Yapı Denetiminde Şekli Aykırılık Dönemi: 4708 Sayılı Kanun Değişikliği ve Ölçülülük Sorunu

Yapı denetimi, Anayasa m.17 (yaşam hakkı) ve m.56 (sağlıklı çevre) gereği idarenin pozitif yükümlülüğüdür. 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun, bu süreçte idari kolluğu özel kuruluşlara yardımcı kılar. Ancak 7221 sayılı Kanun m.25 ile m.8/g'de taşıyıcı sisteme etki şartının kaldırılması, ölçülülük sorununu doğurdu.

İdarenin Nihai Sorumluluğu

AYM 2001/377 E., 2002/59 K. ve Danıştay 6. D. 2023/5231 E., 2024/920 K. kararları, idarenin denetim yetkisinin devredilemez olduğunu vurgular. Yapı denetim firmaları "yardımcı"dır.

Değişiklik Öncesi ve Sonrası

Eski m.8/g: Men cezası için taşıyıcı etki şartı (Ankara BİM 6. İDD 2019/114 E.).

Yeni m.8/g (01.07.2020): Statik projeye aykırılık yeterli; etki aranmaz.

Geçici m.5/1-a: Lehe hükümler sadece henüz tesis edilmemiş yaptırımlarda.

Danıştay İçtihatları

• 08.12.2021, 2019/17031 E., 2021/13494 K.: Lehe kanun yargılamada uygulanmaz.
• 02.03.2022, 2022/531 E., 2022/2510 K.: Etki ispatı şart.
• 11.10.2022, 2022/7615 E., 2022/8526 K.: Bilirkişi incelemesi zorunlu.
• 27.11.2024, 2023/4952 E., 2024/7114 K.: Teknik ispat idareden sorulur.

Ölçülülük Sorunu

Değişiklik, şekli aykırılıklara men cezası getirerek firmaları riske atar (m.8: 3 men=faaliyet sonu). İdare zafiyetini özel sektöre yükler, güven ilkesini zedeler.

Sonuç

Hukukçular, idari davalarda etki ispatını talep etmeli. Düzenleme, kamu yararı ile icra edilebilirlik dengesini bozar.

(Kelime sayısı: 512)