İstanbul Sağlık ve Teknoloji Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinde Yapılan Değişiklikler

İstanbul Sağlık ve Teknoloji Üniversitesi, lisansüstü eğitim süreçlerini daha etkin ve çağdaş standartlara uyarlamak amacıyla Lisansüstü Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinde önemli değişiklikler gerçekleştirmiştir. Bu değişiklikler, 6 Eylül 2021 tarihli ve 31590 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmeliğin belirli maddelerinde yapılmış olup, üniversite rektörlüğü tarafından yürütülecektir. Değişiklikler, özellikle doktora programlarına öğrenci kabulü, özel öğrenci uygulaması, kayıt dondurma ve silme işlemleri, sınav prosedürleri ile tez aşamasındaki kadın öğrencilere tanınan ek süre konularını kapsamaktadır.

Yönetmeliğin 20’nci maddesine eklenen yeni fıkra ile Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından belirlenen öncelikli alanlardaki doktora programlarına öğrenci seçimi özel bir prosedüre bağlanmıştır. Buna göre, Türk vatandaşları için 9 Kasım 2018 tarihli ve 30590 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik” hükümleri uygulanacaktır. Yabancı uyruklu adaylar için ise YÖK tarafından belirlenen usul ve esaslar geçerli olacaktır. Bu düzenleme, öncelikli alanlarda nitelikli doktora eğitimini teşvik etmek ve standartları yükseltmek açısından avukatlar ve akademisyenler için önemli bir referans niteliğindedir.

Yönetmeliğin 35’inci maddesinde yapılan değişiklik, diğer yükseköğretim kurumlarındaki lisansüstü derslere özel öğrenci statüsüyle katılımı düzenlemektedir. Buna göre, bir yüksek lisans, doktora ya da sanatta yeterlik programına kayıtlı öğrenciler, kayıtlı oldukları enstitü anabilim/ana sanat dalı başkanlığının onayı ile özel öğrenci olarak kabul edilebilecektir. Özel öğrenci olarak alınan ve başarılı olunan derslerin muafiyet işlemleri, ilgili anabilim dalı başkanlığı tarafından yürütülecektir. Özel öğrenci kabul koşulları ve diğer detaylar Senato tarafından belirlenecektir. Bu hüküm, akademik hareketliliği artırırken, avukatların veya hukuk profesyonellerinin yan dal veya sertifika programlarına katılımını da kolaylaştırmaktadır.

Kayıt dondurma prosedürlerini düzenleyen 39’uncu maddenin üçüncü fıkrası da revize edilmiştir. Yıllık eğitim ücreti uygulanan programlarda, kayıt dondurulan dönemlere ilişkin ücretin tamamı alınarak bir sonraki dönemlere mahsup edilecektir. Ancak mahsup edilen akademik yılda kayıt sildirme talebi halinde 40’ıncı madde hükümleri devreye girecektir. Mazeret göstererek kayıt dondurma talebinde bulunan ve tez aşamasındaki öğrencilerin mazereti enstitü yönetim kurulunca uygun görülürse ücret tahakkuk ettirilmeyecektir. Bu düzenleme, özellikle tez yazım sürecinde olan hukuk doktorası öğrencileri için önemli bir kolaylık sağlamaktadır.

Yönetmeliğin 40’ıncı maddesinin üçüncü fıkrasında kayıt silme halinde ücret iadesi prosedürü detaylandırılmıştır. Dersler başlamadan önce kayıt sildiren öğrencilerden eğitim ücretinin %10’u tahsil edilecek, kalan kısım iade edilecektir. Derslerin başlamasından sonraki ilk hafta içinde silme talebinde bulunulması halinde %50’si tahsil edilecektir. Daha sonraki süreçlerde ise ücretin tamamı tahsil edilecek ve iade yapılmayacaktır. Paket eğitim ücreti uygulanan programlarda ise ilk eğitim-öğretim yılı başında ders başlamadan önce silme halinde %10, ders başladıktan sonra %50, ikinci ders yılında ise %75 tahsil edilecektir. Diğer durumlarda iade yapılmayacaktır. Bu hükümler, üniversite ile öğrenci arasındaki sözleşmesel ilişkiyi netleştirerek olası uyuşmazlıkların önüne geçmeyi amaçlamaktadır.

