Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında Yapılan Önemli Değişiklikler ve Hukuki Değerlendirme

12 Haziran 2026 tarih ve 332778 sayılı Resmi Gazete ile Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nda önemli değişiklikler yürürlüğe girmiştir. Bu değişiklikler, sigortalı tanımı, teminat türleri, değer kaybı, sağlık giderleri, sakatlanma ve destekten yoksun kalma teminatları, onarım kuralları, rücu koşulları ve ek maddelerde köklü düzenlemeler içermektedir. Değişiklikler 1 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girecektir.

I. Tanımlarda Yapılan Değişiklikler

Değişiklik öncesi “sigortalı” tanımı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91. maddesi uyarınca zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırmak zorunda olan işletenleri ifade etmekteydi. Yeni düzenleme ile tanım “Poliçe konusu motorlu araçta 2918 sayılı Kanuna göre işleten sayılan kişiyi” şeklinde değiştirilmiştir. Bu değişiklik, işleten kavramının daha net biçimde Kanun’a atıf yapılarak belirlenmesini amaçlamaktadır.

Ayrıca “kalıcı veri saklayıcısı” tanımı eklenmiştir. Bu tanım, sigorta ettiren, sigortalı ve sigortadan faydalanacak kişilerin gönderdiği veya kendisine gönderilen bilgiyi, makul süre incelemeye, değiştirmeden kopyalamaya ve aynen erişime imkân veren her türlü araç veya ortamı (kısa mesaj, e-posta, internet, mobil uygulama, CD, DVD, hafıza kartı, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi, e-Devlet vb.) kapsamaktadır. Bu düzenleme, elektronik iletişim ve veri saklama süreçlerinin hukuki altyapısını güçlendirmektedir.

II. Teminat Türlerinde Yapılan Değişiklikler

A. Maddi Zararlar Teminatı

Genel Şartlar’ın A.5 maddesinin (a) bendinde değer kaybı hesaplaması ve bildirim usulü yeniden düzenlenmiştir. Araç hasarına ilişkin eksper atandığında, aynı eksper değer kaybı tespitini de raporunda yer vermek zorundadır. Araç hasarı için başvuru yapan hak sahibi, otomatik olarak değer kaybı talebinde bulunmuş kabul edilir. Sigortacı, nihai eksper raporunun ulaştığı tarihten sonraki ilk iş günü içinde değer kaybı tutarını yazılı veya kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla hak sahibine bildirmekle yükümlüdür.

Bu değişiklik, değer kaybı taleplerinin otomatikleşmesini ve hızlı bildirim yükümlülüğünü getirerek hak sahiplerinin hukuki konumunu güçlendirmektedir.

B. Sağlık Giderleri Teminatı

A.5 maddesinin (b) bendinde önemli revizyonlar yapılmıştır. 2918 sayılı Kanun’un 98. maddesi kapsamındaki sağlık giderleri, genel sağlık sigortalısı olanlar için Sosyal Güvenlik Kurumu’nun sorumluluğunda olup, bu kapsamda ödenen giderler için sigorta şirketi ve Güvence Hesabı’nın sorumluluğu sona ermiştir.

Tedavi sürecinde ortaya çıkan bakıcı giderleri ile sürekli sakatlık oranının belirlenmesinden sonra tıbben gerekli olan sürekli bakıcı giderleri ise sigorta şirketleri veya Güvence Hesabı tarafından karşılanacaktır. Bakıcı ihtiyacı ve sürekli sakatlık belirlenmesinde Kurul Raporu esas alınacaktır. Bu düzenleme, SGK ile sigorta şirketleri arasındaki sorumluluk ayrımını netleştirmekte ve bakıcı giderlerinin teminat kapsamını açıkça belirlemektedir.

C. Sakatlanma Teminatı

Sakatlanma teminatı, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiillere ilişkin hükümlerine göre belirlenen tazminatları içerecek şekilde yeniden tanımlanmıştır. Geçici iş göremezlik ve sürekli sakatlık bu teminattan karşılanmaya devam etmekte, ancak sürekli bakıcı giderleri sakatlanma teminatı kapsamından çıkarılmıştır. İlliyet bağının ispat yükü sigorta şirketine ait olmaya devam etmekte, itiraz hâlinde belgelenmiş harcamalar teminat kapsamında karşılanacaktır.

D. Destekten Yoksun Kalma (Ölüm) Teminatı

Bu teminat da 6098 sayılı Kanun’un haksız fiil hükümlerine göre belirlenen tazminatları kapsayacak şekilde değiştirilmiştir. Tazminat miktarının tespitinde ölen kişi esas alınmaya devam edilmektedir.

