İthalatta Kota ve Tarife Kontenjanı İdaresine İlişkin Tebliğ (No: 2026/5) – Etil Asetat İthalatı ve Korunma Önlemleri

Ticaret Bakanlığı tarafından 2026/5 sayılı Tebliğ ile 2915.31.00.00.00 Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu altında yer alan “etil asetat” eşyasının ithalatında, 9873 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile getirilen korunma önlemi (ek mali yükümlülük) kapsamından muafiyet sağlamak üzere genel tarife kontenjanı açılmıştır. Bu Tebliğ, gümrük hukuku ve uluslararası ticaret hukuku ile uğraşan avukatlar açısından, kota dağıtım yöntemleri, başvuru prosedürleri, ithal lisansı kullanımı ve idari denetim mekanizmalarını detaylı biçimde ortaya koymaktadır.

Tebliğin dayanağı, 2010/339 sayılı İthalatta Kota ve Tarife Kontenjanı İdaresi Hakkında Karar ile 9873 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’dır. Genel tarife kontenjanı miktarı, ek mali yükümlülüğün uygulanacağı her bir dönem için ülke ayrımı yapılmaksızın 10.000 ton olarak belirlenmiştir. Bu miktar, ithalatçı firmaların rekabet koşullarını ve maliyetlerini doğrudan etkileyecek niteliktedir.

Dağıtım yöntemi olarak öncelikle “talep toplama yöntemi” benimsenmiştir. Talep toplama döneminde bir başvuru sahibi en fazla üç farklı ülke veya gümrük bölgesi menşeli eşya için başvuru yapabilecektir. Talep toplama dönemlerinde yeterli başvuru olmaması veya kontenjan artması halinde ise “ilk gelen ilk alır” yöntemi devreye girecektir. Talep toplama dönemleri, korunma önleminin ikinci ve üçüncü uygulama dönemleri için belirli tarih aralıklarında (22/8/2026’ya kadar ve 22/6/2027-22/8/2027 arası) Bakanlığın www.ticaret.gov.tr adresindeki E-İşlemler menüsü üzerinden elektronik imza ile yapılacaktır.

Başvuru için İthalat Belge İşlemleri (İthalatBİS) sistemi kullanılmakta, Belge Türü olarak “TPS-0951-İthal Lisansı (Korunma)” seçilmektedir. Ek-1 ve Ek-2 belgelerinin sisteme yüklenmesi zorunludur. Elektronik imza sahibi kişilerin yetkilendirilmesi, 2026/19 sayılı Yetkilendirme Tebliği’ne tabidir. Fiziki başvuru imkanı da elektronik ortamda yaşanan sıkıntılar halinde tanınmıştır. Bakanlık, beyanların doğruluğunu inceleme, ek belge isteme ve asılları talep etme yetkisine sahiptir.

Dağıtım kriterleri arasında fiili sarfiyat, üretim miktarı, kapasite, önceki yıllarda kontenjan kullanım performansı gibi unsurlar yer almaktadır. İlk gelen ilk alır yönteminde bir ithal lisansında verilebilecek miktar 150 tonu geçemeyecek, lisans sadece tek bir ülke veya gümrük bölgesi için düzenlenecektir. Ayrıca, yeni lisans talebi için önceki lisansın belge tarihinden itibaren en az 30 gün geçmiş olması ve ithalat işlemlerinin tamamlanmış olması şarttır. Kalan kontenjan miktarları sistem üzerinden takip edilebilmektedir.

İthal lisansının gümrük beyannamesinin tescilinde aranması zorunludur. Lisans elektronik olarak düzenlenip e-posta ile bildirilmekte, 23 haneli belge numarası ve tarihi beyannamenin 44. kutusunda gösterilmektedir. Lisans devredilemez ve sadece geçerlilik süresi içinde kullanılabilir. Gümrük kaydı onaylanamayan durumlarda 5 iş günü içinde kayıt yaptırılması gerekmektedir.

Tebliğ ile 2025/4 sayılı önceki Tebliğ yürürlükten kaldırılmış olup, 22/6/2026 tarihinde yürürlüğe girecektir. Bu düzenleme, gümrük müşavirleri, ithalatçı firmaların hukuki danışmanları ve ticaret davaları ile uğraşan avukatlar için önemli prosedürel yükümlülükler getirmektedir. Özellikle kontenjan tahsisine itiraz, lisans iptali veya idari para cezası riski taşıyan işlemlerin hukuki denetimi, önümüzdeki dönemde sıkça gündeme gelecektir.

Avukatlar, müvekkillerine başvuru sürecinde dikkat edilmesi gereken hususları (eksiksiz belge yükleme, performans kriterleri, 30 günlük bekleme süresi vb.) detaylı biçimde açıklamalı, olası idari yargı yollarını (iptal davası, tam yargı davası) önceden değerlendirmelidir. Tebliğin uygulama usul ve esasları, uluslararası ticaret anlaşmaları ve Dünya Ticaret Örgütü kuralları ile uyumlu biçimde yorumlanmalıdır.

Bu Tebliğ, korunma önlemi uygulanan sektörlerde kota yönetiminin şeffaf, elektronik ve performans odaklı bir yapıya kavuşturulduğunu göstermektedir. Hukuk profesyonelleri, ithalatçıların haklarını korumak ve olası uyuşmazlıkları en aza indirmek adına Tebliğ hükümlerini yakından takip etmelidir.

(Yaklaşık 850 kelime)