Yargıtay 8. Hukuk Dairesi’nin 2014/16 E., 2014/179 K. Sayılı Kararı: Fikri ve Sınai Haklar İlamlarının Kesinleşme Şartı

Yargıtay 8. Hukuk Dairesi’nin 2014/16 Esas, 2014/179 Karar sayılı ilamı, fikri ve sınai haklar hukukunda verilen ilamların icra edilebilirliği konusunda önemli bir içtihat oluşturmaktadır. Karara konu olayda, borçlu hakkında başlatılan ilamlı icra takibine itiraz edilmiş, borçlu vekili ilamın kesinleşmeden takibe konulamayacağını ve faizin fazla talep edildiğini ileri sürerek takibin iptalini istemiştir.

İstanbul 8. İcra Hukuk Mahkemesi, dayanak ilamın 26.06.2013 tarihinde kesinleşmesi nedeniyle davanın konusunun kalmadığını belirterek karar verilmesine yer olmadığına hükmetmiştir. Borçlu vekilinin temyiz talebi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, ilk derece mahkemesinin yaklaşımını isabetsiz bulmuştur.

Hukuki Çerçeve ve Kesinleşme Zorunluluğu

Yargıtay, 28.11.1956 tarih ve 15/15 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı ile HGK’nın 17.03.1954 tarih ve 3/40-49 sayılı kararına atıfta bulunarak, her davanın açıldığı tarihteki hukuki duruma göre hükme bağlanması gerektiğini vurgulamıştır. 6100 sayılı HMK’nın Geçici 3. maddesi yollamasıyla uygulanan HUMK m.443/4’e göre, aile ve şahsın hukukuna ilişkin ilamlar kesinleşmedikçe infaz edilemez.

Takibe dayanak ilam, İstanbul 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi’nin 2010/130 E., 2013/130 K. sayılı kararıdır. Bu kararda faydalı modelin hükümsüzlüğüne, haksız rekabetin tespitine ve ürünün piyasaya sürülmesinin önlenmesine hükmedilmiştir. Daire, bu ilamın kişilik haklarına saldırı ve haksız rekabetin önlenmesine yönelik olduğunu, dolayısıyla şahsın hukukuna ilişkin bir hakka tecavüz niteliği taşıdığını tespit etmiştir.

Bu nitelikteki ilamlar kesinleşmeden infaz edilemeyeceği gibi, eklentisi niteliğindeki yargılama giderleri ve vekalet ücreti de kesinleşmeden takibe konu edilemez. Mahkeme, ilamın takipten sonra kesinleştiğini gerekçe göstererek “karar verilmesine yer olmadığı” yönünde hüküm kurmuştur. Yargıtay ise bu yaklaşımın hatalı olduğunu, zira ilamın kesinleşmesinin gerektiğinin kabul edilmiş olmasına rağmen şikayetin esastan incelenmesi ve takibin iptaline karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir.

Kararın Mesleki Önemi

Bu karar, fikri ve sınai haklar mahkemelerinde görülen davaların niteliğinin icra hukuku açısından taşıdığı sonuçları netleştirmektedir. Avukatlar, özellikle patent, faydalı model, marka ve tasarım haklarına tecavüz davalarında elde edilen ilamların infazı için kesinleşme şartını göz ardı etmemelidir. Aksi takdirde, erken başlatılan icra takipleri şikayet yoluyla iptal edilebilecektir.

Daire’nin yaklaşımı, ilamın esası ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin bir bütün oluşturduğunu bir kez daha teyit etmektedir. Bu bütünlük ilkesi, HUMK m.443/4’ün uygulama alanını genişletmekte ve alacaklıların erken icra girişimlerini engellemektedir.

Sonuç olarak Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, ilk derece kararını bozmuş ve mahkemenin şikayeti kabul ederek takibi iptal etmesi gerektiğini hükme bağlamıştır. Karar, fikri mülkiyet hukuku ile icra hukuku kesişiminde çalışan avukatlar için önemli bir yol gösterici niteliğindedir.

(Makale yaklaşık 750 kelimedir.)