Yargıtay 9. Hukuk Dairesi: İmza Föyleri ve Bordroların Detaylı İncelenmesi Gerekliliği

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 2012/7610 Esas, 2014/12692 Karar sayılı ilamı, iş davalarında delil değerlendirmesi ve alacak hesaplama tekniği bakımından oldukça kapsamlı bir çerçeve sunmaktadır. Özellikle imza föyleri, bordro ve hesap pusulalarının nasıl değerlendirileceği, sembolik tahakkukların tespiti ve giydirilmiş brüt ücretin içeriği konularında avukatlara önemli rehberlik sağlamaktadır.

Dava, İstanbul Anadolu 4. İş Mahkemesi’nde (eski Kadıköy 2. İş Mahkemesi) görülmüştür. Davacı, iş akdinin haksız feshedildiğini iddia ederek ihbar tazminatı, fazla mesai, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri ile yol ve yemek yardımlarının tahsilini talep etmiştir. Davalı belediye temizlik ihalesi alan şirket ise işçinin ağır hakaretleri nedeniyle haklı fesih yaptığını savunmuştur.

Yerel mahkeme, fesih nedeninin haklı feshe yeterli ağırlıkta olmadığı kanaatine vararak kısmen kabul kararı vermiştir. Temyiz üzerine Yargıtay, kararın delil değerlendirmesi ve hesaplama yönünden hatalı olduğuna hükmetmiştir.

Kararın en önemli kısmı, imza föylerinin mahallinde incelenmemesidir. Davalı, imza föylerinin mahallinde bilirkişi tarafından incelenmesini talep etmiş, mahkeme ise “gerekli görülmesi halinde” yapılabileceğini belirtmiştir. Ancak inceleme yapılmamıştır. Yargıtay, dosyada yalnızca bir kısmının bulunduğu imza föylerinde haftada 6 gün, günde 9 saat çalışma görünen dönemlerin olduğunu tespit etmiştir. Bu nedenle mahallinde inceleme yapılarak, imzaların aidiyeti, tarih ve saat bilgileriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamıştır.

Daire’ye göre, imza föylerine dayanılamayacak dönemlerde tanık beyanları esas alınmalıdır. Davalı tanıklarının beyanları, vardiya süresi içinde haftalık 3 saat fazla mesai yapıldığını gösterirken, davacı tanıklarının beyanları ise haftalık 5,5 saat fazla mesai yapıldığını desteklemektedir. Mahkemenin bu çelişkiyi imza föyleriyle birlikte çözmesi gerektiği belirtilmiştir.

İkinci kritik husus, bordro ve hesap pusulalarındaki “TATİL MESAİSİ”, “FAZLA MESAİ 1-2-3-4” gibi kalemlerin neyi ifade ettiğinin tespit edilmesidir. Bu kalemlerin hafta tatili, genel tatil veya fazla mesai tahakkuklarını gösterip göstermediği, taraflardan sorularak belirlenmelidir. Ayrıca tahakkukların sembolik olup olmadığı da araştırılmalıdır. Fazla mesai süreleri sabitken net ücretin hep aynı çıkması veya çeşitli kalemlerle oynanarak aynı net ücretin ödenmesi, tahakkukların sembolik kabulünü gerektirecektir.

Üçüncü önemli nokta, giydirilmiş brüt ücret hesaplamasındaki hatadır. Mahkeme, “fazla mesai 2” kalemini de giydirilmiş ücrete dahil etmiştir. Yargıtay, kıdem ve ihbar tazminatı hesabında yol ve yemek yardımlarının eklenebileceğini, ancak fazla mesai, hafta tatili veya genel tatil ücretlerinin giydirilmiş ücrete dahil edilemeyeceğini net bir şekilde ifade etmiştir. Bu kalemlerin giydirilmiş ücrete dahil edilmesi, hem tazminatların hem de diğer alacakların yanlış hesaplanmasına yol açmıştır.

Karar, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 41, 46, 47 ve 57. maddeleri ile Yargıtay’ın bordro, imza föyü ve tanık beyanı değerlendirme içtihatlarını bir bütün halinde ele almaktadır. Avukatlar açısından şu pratik sonuçlar ortaya çıkmaktadır:

• İmza föyleri ve bordroların mahallinde incelenmesi talep edilmelidir.
• Bordro kalemlerinin ne anlama geldiği ve sembolik olup olmadığı titizlikle araştırılmalıdır.
• Giydirilmiş brüt ücret hesaplanırken, işçilik alacakları bu ücrete dahil edilmemelidir.
• Tanık beyanları ile yazılı deliller arasında çelişki varsa, her ikisi de uyumlu bir şekilde değerlendirilmelidir.

Bu karar, iş davalarında delillerin toplanması ve değerlendirilmesi aşamasının ne kadar kritik olduğunu bir kez daha göstermektedir. Özellikle büyük ölçekli işyerlerinde tutulan kayıtların (imza föyü, bordro, puantaj) mahallinde incelenmesi, alacakların gerçeğe uygun şekilde tespit edilmesi için zorunludur.

Sonuç olarak Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, usul ve esas yönünden kapsamlı bir bozma kararı vererek, iş hukuku uygulamasında delil değerlendirmesinin titizlikle yapılması gerektiğinin altını çizmiştir. Bu içtihat, benzer davalarda meslektaşlarımızın daha etkin savunma ve talep stratejileri geliştirmesine katkı sağlayacaktır. (748 kelime)