III. Onarım ve Parça Değişimi Kurallarında Değişiklikler (B.2 Maddesi)

Hasar gören orijinal parçanın onarımı mümkün değilse orijinal parça ile değiştirilmesi esası korunmuştur. Orijinal olmayan parçalarda ise onarım öncelikli olup, onarım mümkün değilse yeniden kullanılabilir veya eşdeğer parça ile değiştirilecektir. Eşdeğer veya yeniden kullanılabilir parça ile değişim imkânı varken orijinal parça kullanılması durumunda sigortacının sorumluluğu, benzer hasarlardaki onarım uygulamasına göre eşdeğer veya yeniden kullanılabilir parça bedeli ile sınırlıdır. İspat yükü sigortacıya aittir. Kıymet artışı olsa dahi tazminattan indirim yapılmayacaktır.

Ağır hasarlı araçlarda, eksper raporu ile ağır hasar tespit edildiğinde “trafikten çekilmiştir” kaşeli tescil belgesi ibraz edilmeden tazminat ödenmeyecektir. Bu düzenleme, hurda araçların trafiğe yeniden kazandırılmasını engellemeye yöneliktir.

IV. Rücu Hakkı ve Olay Yerini Terk Etme (B.4 Maddesi)

Sigortacının sigortalıya rücu edebileceği hâllerden biri olan olay yerini terk etme konusunda istisnalar genişletilmiştir. Can güvenliği nedeniyle uzaklaşma hâli, hem maddi hem bedeni hasarlı kazalarda istisna kapsamına alınmıştır. Bu değişiklik, sigortalının zorunlu hâllerde olay yerinden ayrılmasını cezalandırmamayı amaçlamaktadır.

V. Sigortalının Değişmesi ve Diğer Değişiklikler (C.4 Maddesi)

Sigortalının değişmesi durumunda mevcut sözleşmenin 15 gün süreyle yeni işleten için geçerli olduğuna dair hüküm yürürlükten kaldırılmıştır. Artık sigortalının değiştiği anda sözleşme sona erecek, yeni işletenle yeni sözleşme yapılması gerekecektir.

Ayrıca Ek-1 (Değer Kaybı), Ek-2 (Sakatlık), Ek-3 (Destekten Yoksun Kalma) ve Ek-7 (Hayat Tabloları) maddeleri tamamen yürürlükten kaldırılmış, Ek-6 (Tazminat Ödemelerinde İstenilecek Belgeler) ise yeniden düzenlenmiştir.

VI. Hukuki Değerlendirme ve Avukatlara Yönelik Sonuç

Yapılan değişiklikler, sigorta hukukunda öngörülebilirliği artırmakta, değer kaybı ve bakıcı giderleri gibi tartışmalı konularda net kurallar getirmekte, ancak sigorta şirketlerinin sorumluluk alanını belirli ölçülerde daraltmaktadır. Özellikle SGK ile sigorta şirketleri arasındaki sorumluluk ayrımı, bakıcı giderlerinin teminat kapsamı ve parça değişim kurallarındaki yeni hiyerarşi, uygulamada önemli uyuşmazlıklara yol açabilecek niteliktedir.

Avukatlar, müvekkillerine şu hususlarda dikkat etmelidir:

• Değer kaybı taleplerinin otomatik olarak işleme alınacağı ve eksper raporunda yer alacağı,
• Bakıcı giderlerinin tedavi süreci ve sürekli sakatlık sonrası ayrı ayrı değerlendirileceği,
• Onarımda orijinal-eşdeğer-yeniden kullanılabilir parça hiyerarşisinin titizlikle takip edilmesi gerektiği,
• Sigortalının değişmesi durumunda poliçenin otomatik yenilenmeyeceği.

Değişikliklerin 1 Temmuz 2026’dan itibaren uygulanacak olması, mevcut poliçelerin gözden geçirilmesini ve yeni düzenlemelere uyumlu sözleşmelerin hazırlanmasını zorunlu kılmaktadır. Sigorta hukuku uygulamacıları, bu değişikliklerin gerek trafik kazası tazminat davalarında gerekse rücu ve regres davalarında önemli etkiler yaratacağını öngörmelidir.

Okuma Süresi: 14 dakika

Etiketler: Sigorta Hukuku, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası, Genel Şartlar, Değer Kaybı, Bakıcı Gideri, 2918 sayılı Kanun, 6098 sayılı TBK, Resmi Gazete Değişiklikleri