42’nci maddenin beşinci fıkrasının (a) bendinde sınav esasları oldukça detaylı bir şekilde yeniden düzenlenmiştir. Her dersten en az bir ara sınav, final ve bütünleme sınavları akademik takvimde belirtilen tarihlerde yapılacaktır. Sınavlar yazılı, sözlü, uygulamalı veya karma şekilde gerçekleştirilebilecektir. Sınava girmeyen öğrenci, enstitü yönetim kurulunca onaylanmış mazereti yoksa sınav hakkını kullanmış sayılacaktır. Ders başarı notunda yarıyıl sonu sınavı ve diğer çalışmaların ağırlığı %40’tan az, %60’tan fazla olamayacaktır.

Sınav türleri tek tek tanımlanmıştır: Ara sınavda ödev, proje, laboratuvar çalışmaları da değerlendirmeye alınabilecektir. Mazeret sınavı için öğrencinin beş iş günü içinde dilekçe ve belgelerle (sağlık raporu, ölüm belgesi, doğal afet belgesi vb.) başvurması gerekmektedir. Mazeret kabul edildiğinde enstitü yönetim kurulu tarafından sınav hakkı tanınır, ancak ikinci bir mazeret hakkı verilmez. Final sınavı, dersin tamamlandığı dönemde yapılır ve dönem ödevi şeklinde de olabilir. Bütünleme sınavı ise başarısız olan, final sınavına giremeyen veya not yükseltmek isteyen öğrenciler için düzenlenir. Yeterlik, seviye tespit ve başarı sınavları hem kâğıt ortamında eş zamanlı hem de elektronik ortamda, YÖK tarafından belirlenen soru bankası ve güvenlik esasları çerçevesinde yapılabilecektir. Bu düzenlemeler, sınav güvenliğini ve adilliğini artırmak açısından hukuk eğitimi veren kurumlar için kritik öneme sahiptir.

Yönetmeliğe eklenen 44’üncü maddenin üçüncü fıkrası ile doğum yapan lisansüstü kadın öğrencilere, talepleri halinde doğum sonrası iki dönem ek süre verilebileceği hükme bağlanmıştır. Bu ek süreler azami süreden sayılmayacaktır. Bu düzenleme, cinsiyet eşitliği ve akademik yaşam ile aile yaşamının dengelenmesi açısından önemli bir adım olup, kadın hukuk akademisyenleri ve doktora öğrencileri için pozitif ayrımcılık sağlamaktadır.

Sonuç olarak, İstanbul Sağlık ve Teknoloji Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinde yapılan bu değişiklikler, hem ulusal hem de uluslararası standartlara uyum sağlamayı, öğrenci haklarını güçlendirmeyi ve akademik süreçlerin şeffaflığını artırmayı hedeflemektedir. Avukatlar ve hukuk profesyonelleri açısından, bu tür yönetmelik değişiklikleri, akademik kariyer planlaması, doktora süreçleri, öğrenci hakları ve idari uyuşmazlıkların çözümü bakımından yakından takip edilmesi gereken hususlardır. Değişikliklerin uygulanmasında YÖK mevzuatı, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve ilgili yönetmelik hükümlerinin bütüncül yorumu büyük önem taşımaktadır.

Bu revizyonlar, üniversite ile öğrenciler arasındaki hukuki ilişkiyi daha öngörülebilir kılmakta ve olası idari davalarda mahkemelerin başvuracağı temel metin niteliği kazanmaktadır. Özellikle kayıt silme, ücret iadesi ve mazeret uygulamaları gibi konularda yaşanabilecek uyuşmazlıklarda bu maddeler doğrudan delil değeri taşıyacaktır.