Yargıtay 11. Hukuk Dairesi: Uçakla Taşınan Bagajın Kaybında Sorumluluk Sınırının Aşılması ve Manevi Tazminat – 2008/7228 E., 2010/1539 K.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin 2008/7228 Esas, 2010/1539 Karar sayılı ilamı, uluslararası hava taşıma hukukunda bagaj kaybı nedeniyle doğan sorumlulukların sınırlarını ve manevi tazminat taleplerini inceleyen önemli bir karardır. Dava, uluslararası uçuş sırasında kaybolan bagaj nedeniyle maddi ve manevi tazminat talebine ilişkindir ve Varşova Konvansiyonu ile ilgili protokollerin uygulanması açısından emsal teşkil etmektedir.

Davacı, 01.08.2006 tarihinde Martin Air ile Toronto-Amsterdam, 02.08.2006 tarihinde THY ile Amsterdam-İstanbul ve İstanbul-İzmir uçuşları sırasında iki valizinden birinin İzmir Adnan Menderes Havalimanı’na ulaştığında kendisine teslim edilmediğini ileri sürmüştür. Valizin içinde düğün için hazırlanmış damatlık, hediye edilen çeşitli eşyalar ve kamera bulunduğu, bu nedenle hem maddi hem de manevi zarara uğradığı iddia edilmiştir. Davacı, 6.744 TL maddi ve 15.000 TL manevi tazminatın haksız fiil tarihinden itibaren en yüksek banka mevduat faiziyle tahsilini talep etmiştir.

Davalı havayolu şirketi ise bagaj içinde bulunduğu iddia edilen kameranın niteliği itibariyle bagajda taşınmaya uygun olmadığını, özel değer beyanında bulunulmadığını ve her halükarda Varşova/Lahey Protokolü’nün 22/2-a maddesine göre sorumluluğunun sınırlı olduğunu savunmuştur. Manevi tazminat talebinin de yersiz olduğunu belirtmiştir.

İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi, bilirkişi raporu doğrultusunda davalının sorumluluğunun kilogram başına 20 USD ile sınırlı olduğuna, kaybolan bagajın 64 kg olduğu ve bu nedenle 1.088 SDR (yaklaşık 2.362,16 TL) tutarında maddi tazminata hükmedilebileceğine karar vermiştir. Mahkeme, olayda manevi tazminatı gerektirecek bir saldırı bulunmadığı gerekçesiyle manevi tazminat talebini reddetmiştir.

Kararı temyiz eden davacı vekili, yerel mahkemenin Varşova Konvansiyonu’nun Montreal Protokolü ile değişik 25. maddesini yeterince tartışmadığını ileri sürmüştür. Bu maddeye göre, taşıyıcının veya adamlarının kasıtlı ya da pervasızca hareketleri veya ihmalleri sonucunda zarar meydana gelirse, 22. maddedeki sorumluluk sınırlamaları uygulanmamaktadır.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, temyiz incelemesinde şu önemli tespitleri yapmıştır: Davacı, Adnan Menderes Havalimanı Dış Hatlar Terminali’nde görevli 5 personelin hırsızlık olayları nedeniyle gözaltına alındığına ilişkin haberleri dosyaya sunmuştur. Bagajın kaybolduğu hususu tartışmasızdır. Bu durumda mahkemenin, davalının 25. madde kapsamında sorumluluk sınırlamasından yararlanıp yararlanamayacağını tartışması gerekirdi. Yerel mahkemenin bu tartışmayı yapmadan sınırlı sorumluluk hükümlerine göre tazminata hükmetmesi usul ve yasaya aykırı bulunmuştur.

Daire ayrıca manevi tazminat talebiyle ilgili olarak da önemli bir değerlendirme yapmıştır. Davacının, Türkiye’de yapacağı düğün nedeniyle ABD’den getirilen hediyelerin ve düğün kıyafetinin kaybolması nedeniyle zaman kaybına uğradığını, daha basit kıyafetler almak zorunda kaldığını ve manevi olarak da zarara uğradığını iddia ettiği belirtilmiştir. Yargıtay, Medeni Kanun’un 4. maddesi uyarınca hakimin hakkaniyete göre karar vermesi gerektiğini hatırlatarak, olayların niteliği itibariyle davacı lehine makul miktarda manevi tazminata hükmedilmesi gerektiğini ifade etmiştir. Yerel mahkemenin manevi tazminat talebini tamamen reddetmesi de bozma nedeni olarak kabul edilmiştir.

Karar, uluslararası hava taşıma hukukunda Varşova Sistemi’nin (Varşova Konvansiyonu ve Montreal Protokolleri) doğru uygulanmasının önemini vurgulamaktadır. Özellikle 25. maddenin “kasıt veya pervasızlık” unsurlarının somut olayda tartışılması gerektiği, havayolu şirketlerinin personelinin eylemlerinin şirkete izafe edilip edilemeyeceği hususlarının titizlikle incelenmesi gerektiği ortaya konulmuştur.

Hukuk profesyonelleri için bu karar, uluslararası taşıma hukukunda sorumluluk rejiminin inceliklerini, delil değerlendirmesinin önemini ve manevi tazminat taleplerinde somut olay özelliklerinin dikkate alınması gerekliliğini bir kez daha hatırlatmaktadır. Benzer davalarda avukatların, Montreal Protokolü hükümlerini, SDR hesaplama yöntemlerini ve manevi tazminatın takdir kriterlerini iyi bilmesi büyük önem taşımaktadır.

Sonuç olarak Yargıtay, davacı yararına bozma kararı vermiş, duruşma vekalet ücreti takdirine yer olmadığına ve temyiz peşin harçlarının iadesine hükmetmiştir. Bu içtihat, hava yolu taşımacılığında yaşanan bagaj kaybı uyuşmazlıklarında hem sorumluluk sınırlarının aşılması koşullarını hem de manevi tazminat imkanını genişleten önemli bir emsal teşkil etmektedir.