Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 2020/462 E., 2022/671 K. Sayılı Kararı: Silahlı Terör Örgütüne Yardım Suçu, Sirayet, Ölüm Nedeniyle Düşme ve Milletvekili Dokunulmazlığı

Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun (CGK) 2020/462 Esas, 2022/671 Karar sayılı ilamı, Cumhuriyet Gazetesi davası kapsamında silahlı terör örgütüne yardım etme suçuna ilişkin önemli hukuki değerlendirmeler içermektedir. Karar, çok sanıklı davalarda sirayet kurumunun sınırlarını, sanığın ölümü nedeniyle düşmeyi, milletvekili dokunulmazlığını ve hâkim tarafsızlığını (ihsas-ı rey) ele alarak ceza muhakemesi pratiğine yön vermektedir.

Uyuşmazlık, sanıklara atılı TCK md. 314/3 ve 220/7 delaletiyle 314/2, 3713 sayılı Kanun md. 5/1 suçlarında unsurların oluşup oluşmadığıdır. Yerel mahkeme mahkumiyet, istinaf reddi, Özel Daire bozması üzerine direnme kararı vermiştir. CGK, ön sorunları ayrı ayrı incelemiştir. İlk olarak, sirayet kararı verilen sanıklar hakkında direnme ile kurulan ikinci hükümlerin hukuki değerden yoksun olduğu, CMK md. 306 ve eski CMUK md. 325 uyarınca bozmanın sirayetinin direnme halinde geçersizliği vurgulanmıştır. Bu sanıklar yönünden karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmiştir.

İkinci ön sorun, sanık ...'in direnme kararından sonra ölümüdür. UYAP kayıtlarına göre 24.03.2022'de vefat eden sanık için TCK md. 64 gereği düşme kararı verilmesi amacıyla mahallinde araştırma yapılmadan hükmün bozulması gerektiği belirtilmiştir. Ölüm, kamu davasını düşürür; iştirak halinde diğer sanıklar için yargılama devam eder, müsadereye engel olmaz.

Üçüncü ön sorun, 24.06.2018 milletvekili seçiminde ... milletvekili seçilen sanık ... hakkında dokunulmazlığın kaldırılmadan yargılamaya devam edilmesidir. Anayasa md. 83/2, seçimden önce soruşturma başlamış ve md. 14 kapsamındaki suçlar için dokunulmazlık istisnası getirir. CGK, Yargıtay 16. CD'nin yerleşik içtihadı ile Anayasa Mahkemesi'nin 2018/26689 başvuru sayılı kararını karşılaştırmıştır. Anayasa Mahkemesi, md. 14'ün belirlilik ve öngörülebilirlikten yoksun olduğunu, yasama dokunulmazlığının ihlal edildiğini tespit etmiştir. Bu yorum, yargılama için de geçerlidir; durma kararı verilmesi gerektiği için hüküm bozulmuştur. Kararda, Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığı (AYM md. 148, CGK 2015/469-132) vurgulanmıştır.

Dördüncü ön sorun, mahkeme başkanı ... ...'in tarafsızlığını şüpheye düşürecek ihsas-ı reyidir. Soruşturma aşamasında sulh ceza hâkimi olarak verdiği tutukluluk devam kararında, sanıkların suç işlediğine dair nihaî kanaat içeren ifadeler (FETÖ/PDY ve PKK lehine propaganda, algı oluşturma) yer almaktadır. Bu, CMK md. 24 (tarafsızlığı şüpheye düşüren sebepler), md. 30/2 (çekinme) ve md. 289/1-b (hukuka kesin aykırılık) ihlali yaratır. AİHS md. 6, Bangor İlkeleri ve içtihatlar çerçevesinde hâkimin esasa ilişkin ön yargısı, tarafsızlığı zedeler. Karar, bu nedenle bozulmuştur.

CGK, direnme kararını bozmuş, dosyayı ilgili daireye tevdi etmiştir. Karar, terör suçlarında propaganda, aşağılama ve yardım unsurlarının ayrımını, dokunulmazlık istisnasının Anayasa md. 14 yorumunu ve hâkim reddi kurumunu detaylandırarak avukatlara savunma araçları sunar. Özellikle bireysel başvuru kararlarının içtihat yenileme etkisi, ceza hukuku pratiğinde dikkate alınmalıdır. Bu içtihat, usul ekonomisi, adil yargılanma ve Anayasa üstünlüğünü pekiştirir. (Kelime sayısı: 685)