Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin 2016/7522 E., 2018/2791 K. sayılı Kararı: Varşova Konvansiyonu’nda Yük Taşımalarında Sınırlı Sorumluluk

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2016/7522 Esas ve 2018/2791 Karar sayılı ilamı ile hava yolu ile silah taşımasında yaşanan müsadere nedeniyle açılan tazminat davasında Varşova Konvansiyonu’nun uygulanma sınırlarını netleştirmiştir. Davacı, Kanada’ya satılan 176 adet silahın davalı taşıyıcı aracılığıyla taşınması sırasında New York’a sevk edilerek ABD Gümrük Makamları tarafından müsadere edildiğini, bu nedenle 27.130 USD ve ödenen navlun bedelinin tahsilini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesi davanın kısmen kabulüne karar vermiş, temyiz üzerine Daire’nin bozma ilamı akabinde davalı karar düzeltme yoluna gitmiştir. Yargıtay, karar düzeltme incelemesinde Varşova Konvansiyonu’nun 4 sayılı Montreal Protokolü ile değişik hükümlerini incelemiş ve yük taşımalarında sınırsız sorumluluğun mümkün olmadığı sonucuna varmıştır.

Kararda şu hususlar vurgulanmıştır: Varşova Konvansiyonu m. 25’e göre yolcu ve bagaj taşımalarında kast veya ağır kusur halinde sınırlı sorumluluk kuralı uygulanmazken, yük taşımalarında 1975 tarihli 4 No’lu Montreal Protokolü ile yapılan değişiklikle, kast veya ağır ihmale rağmen sorumluluğun kg başına 17 Özel Çekme Hakkı (SDR) ile sınırlı olduğu kabul edilmiştir. Somut olayda sorumluluğu sınırsız kılacak bir anlaşma da bulunmadığından, mahkemenin sınırlı sorumluluk ilkesi doğrultusunda karar vermesi usul ve yasaya uygun bulunmuştur.

Bu karar, uluslararası hava taşıma hukukunda yolcu/bagaj ile yük taşıması arasında sorumluluk rejimi farkını açıkça ortaya koymaktadır. Yük taşımalarında, taşıyıcının veya adamlarının kasıtlı veya pervasızca hareket etmesi halinde dahi sınırlı sorumluluktan yararlanabileceği içtihadı, avukatlara önemli bir stratejik çerçeve sunmaktadır.

Hukuk profesyonelleri, özellikle ihracat ve lojistik sektöründe faaliyet gösteren müvekkiller için taşıma sözleşmelerinde özel anlaşmalarla sorumluluk sınırlarının artırılabileceğini, aksi halde konvansiyon limitlerinin geçerli olacağını göz önünde bulundurmalıdır. Karar, aynı zamanda karar düzeltme aşamasında bozma kararının kaldırılması suretiyle yerel mahkeme hükmünün onanması açısından da usul hukuku bakımından öğreticidir.

Sonuç olarak, Yargıtay 11. HD’nin bu emsal kararı, Varşova Konvansiyonu’nun yük taşımalarına özgü sınırlı sorumluluk rejiminin Türkiye’de istikrarlı biçimde uygulandığını teyit etmektedir. Benzer davalarda SDR hesabı, konvansiyonun yürürlük tarihi ve protokol değişiklikleri titizlikle incelenmelidir.