Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun Ticaret Bakanlığı Personel Yer Değiştirme Yönetmeliği Kararı: Bölge İntibakında Hakkaniyet İlkesi

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun (İDDK) 2025/3188 E., 2025/3394 K. sayılı kararı, kamu personel rejiminde hizmet bölge intibakı uygulamalarının hukuki denetimini derinlemesine ele alan önemli bir içtihat olarak dikkat çekiyor. Karar, Ticaret Bakanlığı bünyesinde muayene memuru olarak görev yapan bir personelin, Karkamış Gümrük Müdürlüğü'ndeki geçmiş hizmet sürelerinin yeni bölgeleme sisteminde 2. bölge olarak sayılması talebinin reddine ilişkin idari işlemin ve bu işlemin dayanağı olan 11/05/2021 tarihli ve 31481 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Ticaret Bakanlığı Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin geçici 1. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin iptalini konu alıyor.

Yargılama Süreci ve Daire Kararı

Dava, Danıştay 2. Dairesi'nin 30/04/2025 tarihli ve E:2022/543, K:2025/2141 sayılı kararıyla reddedilmişti. Daire, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 72. maddesi, Anayasa'nın 124. ve 128. maddeleri ile ilgili Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ve yönetmelikleri dayanak göstererek, yönetmeliğin personel politikalarında sadeleştirme ve denge sağlama amacıyla üç bölgeli sisteme geçişi meşru bulmuş; geçmiş hizmetlerin yeni sisteme intibakını kazanılmış hak ihlali olmaksızın gerçekleştirdiğini belirtmişti. Davacının Karkamış'taki hizmetinin önceki sistemde 3. bölge olarak değerlendirildiği ve yeni sistemde 1. bölgeye intibak ettiği savunulmuştu.

Temyiz İddiaları ve İdarenin Savunması

Davacı, yönetmelikteki mükerrer değişikliklerin kazanılmış hakları ihlal ettiğini, Karkamış gibi terör ve asayiş riski yüksek bir sınır biriminde 1997-2000 yılları arasında verilen hizmetin 1. bölgeyle eşitlemesinin hakkaniyete aykırı olduğunu, Edirne-Kırklareli personeline tanınan imtiyazın ayrımcılık yarattığını ileri sürdü. İdare ise beş bölgeden üç bölgeye geçişin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olduğunu, Karkamış'ın tüm mülga yönetmeliklerde 3. bölge olarak istikrarlı şekilde değerlendirildiğini savundu.

İDDK'nın Hukuki Değerlendirmesi

İDDK, tetkik hakiminin bozma önerisini benimseyerek çoğunlukla şu gerekçelere dayandı:

Düzenleyici İşlem Yönünden

657 sayılı Kanun m.72 ve yönetmeliğin 5. maddesi uyarınca atamalar, ekonomik-sosyal-ulaşım şartları benzerliği esas alınarak adil dengeli yapılmalı. İdare takdir yetkisine sahip olsa da, bu yetki kamu yararı, hizmet gerekleri ve hakkaniyetle sınırlı; nesnel kriterlere dayanmalı.

Geçici 1/1(a) bendi, mülga yönetmeliklerde 1-2-3. bölgelerdeki süreleri yeni 1. bölgeye eşitlemiş. Ancak bu, birimlerin fiili koşullarını göz ardı ediyor. Eskiden başmüdürlüğe bağlılık esas alınırken (örn. Gaziantep 3. bölge, Karkamış da 3. bölge), 03/05/2008 sonrası birim esaslı sisteme geçildi; Karkamış 5. bölgeye yükseltildi, 2021'de 2. bölge oldu.

Bu intibak, zorlu birimlerin gelişmiş bölgelerle eşleştirilmesine yol açarak hukuki güvenlik ve hakkaniyet ilkelerini zedeliyor. Benzer koşullar farklı dönemlerde farklı sonuç doğuruyor; eksik düzenleme mahiyetinde.

Bireysel İşlem Yönünden

Davacının Karkamış hizmeti, 1995 Yönetmeliği'nde 4., 1999'da 3. bölge; sonradan 5. bölgeye intibak. Yeni kurala dayalı 1. bölge sayımı, çelişkili uygulamalara yol açıyor; adil dağılım ilkesine aykırı.

Karar ve Karşı Oylar

1. Temyiz kabulü,
2. Daire kararının bozulması,
3. Dosyanın Daire'ye iadesi; 22/12/2025, oyçokluğu.

Karşı oy I: Düzenleyici kısım onansın, bireysel kısım bozulsun (intibakta 5. bölge esas alınmalı). Karşı oy II: Tam onama.

Avukatlar İçin Mesleki Değer

Bu karar, personel yönetmeliklerinde intibak kurallarının nesnellik ve hakkaniyet testinden geçirilmesi gerektiğini vurguluyor. İdare takdiri, somut birim koşullarını yoksayamaz. Benzer davalarda Anayasa m.128, 657 m.72, ölçülülük ve eşitlik ilkeleriyle savunma stratejileri geliştirilebilir. Kazanılmış hak iddiaları güçleniyor; idari işlemlerde gerekçelendirme yükümlülüğü artıyor. Karar, kamu personeli davalarında emsal niteliğinde; hizmet tazminatı, emeklilik hesaplamalarında intibak uyuşmazlıklarını aydınlatıyor.

Toplam kelime: 728