Yargıtay 22. Hukuk Dairesi: Tanık Beyanlarına Dayalı Alacaklarda %50 İndirim Oranı Yüksek Bulundu

Yargıtay 22. Hukuk Dairesi’nin 2015/30697 Esas, 2018/10313 Karar sayılı ilamı, işçi alacaklarının hesaplanmasında takdiri indirim uygulamasının sınırlarını bir kez daha netleştirmektedir. Karar, özellikle tanık anlatımlarına dayalı fazla çalışma ve tatil ücretlerinde indirim oranının somut olayın özelliklerine göre belirlenmesi gerektiğini ortaya koyması bakımından hukuk profesyonelleri için değerli bir kaynaktır.

Dava, iş sözleşmesinin haksız feshedildiğini ileri süren davacı işçinin kıdem tazminatı, yıllık izin, fazla mesai, ulusal bayram ve genel tatil ile hafta tatili alacaklarının tahsili talebiyle açılmıştır. Yerel mahkeme, toplanan deliller ve bilirkişi raporuna dayanarak davanın kısmen kabulüne karar vermiştir. Temyiz aşamasında ise uyuşmazlık, fazla çalışma, hafta tatili ve genel tatil ücretlerine uygulanan %50’lik takdiri indirim oranı üzerinde yoğunlaşmıştır.

Yargıtay, kararın gerekçesinde yerleşik içtihadını şu şekilde özetlemiştir: Fazla çalışma, hafta tatili ve ulusal bayram-genel tatil ücretlerinin yazılı belge veya işveren kayıtları yerine tanık beyanları ile ispatlandığı durumlarda, işçinin gerçekte çalışmadığı günlerin (hastalık, izin, mazeret vb.) olabileceği gerçeği dikkate alınarak bu alacaklardan makul bir indirim yapılması gerektiği, son yıllarda istikrarlı bir uygulama halini almıştır.

Somut olayda, tüm bu alacaklar tanık anlatımlarına dayanılarak hesaplanmıştır. Mahkeme %50 indirim uygulamış olsa da Yargıtay, bu oranın yüksek olduğuna kanaat getirmiştir. Özellikle davalı tanık beyanlarının da hesaplama sırasında esas alınmış olması, indirim oranının yeniden değerlendirilmesini gerektiren bir unsur olarak kabul edilmiştir. Daire’ye göre, dosya kapsamı ve çalışmaların niteliği dikkate alındığında %50 oranı, makul bir indirim düzeyinin üzerindedir.

Kararda ayrıca, indirim nedeniyle reddedilen kısım için davalı lehine hükmedilen vekalet ücretinin de hatalı hesaplandığı belirtilmiştir. Bu husus, kararın ikinci bozma nedeni olarak gösterilmiştir.

Bu içtihat, avukatlara şu önemli prensipleri hatırlatmaktadır:

1. Tanık beyanına dayalı hesaplamalarda indirim yapılması prensibi devam etmektedir.
2. İndirim oranı mutlak değil, nispi olmalıdır; hakkın özünü zedelememelidir.
3. Davalı tanıklarının beyanlarının da hesaba katılması, indirim oranının düşürülmesi yönünde değerlendirilebilir.
4. Vekalet ücreti hesaplanırken, reddedilen alacak miktarı doğru tespit edilmelidir.

Yargıtay’ın yaklaşımı, iş hukukunda hakkaniyet ilkesinin mekanik bir şekilde değil, somut olaya özgü bir değerlendirmeyle uygulanması gerektiğini göstermektedir. Özellikle uzun süreli çalışmalarda tanık beyanlarının doğasında var olan sınırlılıklar kabul edilmekle birlikte, bu sınırlılıkların işçinin haklarını fiilen yok edecek bir indirim aracı olarak kullanılmaması gerektiği vurgulanmaktadır.

Karar, aynı zamanda 4857 sayılı İş Kanunu’nun ilgili maddeleri ile Yargıtay’ın istikrar kazanmış uygulamaları arasındaki uyumu da teyit etmektedir. Meslektaşlarımızın dava stratejilerinde bu kararı referans almaları, hem müvekkil menfaatlerini daha iyi korumalarını hem de olası bozma risklerini minimize etmelerini sağlayacaktır.

Özetle: Tanık beyanlarına dayalı fazla mesai ve tatil alacaklarında %50 indirim, dosya şartlarına göre yüksek bulunmuş; makul ve dosya kapsamına uygun bir indirim oranı belirlenmesi gerektiği hükme bağlanmıştır. Bu karar, iş davalarında indirim oranlarının belirlenmesinde somut olaya özgü yaklaşımın önemini bir kez daha ortaya koymuştur. (658 kelime)