Danıştay: Sözlü Sınavda Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Yerine Osmanlı Tarihi Sorusu Sorulması Hukuka Aykırıdır

Danıştay İkinci Dairesi, 2019/2259 E., 2025/5734 K. sayılı kararı ile Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığı görevde yükselme seçim müdürü sözlü sınavında davacıya 58 puan verilerek başarısız sayılması işlemini iptal etmiştir. Karar, sözlü sınav sorularının yönetmelikte belirtilen konu başlıklarıyla sınırlı tutulması gerektiği ve liyakat ilkesinin korunması bakımından önemli bir emsaldir.

Olayın Seyri

... İlçe Seçim Kurulu’nda görev yapan davacı, yazılı sınavda 82 puan alarak sözlü sınava girmeye hak kazanmış, sözlü sınavdan ise 58 puan almıştır. Yönetmelik gereği 70 puan barajını geçemediği için başarısız sayılmış ve ataması yapılmamıştır. Davacı, sınav süresinin çok kısa olması, soruların önceden hazırlanmaması, puanlamanın keyfi olduğu, eşitlik ilkesine aykırılık, şeffaflık eksikliği ve Yönetmelik’in 9. maddesinin iptali talepleriyle dava açmıştır.

Danıştay’ın Değerlendirmesi

Daire, öncelikle Yüksek Seçim Kurulu Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği’nin “Sözlü Sınav” başlıklı 9. maddesinin, Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik’e uygun olduğunu tespit etmiş ve bu maddenin iptali talebini reddetmiştir.

Sözlü sınavın tamamı ve atamalar yönünden de, soruların önceden hazırlanması, tutanağa bağlanması ve puanların ayrı ayrı gösterilmesi usullerine uyulduğu gerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir.

Ancak davacının başarısız sayılmasına ilişkin işlem yönünden farklı sonuca ulaşılmıştır. Yönetmelik m.9/2, sözlü sınav konularını şu şekilde sıralamıştır:

• Atanacağı kadronun gerektirdiği mesleki bilgi düzeyi
• Atatürk ilkeleri ve inkılap tarihi bilgi düzeyi
• Genel kültür bilgi düzeyi
• Özgüven, bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklık, temsil kabiliyeti, bir konuyu kavrama ve ifade yeteneği

Sınav tutanakları incelendiğinde, “Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi” başlığı altında “Mısır Sorununun görüşüldüğü 1840 Londra Anlaşmasına katılan Devletlerden üçünü sayınız” sorusunun sorulduğu görülmüştür. Bu soru, Osmanlı Tarihi müfredatına girmekte olup, Yönetmelik’te belirtilen konuyu karşılamamaktadır.

Daire, komisyonun değerlendirmesinin yönetmelikte düzenlenen konu başlıklarını karşılamadığını, bu durumun liyakat ve objektiflik ilkelerine aykırılık oluşturduğunu belirterek başarısız sayılma işleminin iptaline hükmetmiştir. Özellik ve parasal hak talepleri ise yeniden sınav yapılacağı gerekçesiyle reddedilmiştir.

Kararın Hukuki ve Mesleki Değeri

Bu karar, sözlü sınav sorularının yönetmelikte öngörülen konu başlıklarıyla birebir uyumlu olması gerektiğini açıkça ortaya koymaktadır. Soru yanlışlığı, tek başına iptal nedeni olarak kabul edilmiştir. Bu yaklaşım, idarenin takdir yetkisinin mutlak olmadığını, mevzuatla sıkı sıkıya bağlı olduğunu göstermektedir.

Avukatlar için önemli dersler içermektedir:

• Sözlü sınav tutanaklarının detaylı incelenmesi,
• Soruların yönetmelik maddelerine uygunluğunun denetlenmesi,
• Puanlama dağılımının (her üyenin ayrı ayrı vermesi) ve baraj uygulamasının takibi,
• Liyakat ilkesinin (657 sayılı Kanun m.3) somut olayda nasıl ihlal edildiğinin ortaya konulması.

Danıştay, her iki kararında da (2019/247 E. ve 2019/2259 E.) sözlü sınavların şekil kurallarına uygun yapılmasının yargısal denetimin temel şartı olduğunu vurgulamıştır. Bu kararlar, kamu kurumlarındaki görevde yükselme sınavlarının daha objektif ve denetlenebilir hale getirilmesi yönünde önemli bir adım olarak değerlendirilmelidir.

(Toplam kelime sayısı: 682)