İthalatta Kota ve Tarife Kontenjanı İdaresine İlişkin Tebliğ (No: 2026/9) – Sanayi İthalatçıları İçin Hukuki Rehber

Ticaret Bakanlığı, sanayi sektörünün ihtiyaç duyduğu bazı hammaddelerin ithalatında tarife kontenjanı uygulanmasına ilişkin önemli bir tebliğ yayımlamıştır. 30 Haziran 2026 tarihli ve 11487 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Bazı Sanayi Ürünlerinin İthalatında Tarife Kontenjanı Uygulanması Hakkında Karar uyarınca hazırlanan İthalatta Kota ve Tarife Kontenjanı İdaresine İlişkin Tebliğ (No: 2026/9), Ek-1’deki tabloda belirtilen Gümrük Tarife Pozisyonu (GTP) kapsamındaki eşyanın ithalatında açılan tarife kontenjanlarının dağıtım, yönetim, başvuru ve kullanım usullerini ayrıntılı biçimde düzenlemektedir.

Tebliğin dayanağı, anılan Cumhurbaşkanı Kararı ile 14 Nisan 2010 tarihli ve 2010/339 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İthalatta Kota ve Tarife Kontenjanı İdaresi Hakkında Karar’dır. Bu hukuki çerçeve, Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) kuralları ve Türkiye’nin ikili ticaret anlaşmalarından doğan taahhütlerle uyumlu olarak hazırlanmıştır.

Başvuru Usul ve Esasları

Tarife kontenjanından yararlanmak isteyen sanayiciler, tebliğin yayımı tarihinden itibaren 15 iş günü içinde Ticaret Bakanlığı’nın (www.ticaret.gov.tr) “E-Hizmetler” başlığı altındaki “E-İşlemler” menüsünde yer alan “İthalat Belge İşlemleri” uygulamasını kullanarak elektronik imza ile başvuru yapmak zorundadır. Başvuru yetkisi, 31 Aralık 2025 tarihli ve 33124 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalat İşlemlerinde Elektronik Başvuru İçin Yetkilendirme Tebliği (İthalat: 2026/19) çerçevesinde verilmektedir.

Başvuru sırasında “TPS-0955-İthal Lisansı (Sanayi)” belge türü seçilmeli, başvuru formu elektronik olarak doldurulmalı ve Ek-3’te belirtilen belgeler sisteme eksiksiz yüklenmelidir. Birden fazla eşya için ayrı ayrı başvuru yapılması zorunludur. Eksik belge tespit edilmesi halinde Bakanlık tarafından 5 iş günü ek süre tanınmaktadır.

Dağıtım Kriterleri ve Hukuki Boyutları

Talep toplama yöntemiyle dağıtım yapılmaktadır. Talep edilen toplam miktar, açılan kontenjan miktarından az veya eşit ise talepler tam olarak karşılanır. Aşırı talep durumunda ise geçerli başvuru tarihi, toplam talep miktarı, fiili sarfiyat, üretim miktarı, üretim kapasitesi, tüketim kapasitesi, toplam ithalat miktarı ve önceki yıllarda tahsis edilen kontenjanı kullanma performansı gibi kriterler dikkate alınarak dağıtım gerçekleştirilir.

Kalan kontenjanlar için “ilk gelen ilk alır” yöntemi uygulanmakta olup, bir ithal lisansında verilebilecek miktar toplam kalan kontenjanın %10’unu geçemez. Yeni ithal lisansı düzenlenebilmesi için önceki lisansın belge tarihinden itibaren en az 15 gün geçmiş olması şarttır. Kalan miktar bilgileri İthalatBİS sistemi üzerinden takip edilebilmektedir.

İthal Lisansı Düzenlenmesi, Kullanımı ve Revizesi

Tarife kontenjanı kapsamında ithalat yapacak firmalar adına İthalat Genel Müdürlüğü tarafından elektronik ithal lisansı düzenlenir. Bu lisans, gümrük beyannamesinin tescilinde aranır. Lisans, Tek Pencere Sistemi üzerinden 23 haneli belge numarası ile bildirilir. Beyanname üzerinde 44 nolu kutuda belge referans numarası ve tarihi belirtilmelidir.

Lisans süresi 15 Şubat 2027 tarihine kadardır. Lisans devri yasaktır; ithalatın lisans sahibi firma tarafından yapılması zorunludur. Revize talepleri, miktar artırımı hariç, Bakanlık tarafından değerlendirilmektedir.

Uygulama ve Yaptırımlar

Bakanlık, beyanların doğruluğunu inceleme yetkisine sahiptir. Tutarsızlık durumunda ek belge istenebilir. İthal lisansı iptali dahil her türlü önlemi alma yetkisi İthalat Genel Müdürlüğü’ne aittir. Hüküm bulunmayan hallerde İthalat Rejimi Kararı ve ilgili mevzuat uygulanır.

Avukatlar ve Hukuk Profesyonelleri İçin Değerlendirme

Bu tebliğ, ithalat hukuku, idari hukuk ve gümrük hukuku açısından zengin bir içerik sunmaktadır. Sanayici müvekkillere verilecek hukuki destekte, başvuru sürecinin usulüne uygun yürütülmesi, itiraz yollarının doğru kullanılması ve olası idari davalarda savunma stratejilerinin belirlenmesi kritik öneme sahiptir.

Özellikle dağıtım kriterlerinin belirsizliği nedeniyle oluşabilecek keyfiliğe karşı idari yargı yoluna başvurulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu çerçevesinde sıkça karşılaşılan bir durumdur. Avukatlar, müvekkillerinin üretim kapasitesi, sarfiyat ve performans verilerini hukuka uygun şekilde hazırlayarak başvuru dosyalarını güçlendirmelidir.

Tebliğin, tarife kontenjanı uygulamasının diğer mevzuat hükümlerini engellememesi hükmü, gümrük vergisi, KDV, ÖTV ve standartlara uygunluk gibi birden fazla hukuki rejimin aynı anda uygulanacağını göstermektedir. Bu çok katmanlı yapı, hukuk profesyonellerine geniş bir danışma alanı yaratmaktadır.

Sonuç olarak Tebliğ (No: 2026/9), sanayi sektörünün rekabet gücünü artırmayı hedeflerken, şeffaf ve elektronik bir idari süreç oluşturmaktadır. Avukatlar, bu süreci yakından takip ederek müvekkillerine stratejik hukuki danışmanlık sunmalı ve olası uyuşmazlıklara karşı proaktif yaklaşım geliştirmelidir. (Word count: 812)