Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 2015/13694 E., 2016/2152 K. sayılı Kararı: Elektrik Direği Kazalarında Ağır Özen Yükümlülüğü ve Kusur Oranı

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 18 Şubat 2016 tarihli kararıyla, elektrik direğine tırmanarak yaşamını kaybeden gencin yakınlarının maddi ve manevi tazminat talebini reddeden yerel mahkeme kararını bozmuştur. Olay, 31 Mayıs 2005 tarihinde, babasıyla birlikte elektrik işiyle uğraşan 01.08.1987 doğumlu …’in, … Mahallesi’ndeki elektrik direğindeki arızayı gidermek için tırmanması, şehir şebekesine kablo bağlamaya çalışırken düşerek ölmesi sonucu meydana gelmiştir. Ölümünden bir ay sonra çocuğu dünyaya gelmiştir.

Davacılar, desteklerinin ölümünden elektrik dağıtım şirketinin ağır özen yükümlülüğünü ihlal ederek sorumlu olduğunu, uyarı levhası ve korkuluk bulunmadığını ileri sürmüştür. Davalı şirket, olayın tamamen murisin kusuru sonucu meydana geldiğini, zamanaşımı ve yetki itirazlarında bulunmuştur. Yerel mahkeme, bilirkişi raporuna dayanarak şirketin kusurunun olmadığını, illiyet bağı bulunmadığını belirterek davayı reddetmiştir. Yargıtay’ın ilk onama kararına karşı karar düzeltme talebi üzerine dosya yeniden incelenmiştir.

Daire, TBK m. 69 (eski BK m. 58) uyarınca yapı eserleri malikinin yapım ve bakım eksikliklerinden doğan zararlardan kusursuz sorumlu olduğunu vurgulamıştır. Elektrik tesisleri yapı eseri niteliğindedir. Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği m. 5, can ve mal güvenliğini sağlayacak şekilde tesis yapılması, emniyet mesafeleri ve koruma önlemlerinin alınmasını emretmektedir. Ağır özen yükümlülüğü altındaki şirket, güvenlik uzaklıklarına uymak, uyarı levhalarını görünür yerlere koymak, periyodik kontrolleri yapmakla yükümlüdür.

Olay yeri inceleme raporları ve fotoğraflar, direkte uyarı levhası olmadığını, korkuluğun eğik olduğunu, direğin yerleşim alanında herkesin kolayca tırmanabileceği konumda bulunduğunu ortaya koymuştur. Soruşturma bilirkişi raporu da periyodik kontrollerin yapılmadığını tespit etmiştir. Ancak hükme esas 14.01.2013 tarihli bilirkişi raporu, olaydan dört yıl sonra keşif yapıldığını, levhanın sökülmüş olabileceğini varsayarak şirketi kusursuz bulmuştur. Daire, bu raporun yetersiz olduğunu, olay yeri fotoğraflarının ve önceki bilirkişi raporlarının göz ardı edildiğini belirtmiştir.

Murisin 18 yaşında reşit olması ve elektrik işi yapıyor olması nedeniyle tırmanmada kusurlu olduğu kabul edilmekle birlikte, şirketin ağır özen yükümlülüğünü yerine getirmediği açıktır. Uyarı levhası eksikliği, korkulukların eğik olması ve yerleşim alanı içindeki konum, özen yükümlülüğüne aykırılıktır. Murisin kusuru, şirketin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz; ancak tazminat miktarının belirlenmesinde gözetilmelidir.

Daire, yerel mahkemenin eksik inceleme yaptığını, yetersiz rapora dayandığını belirterek bozma kararı vermiştir. Karar, destek tazminatı davalarında elektrik dağıtım şirketlerinin ağır özen yükümlülüğünün kapsamını, illiyet bağının kesilmemesini ve kusur oranının yeniden belirlenmesini gerektiren emsal niteliğindedir.

Avukatlar için bu karar, bilirkişi raporlarının eleştirisinde olay yeri fotoğraflarının ve önceki raporların önemini, TBK m. 69’un kusursuz sorumluluk rejimini ve tazminatın küçültülmesinde karşılıklı kusurun rolünü vurgulamaktadır. Benzer davalarda, Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği ve periyodik kontrol yükümlülükleri titizlikle ileri sürülmelidir. Karar, Yargıtay’ın yapı eserleri malikinin sorumluluğunu geniş yorumladığını ve ağır kusur hallerinde kurtuluş kanıtının kabul edilmediğini teyit etmektedir. (Yaklaşık 720 kelime)