Motorlu Araçlar Tip Onayı Yönetmeliği’nde (AB/2018/858) Değişiklik: Elektronik Uygunluk Belgesi ve Yazılım Güncellemesi Düzenlemeleri

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından hazırlanan Motorlu Araçlar ve Römorkları ile Bunların Aksam, Sistem ve Ayrı Teknik Ünitelerinin Tip Onayı ve Piyasa Gözetimi ve Denetimi Hakkında Yönetmelik (AB/2018/858)’te Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, 19 Nisan 2020 tarihli ve 31104 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan ana Yönetmelik’te iki önemli değişiklik öngörmektedir.

Yapılan ilk değişiklikle Yönetmelik’e “Elektronik ortamdaki uygunluk belgesi uygulaması” başlıklı Ek Madde 1 eklenmiştir. Bu madde uyarınca imalatçılar, elektronik ortamda düzenlenen uygunluk belgesini Araç Sicil ve Tescil Sistemi aracılığıyla Türkiye Noterler Birliğine sunmak zorundadır. Veri alışverişi, 15 Ocak 2004 tarihli ve 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu çerçevesinde güvence altına alınmıştır. Elektronik belgenin veri unsurlarının temel biçimi ve yapısı, Genişletilebilir İşaretleme Dili (XML) şema yapısı ve ilkelerine göre oluşturulacaktır. İmalatçılar tarafından uygunluk belgesi bilgileri iletilirken güvenli yerel web bağlantısı ve Türkiye Noterler Birliği tarafından belirlenen standartlaştırılmış araç bilgisi formatı kullanılacaktır.

İkinci önemli değişiklik ise Yönetmelik’in geçici 1. maddesinin onuncu fıkrasında yapılmıştır. Buna göre 7 Temmuz 2026 tarihinden itibaren, yazılım güncellemesi bakımından tam araçlar halinde imal edilen M ve N kategorisi araçların bu Yönetmelik’in yazılım güncellemesi şartlarını sağlamaması halinde, bu araçların tescili, piyasaya arzı veya hizmete girmesi yasaklanacaktır. O kategorisi araçların imali ise aynı tarihten itibaren bu şartlara uymayan araçlar için yasaklanmıştır.

Bu düzenlemeler, otomotiv sektöründe dijital dönüşümün hukuki altyapısını güçlendirmekte ve araçların yazılım güncellemelerinin tip onayı sürecine entegrasyonunu zorunlu kılmaktadır. Özellikle otonom sürüş sistemleri, ileri sürücü destek sistemleri (ADAS) ve bağlı araç teknolojilerinin yaygınlaştığı günümüzde, yazılım güncellemesinin tip onayı ve piyasa gözetimi açısından taşıdığı kritik rol yasal güvence altına alınmıştır.

Hukuk profesyonelleri için bu değişiklikler, ürün sorumluluğu, tip onayı uyuşmazlıkları, idari yaptırımlar ve noterlik hukuku açısından önemli sonuçlar doğurmaktadır. İmalatçıların elektronik uygunluk belgesi sunma yükümlülüğüne uymaması halinde 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, 7226 sayılı Kanun ve ilgili teknik düzenlemeler çerçevesinde idari para cezaları, piyasadan toplatma ve tazminat sorumluluğu gündeme gelebilecektir. Ayrıca, Araç Sicil ve Tescil Sistemi ile Türkiye Noterler Birliği arasındaki veri paylaşımının 5070 sayılı Kanun’a uygunluğu, olası veri koruma ve siber güvenlik uyuşmazlıklarında delil niteliği taşıyacaktır.

7 Temmuz 2026 geçiş tarihi, otomotiv üreticileri, ithalatçılar ve distribütörler bakımından önemli bir uyum takvimi oluşturmaktadır. Avukatlar, müvekkillerine bu tarihe kadar tip onayı dosyalarının revizyonu, yazılım güncelleme prosedürlerinin tip onay dokümanlarına entegrasyonu ve elektronik belge altyapısının kurulması konusunda hukuki rehberlik sağlamalıdır.

Yönetmelik değişikliği yayımı tarihinde yürürlüğe girmiş olup, Sanayi ve Teknoloji Bakanı tarafından yürütülmektedir. Bu düzenlemeler, Avrupa Birliği ile uyum sürecinin bir parçası olarak da değerlendirilmekte olup, AB/2018/858 sayılı Tüzük’ün gereklerini ulusal mevzuata aktarmaktadır.

Otomotiv sektörüyle uğraşan hukukçular, bu değişiklikleri yalnızca teknik bir güncelleme olarak görmemeli; ürün güvenliği, tüketici hakları, idari denetim ve dijital dönüşüm hukuku alanlarında geniş etkileri olan bir reform olarak ele almalıdır. Özellikle yazılım güncellemesinin aracın tip onayını etkilemesi, gelecekteki recall (geri çağırma) davalarında ve sorumluluk uyuşmazlıklarında önemli hukuki tartışmalara zemin hazırlayacaktır.