Yargıtay 14. Hukuk Dairesi: Miras Sebebiyle İstihkak ve Adi İstihkak Davası Ayrımı (2016/615 E., 2018/5557 K.)

Yargıtay 14. Hukuk Dairesi’nin 2016/615 Esas, 2018/5557 Karar sayılı kararı, miras sebebiyle istihkak davası ile adi istihkak davası arasındaki inceleme farklarını, zamanaşımı uygulamasını ve mirasçılık sıfatının ketmedilmesi halinde doğan tazminat sorumluluğunu detaylı biçimde ele almaktadır. Miras hukukunda sık karşılaşılan bu tür uyuşmazlıklarda ilk derece mahkemelerine rehber niteliğinde olan karar, avukatların dava stratejilerini şekillendirmesi açısından büyük önem taşımaktadır.

Davanın Konusu

Davacılar, ortak murisleri … Efe’nin mirasçıları olduklarını, ancak davalılar tarafından düzenlenen mirasçılık belgesinde mirasçı olarak gösterilmediklerini, bu belgenin iptaliyle yeni bir mirasçılık belgesi aldıklarını belirtmiştir. Davalıların, murisin payının bulunduğu 1186 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelini tahsil ettiğini ve 216 parsel sayılı taşınmazı üçüncü kişiye sattığını ileri sürerek, miras paylarına isabet eden 78.500 TL’nin tahsilini talep etmiştir.

Davalılardan biri davaya cevap vermemiş, diğerleri zamanaşımı def’inde bulunmuştur. Mahkeme, 1186 parsel yönünden zamanaşımı nedeniyle davanın reddine, 216 parsel yönünden ise esastan reddine karar vermiştir. Hüküm davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Yargıtay’ın Değerlendirmesi

1. Zamanaşımı ve Davanın Niteliği

Daire, TMK m. 637/1 uyarınca yasal veya atanmış mirasçının, terekeyi elinde bulunduran kimseye karşı mirasçılıktaki üstün hakkını ileri sürerek miras sebebiyle istihkak davası açabileceğini belirtmiştir. Ancak tarafların mirasçılık sıfatları üzerinde uyuşmazlık bulunmadığından, davanın adi istihkak davası niteliğinde olduğu sonucuna varılmıştır.

TMK m. 639’da düzenlenen zamanaşımı süresinin adi istihkak davalarında uygulanamayacağı, mal mevcut olduğu sürece zamanaşımı işlemeyeceği vurgulanmıştır. Bu nedenle mahkemenin 1186 parsel (kamulaştırma bedeli) yönünden zamanaşımı nedeniyle davayı reddetmesi hatalıdır. Daire, bu kısım için esasa ilişkin inceleme yapılması gerektiğini belirtmiştir.

2. Mirasçılık Sıfatının Ketmedilmesi ve Tazminat Sorumluluğu

Dosyadaki 15.07.2003 tarihli mirasçılık belgesine göre davacıların da mirasçı olduğu halde, bu sıfat ketmedilerek 216 parsel sayılı taşınmazın 26.05.2009 tarihinde 107.000 TL bedelle üçüncü kişiye satıldığı anlaşılmıştır.

Mahkeme, taşınmazın muris adına kayıtlı olmadığını gerekçe göstererek davayı reddetmiştir. Yargıtay ise …’nin muris … Efe’nin eşi olduğunu, eşinin vefatından sonra öldüğünü ve bu nedenle taşınmazda eş payı bulunduğunu, dolayısıyla davacıların da bu pay üzerinde miras hissesine sahip olduğunu tespit etmiştir.

Bu durumda mahkemenin, davacıların miras payları oranında tazminata hükmetmesi gerekirken, tapu kaydı ve dava açma hakkı bulunmadığı gerekçesiyle davayı reddetmesi doğru görülmemiştir.

Sonuç ve Mesleki Önemi

Yargıtay, davacıların temyiz itirazlarını kabul ederek hükmün bozulmasına, peşin harcın iadesine ve karar düzeltme yolunun açık olduğuna oybirliğiyle karar vermiştir.

Bu karar, miras hukukunda şu önemli prensipleri bir kez daha teyit etmektedir:

• Mirasçılık sıfatı ketmedilerek yapılan satışlarda, mirasçıların payına isabet eden bedelin tazminat olarak talep edilebileceği,
• Adi istihkak davalarında TMK m. 639 zamanaşımı süresinin uygulanamayacağı,
• Miras sebebiyle istihkak davası ile adi istihkak davasının ayrı usul kurallarına tabi olduğu.

Avukatlar, miras payının gizlendiği durumlarda dava açarken hem istihkak hem de tazminat taleplerini birlikte ileri sürmeli, mirasçılık belgesinin iptali ile birlikte maddi tazminat talebini de dilekçede açıkça belirtmelidir. Aksi halde usulden ret riski doğmaktadır.

Karar, özellikle birden fazla evlilikten çocukları bulunan murislerin miraslarında sıkça karşılaşılan uyuşmazlıklara pratik çözüm sunması bakımından değerlidir. Miras hukukunun temel ilkelerinden “mal mevcut olduğu sürece zamanaşımı yoktur” kuralı bir kez daha vurgulanmıştır.

Karar Bilgileri

• Daire: Yargıtay 14. Hukuk Dairesi
• Esas/Karar No: 2016/615 E., 2018/5557 K.
• Tarih: 12.09.2018
• İlgili Kanun Maddeleri: TMK m. 637, m. 639
• Sonuç: Hüküm bozulmuştur.