrılmış personelin yeniden muvazzaf subay statüsünde veya farklı rütbe ile göreve dönmesinin yolu büyük ölçüde kapatılmıştır. Kanun koyucunun amacı, personel devir daiminde istikrarı sağlamak ve ayrılma nedenleri ne olursa olsun yeniden muvazzaf statüye geçişi sınırlamaktır. Bu hüküm, personel hukuku alanında çalışan avukatların müvekkillerine vereceği hukuki danışmanlıkta dikkate alması gereken temel bir değişikliktir.

Uzman erbaşlara ilişkin sicil sisteminin detaylandırılması da kanunun önemli yeniliklerindendir. 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu’na eklenen 8/A maddesi ile sicil yılı 2 Mayıs’tan ertesi yılın 2 Mayıs’ına kadar olarak belirlenmiş, ilk sicil belgesinin tanzim zamanı, sicil tam notu (100), olumlu sicil için aranan asgari oran (%60) ve sicil üstleri ile usul ve esasların yönetmelikle düzenleneceği hükme bağlanmıştır. Ayrıca 15. maddede astsubaylığa geçiş için gereken sicil ortalaması, uzman erbaşlığa alındığı tarihten itibaren en az dört yıl sicil alınmış olma ve sicil ortalamasının %90 ve üzeri olması şartı getirilmiştir. Bu düzenlemeler, subay ve astsubaylar için uzun süredir var olan sicil yönetmeliği uygulamasının uzman erbaşlar bakımından da standartlaştırılması anlamına gelmektedir. Sicil notlarının hem idari hem de disiplin işlemleri açısından belirleyici etkisi göz önüne alındığında, bu değişikliklerin uzman erbaşların hak ve yükümlülüklerini doğrudan etkileyeceği açıktır.

Kanunun en kapsamlı değişikliklerinden biri, 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu’nun Ek-1 maddesinde yapılmıştır. En az yedi hizmet yılını tamamlayarak ayrılan ve nitelik belgesi olumlu olan sözleşmeli erbaş ve erlerin, belirli yaş ve şartlar dahilinde infaz koruma memuru, çarşı ve mahalle bekçisi, orman muhafaza memuru, koruma güvenlik görevlisi, zabıta memuru, itfaiye eri gibi kadro ve pozisyonlara atanabilmesine imkan tanınmıştır. Düzenleme, kontenjan ayrılması (%10), kura usulü, sözlü sınav kriterleri, puanlama sistemi, fiziki yeterlilik şartlarının aranmaması gibi ayrıntılı usul ve esaslar içermektedir. Ayrıca atanan personelin geçmiş hizmet sürelerinin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu uyarınca derece ve kademe ilerlemesinde değerlendirilmesi, en az dört yıl başka unvana atanamama yasağı ve yeniden istihdam yasağı gibi hükümler de mevcuttur. Bu düzenleme, sözleşmeli personelin kamuya geçişini sistematik hale getirmekte ve uygulamadaki belirsizlikleri gidermektedir. Avukatlar, müvekkilleri olan eski sözleşmeli personelin bu haktan yararlanıp yararlanamayacağı, usul hatalarının ne olabileceği ve itiraz yolları konusunda detaylı hukuki destek vermek durumunda kalacaktır.

Aynı kanunun Ek-5 maddesinde uzman erbaşlığa geçiş sınavları da yeniden düzenlenmiştir. Fiziki yeterlilik testi, yazılı sınav ve mülakatın detaylı değerlendirme kriterleri, asgari puanlar (yazılı için 50, fiziki testler ortalaması için 60, mülakat için 70), başarı sıralaması ve eşitlik durumunda öncelik kriterleri (fiziki not, fiili hizmet süresi, öğrenim düzeyi vb.) açıkça belirlenmiştir. Bu düzenleme, sınav sürecinin daha şeffaf ve objektif yürütülmesini amaçlamaktadır.

Son olarak, 1219 sayılı Tababet Kanunu’nun 28. maddesine eklenen hükümle, Millî Savunma veya İçişleri Bakanlığı hesabına tıp veya diş hekimliği fakültelerinde okuyup subay nasbedilenlerden disiplin veya mahkeme kararıyla çıkarılanlar ile istifa edenlerin belirli süre sivil hayatta mesleklerini icra edemeyeceği düzenlenmiştir. Bu hüküm, askerî hekimlerin sivil hayata geçişini sınırlayarak devletin eğitim yatırımlarını koruma amacını taşımaktadır.

Ayrıca harp okulları, astsubay meslek yüksekokulları ve sınıf okullarında emekli personelden askeri derslere girenlere ödenecek ek ders ücretinin, 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu’na göre belirlenen tutarın üç katını geçmemek üzere 2029-2030 eğitim öğretim yılı sonuna kadar uygulanmasına imkan tanınmıştır.

7588 sayılı Kanun, TSK personel rejimini disipline etmek, idari yargı ile idare arasındaki gerilimi belirli alanlarda idare lehine çözmek ve sözleşmeli personelin kamuya geçişini sistematize etmek bakımından önemli bir adım olarak değerlendirilmelidir. Avukatlar ve hukuk profesyonelleri, bu değişikliklerin hem idari davalarda hem de personel hukuku uyuşmazlıklarında yaratacağı etkileri yakından izlemeli, müvekkillerine stratejik hukuki danışmanlık sunarken yeni usul ve esasları titizlikle dikkate almalıdır. Kanunun uygulama yönetmeliklerinin de kısa sürede yayımlanması beklenmekte olup, bu yönetmelikler hukuki yorum ve uyuşmazlık çözümünde belirleyici olacaktır.

Okuma süresi: yaklaşık 12 dakika

Anahtar Kelimeler: 7588 sayılı Kanun, askeri personel hukuku, idari yargı kararlarının icrası, askeri mahal, uzman erbaş sicili, sözleşmeli erbaş kamuda istihdam, 2577 sayılı İYUK 28. madde, 926 sayılı TSK Personel Kanunu, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu, 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu