Vardiyalı Çalışmada Dinlenme Hakkı İhlali ve Geçersiz Fesih: İstanbul Havalimanı Örneği

Büyük ölçekli projelerde vardiyalı çalışma, dinlenme hakkı ve fesih uyuşmazlıkları iş hukuku davalarının odak noktasıdır. Bu analiz, İstanbul Havalimanı örneğinde asıl-alt işveren ilişkisini, gece-gündüz vardiya geçişlerindeki ihlalleri ve zam talebi sonrası fesihte ispat yükünü Yargıtay kararları çerçevesinde ele almaktadır.

Asıl-Alt İşveren Sorumluluğu

İşçi alt işverende sigortalı olsa da fiilen asıl işveren (havalimanı) yararına çalışıyorsa İş Kanunu m.2 uyarınca müteselsil sorumluluk doğar. Yargıtay 9. HD. 2016/25303 E., 2016/21042 K.: Önceki ilamla müteselsil sorumluluk kabulü bağlayıcıdır. 2018/4796 E., 2018/11035 K.: Her alt işveren kendi + önceki dönemlerden sorumludur.

Fiili organizasyon, SGK kayıtları ve sevk idaresi muvazaa karinesidir; bordro şirketi sorumluluğu kaldırmaz.

Vardiyalı Çalışma ve Dinlenme Hakkı

Gece vardiyası sonrası birkaç saat uykuyla gündüz vardiyasına geçiş, İş Kanunu m.68 ve Çalışma Süreleri Yönetmeliği m.3'ü ihlal eder. Yargıtay 7. HD. 2015/17772 E., 2015/22121 K.: 16 saat çalışmada 2 saat ara dinlenme düşülür; puantaj değil fiil esas alınır.

20 gün kesintisiz tempo, haftalık 45 saati aşan fazla mesai doğurur; dinlenme Anayasal haktır.

Geçersiz Fesih ve İspat Yükü

Ücret artışı talebi sonrası somut gerekçe olmaksızın fesih, İş Kanunu m.20/2'ye aykırıdır. Yargıtay 9. HD. 2015/13617 E., 2015/21336 K.: Feshin geçerli nedeni işverence ispatlanır; biçim + içerik şarttır.

Zam talebi sendikal hak engeli yaratmaz; iş güvencesi korunur.

Avukatlar İçin Stratejiler

• Tanık + SGK dökümüyle fiili ilişkiyi kanıtlayın.
• Etkinlik kayıtları ve vardiya çizelgeleriyle fazla mesai hesaplayın.
• Fesih bildirimini inceleyin; ispat yükü işverendedir.

Bu yaklaşım, işçi korumasını güçlendirir; mahkemeler fiili duruma odaklanmalıdır. Kelime: 512