Yargıtay 7. Hukuk Dairesi: Tanık Beyanlarına Dayalı Fazla Mesai ve Tatil Ücretlerinde Hakkaniyet İndirimi Oranı

İş hukuku uygulamalarında en sık karşılaşılan uyuşmazlıklardan biri, fazla çalışma, hafta tatili ve ulusal bayram-genel tatil ücretlerinin hesaplanması sırasında uygulanacak hakkaniyet indiriminin oranıdır. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi’nin 2013/24722 Esas, 2014/4798 Karar sayılı ilamı, bu konuda avukatlar ve hukuk profesyonelleri için önemli bir emsal teşkil etmektedir.

Dava, Mersin 3. İş Mahkemesi’nde görülmüş olup, davacı işçinin kötü niyet tazminatı ile birlikte fazla mesai, hafta tatili ve ulusal bayram-genel tatil alacaklarının tahsilini talep etmesi üzerine açılmıştır. Yerel mahkeme, davacının iş güvencesi kapsamında olduğunu kabul ederek kötü niyet tazminatı talebini reddetmiş, diğer alacaklar bakımından ise bilirkişi raporunda tanık beyanlarına göre hesaplanan miktarlardan %50 oranında hakkaniyet indirimi yaparak kısmen kabul kararı vermiştir.

Yargıtay, kararın gerekçesinde uzun yıllardır istikrar kazanmış içtihadını tekrarlamıştır: Fazla çalışmaların uzun bir süre için hesaplanması ve çıkan miktarın yüksek olması halinde hakkaniyet indirimi yapılması gerektiği kabul edilmektedir. Ancak bu indirim, işçinin çalışma şekline, işin niteliğine ve hesaplanan miktara göre takdir edilmelidir. İndirim oranı, hakkın özünü ortadan kaldıracak düzeyde olmamalıdır.

Daire, somut olayda bilirkişi raporunun yalnızca davacı tanıklarının beyanlarına dayandığını, işverene karşı başka bir dava açmış olmalarının tanık beyanlarının değerini azaltabileceğini belirtmiştir. Bununla birlikte, Daire’nin daha önce temyiz incelemesi yaptığı benzer nitelikteki beş ayrı dosyada (2013/17433, 2013/18924, 2013/19422, 2013/22483 ve 2013/23404 Esas sayılı kararlar) aynı işyerinin çalışma düzeninin tanık beyanlarıyla benzer şekilde tespit edildiği ve bu düzenin makul düzeyde olduğu vurgulanmıştır.

Bu çerçevede Yargıtay, yerel mahkemenin uyguladığı %50 indirim oranını hakkın özünü zedeleyecek ölçüde yüksek bulmuş ve dosya kapsamına, işin niteliğine ve belirlenen çalışma düzenine göre %30 oranında hakkaniyet indirimi uygulanmasının daha uygun olacağına hükmetmiştir. Karar, bu nedenle bozulmuştur.

Bu içtihat, avukatlara önemli pratik ipuçları sunmaktadır. Tanık beyanlarına dayalı fazla mesai hesaplarında mahkemelerin keyfi ve orantısız indirimlere gitmemesi gerektiği, indirim oranının somut olayın özelliklerine göre makul ve hakkaniyete uygun olması gerektiği vurgulanmaktadır. Özellikle aynı işyerine ilişkin birden fazla dosyada benzer tanık beyanları ve çalışma düzeni tespit edilmişse, bu durum indirim oranının belirlenmesinde lehine delil olarak kullanılabilecektir.

Karar aynı zamanda, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 41, 46 ve 47. maddeleri çerçevesinde fazla çalışma, hafta tatili ve genel tatil çalışmalarının niteliğini ve ispat yöntemlerini de hatırlatmaktadır. Yazılı belge ve işveren kayıtlarının bulunmadığı hallerde tanık beyanlarının önemini koruduğunu, ancak bu beyanların makul ve işin niteliğiyle uyumlu olması gerektiğini ortaya koymaktadır.

Sonuç olarak Yargıtay 7. Hukuk Dairesi’nin bu kararı, iş davalarında bilirkişi raporlarının hazırlanması, tanık beyanlarının değerlendirilmesi ve hakkaniyet indirimi oranının belirlenmesi konularında meslektaşlarımıza rehber niteliğindedir. Özellikle %50 gibi yüksek indirim oranlarının, somut olayın özelliklerine göre yeniden değerlendirilmesi gerektiğini net bir şekilde ortaya koymuştur.

Anahtar Hususlar:

• Tanık beyanına dayalı fazla mesai alacaklarında indirim zorunluluğu
• İndirim oranının hakkın özünü zedelememesi gerektiği
• Benzer dosyalardaki içtihat bütünlüğünün dikkate alınması
• %50 indirimin somut olayda yüksek bulunması ve %30 oranının uygun görülmesi

Bu karar, iş hukuku pratiğinde alacakların hesaplanmasında daha adil ve somut olaya özgü bir yaklaşımın benimsenmesi gerektiğini bir kez daha teyit etmektedir. (682 kelime)