Yargıtay 22. Hukuk Dairesi: %70 Hakkaniyet İndirimi Hakkın Özünü Ortadan Kaldırır

İşçi alacaklarının hesaplanmasında en kritik konulardan biri olan takdiri (hakkaniyet) indirimi, Yargıtay 22. Hukuk Dairesi’nin 2017/11616 Esas, 2018/7082 Karar sayılı ilamıyla bir kez daha ele alınmıştır. Bu karar, özellikle tanık beyanlarına dayalı hesaplamalarda uygulanacak indirim oranının sınırlarını belirlemesi açısından avukatlar için büyük önem taşımaktadır.

Dava, İzmir 7. İş Mahkemesi’nde görülmüş olup, davacı dağıtıcı-depocu olarak çalıştığı işyerinden haksız fesih nedeniyle alacaklarını talep etmiştir. Davacı, noter ihtarı çekmesine rağmen ödeme yapılmaması üzerine ilamsız icra takibi başlatmış, davalının itirazı üzerine itirazın iptali ve %20 icra inkar tazminatı talebinde bulunmuştur. Davalı ise işçinin kendisinin ayrıldığını ve ihbar öneli tanımadığını savunarak karşı dava ile ihbar tazminatı talep etmiştir.

Yerel mahkeme, davacının iş akdini haklı nedenle feshettiğine kanaat getirerek ihbar tazminatı taleplerini reddetmiş, diğer alacaklar yönünden ise kısmen kabul kararı vermiştir. Ancak fazla çalışma, hafta tatili ve ulusal bayram-genel tatil ücretlerine uygulanan %70 oranındaki takdiri indirim, temyiz aşamasında uyuşmazlığın odağı haline gelmiştir.

Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, kararın gerekçesinde yerleşik içtihadını yinelemiştir: Fazla çalışma, hafta tatili ve genel tatil ücretlerinin uzun süreler için hesaplanması ve yüksek meblağlara ulaşması halinde takdiri indirim yapılması, Yargıtay’ın son yıllarda istikrarlı uygulaması haline gelmiştir. Bu indirim, özellikle tanık beyanlarına dayalı hesaplamalarda zorunludur. Zira tanık beyanları, hastalık, izin, devamsizlik gibi gerçek hayattaki olası kesintileri tam olarak yansıtmayabilir.

Ancak Daire, somut olayda uygulanan %70 indirim oranını hakkın özünü ortadan kaldıracak ölçüde yüksek bulmuştur. İndirim oranının makul ve hakkaniyete uygun olması gerektiğinin altını çizen Yargıtay, bu oranın hatalı olduğunu ve bozma nedeni teşkil ettiğini açıkça ifade etmiştir.

Bu karar, iş hukuku pratiğinde önemli bir denge unsuru getirmektedir. Bir yandan tanık beyanlarının doğasında var olan belirsizlikler nedeniyle indirim yapılması gerektiğini kabul ederken, diğer yandan bu indirimin işçinin anayasal korunmaya değer hakkını fiilen ortadan kaldıracak boyuta ulaşmamasını şart koşmaktadır. Avukatlar, dava dilekçelerinde ve temyiz başvurularında bu dengeyi gözeterek, somut olaya özgü argümanlar geliştirmelidir.

Kararda ayrıca icra inkar tazminatı, ihbar tazminatı ve likit alacak kavramları da incelenmiş, ancak asıl bozma nedeni fazla mesai ve tatil ücretlerine uygulanan indirim oranı olmuştur. Daire, dosyadaki delillerin ve tanık beyanlarının bütünlüğü içinde makul bir indirim oranı belirlenmesi gerektiğini vurgulamıştır.

Uygulamaya Yönelik Sonuçlar:

• Tanık beyanına dayalı fazla mesai hesaplarında indirim yapılması prensibi korunmuştur.
• %70 gibi aşırı yüksek indirim oranları bozma nedenidir.
• İndirim oranı, işin niteliği, çalışma süresi, tanık beyanlarının tutarlılığı ve hesaplanan miktar dikkate alınarak makul düzeyde belirlenmelidir.
• Hakkın özünün korunması ilkesi, indirim oranının üst sınırını belirleyen temel kriterdir.

Yargıtay’ın bu yaklaşımı, iş davalarında hakkaniyet ilkesinin somutlaştırılması açısından önemli bir mihenk taşıdır. Meslektaşlarımızın alacak davalarında bu içtihadı dikkate alarak strateji belirlemeleri, müvekkil menfaatlerini daha etkin korumalarını sağlayacaktır. (612 kelime)