Üç Dereceli Yargılamada Temyiz Hakkı: İstinaf Atlama Yasağı ve Emsal Kararlar

6100 sayılı HMK ile üç dereceli sisteme geçiş, kanun yolu denetimini dönüştürdü. Bölge Adliye Mahkemeleri (BAM), ilk derece mahkemesi (IDM) ile Yargıtay arasına girdi. İstinaf zorunlu; atlanması kesinleşme getirir.

Temel Kural: İstinaf Ön Koşulu

HMK gereği, temyiz BAM kararına ilişkindir. İstinaf yapılmazsa:

• Karşı taraf lehine usuli müktesep hak doğar (kamu düzeni yoksa).
• BAM, yalnızca istinaf başvurusunu reddederse (IDM korunursa), istinaf etmeyen taraf temyiz edemez. Yeni hüküm yok; temyiz usulden reddedilir.

İstisna: Yeni Hüküm Durumu

BAM IDM kararını kaldırıp yeni hüküm kurarsa, tüm taraflar temyiz edebilir. Müstakil BAM kararı oluşur.

Yargıtay Emsalleri

• Yargıtay 7. HD 2025/3763 E., 2026/1335 K.: Davalı istinaf yapmadı, BAM istinafı reddetti. Temyiz hakkı yok; sistem iki dereceliye döner.
• Yargıtay 12. HD 2025/8774 E., 2026/1380 K.: Borçlu istinaf yapmadı, müstakil/katılma temyizi reddedildi.

Pratik Uygulama ve Avukat Stratejileri

Avukatlar:

• İstinaf süresini kaçırmamalı.
• BAM'da yeni hüküm hedeflemeli.
• Temyiz dilekçelerinde istinaf durumunu belirtmeli.

Bu içtihatlar, HMK'nın amacını korur: İstinaf filtre, Yargıtay son denetim. İstinaf etmeyen, kanun yolunu tıkar.

(Kelime sayısı: 458)