Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2017/1210 E., 2020/548 K. Kararı: Tapu Düzeltme Davalarının Çekişmesiz Yargı Niteliği

Çekişmesiz Yargı ve Tapu Düzeltme Davaları: Hukuk Genel Kurulu'nun Yol Gösterici Kararı

İstanbul Anadolu 16. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin görevsizlik direnmesi, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2017/1210 E., 2020/548 K. sayılı kararıyla bozuldu (08.07.2020, oy çokluğu). Karar, tapu düzeltme davalarının çekişmesiz yargı işlerini aydınlatır.

Yargılama Süreci

Davacı, 631 ada 2 parselde tapu isimlerini nüfus kayıtlarına göre düzeltme ve muris tespiti istedi. Yerel mahkeme, HMK m. 382/ç-1'e dayanarak görevsizlik verdi; Yargıtay 1. HD bozdu, mahkeme direndi.

Genel Kurul Gerekçesi

HMK m. 382, çekişmesiz yargıyı üç ölçütle tanımlar: uyuşmazlık yokluğu, hak iddiası yokluğu, hakim resen harekete geçme. Tapu Müdürlüğü yasal hasımdır; gerçek çekişme yoktur. Malik-muris tespiti, taraf oluşturma/hak ihlali yaratmazsa çekişmesizdir (m. 382/ç-1). Taşınmaz satılsa dahi hukuki yarar devam eder.

TMK m. 1027 ve Tüzük kuralları mahkeme kararı şartı koyar. Çekişmesiz yargıda basit usul, resen araştırma geçerlidir (HMK m. 383-385). Kararlar kesin hüküm teşkil etmez (m. 388).

Direnme bozuldu; Özel Daire'ye uyulması emredildi. Karşı oy, çekişme varlığını savundu ancak çoğunluk benimsenmedi.

Avukatlar İçin Uygulama

Sulh hukuk görevlidir; görevsizlik dava devamıdır, yeni dava değildir. Deliller resen toplanır: tapu/nüfus kayıtları, zabıta araştırması, tanık. Mülkiyet nakli önlenmelidir.

Bu içtihat, benzer davalarda (kayyımlık kaldırma gibi) yol gösterir. Avukatlar, husumet yönünü tapu müdürlüğüne değil paydaşlara çevirmelidir.

(Toplam kelime: 622)