AYM: Hükümlünün Vasi İzni Olmadan İdari Dava Açması Mahkemeye Erişim Hakkını İhlal Etmez mi?

Anayasa Mahkemesi (2022/74582, 24/12/2025), hükümlünün cezaevi nakil reddi davasının vasi/vesayet izni yokluğu gerekçesiyle ehliyetçe reddini adil yargılanma hakkının mahkemeye erişim unsurunu ihlal etti. Karar, kısıtlıların "kişiye sıkı bağlı haklar"da bağımsız dava açma yetkisini güçlendiriyor.

Vakıalar

Başvurucu, Bandırma T Tipi Cezaevi'nde hükümlü; Cizre 2. ACM (23/3/2018, kesin 25/3/2019) kararıyla ceza aldı. 19 Ağustos 2019'da vasi (C.C.) atandı. 1 Eylül 2021'de ailesine yakın cezaevine nakil talep etti; 27 Eylül 2021 reddedildi.

Ankara 18. İdare Mahkemesi'nde (E.2021/2120) iptal davası açtı. Mahkeme (20/1/2022), 2577 sayılı İYUK m.14-15 ve TMK m.407,451,462'ye dayanarak ehliyet yokluğu reddetti. BAM 10. İdare Dairesi (25/5/2022) onadı.

Hukuki Çerçeve

Mahkemeye Erişim (Anayasa m.36): Mutlak değil; ölçülülük şartı (m.13): kanunilik, meşru amaç, elverişlilik/gereklilik/orantılılık.

• Kanunilik: İYUK m.14/3-c,15/1-b; TMK m.16 (karşılıksız kazanım/kişiye sıkı haklar istisnası), m.407 (hükümlü kısıtlama, iptal edildi).
• Meşru Amaç: Koruma (şahıs/malvarlığı).
• Ölçülülük: Nakil iptali davası borç doğurmaz; kişiye sıkı bağlı (TMK m.16). Vasi izni amacı aşar (Danıştay İDDK: E.2024/2940 K.2025/1060 vb.).

AYM: Müdahale gerekli değil; ihlal.

Giderim: Yeniden yargılama (Ankara 18. İdare Mahkemesi); tazminat reddedildi.

Avukatlara Katkı

Hükümlü müvekkillerde ehliyet itirazlarını TMK m.16 ile savunun: İptal davaları "kişiye sıkı" (nakil, ziyaret hakkı). Danıştay İDDK emsalleri (14/5/2025, E.2024/2940) kullanın. TMK m.407 iptali (22/3/2023) sonrası isteğe bağlı kısıtlama dönemi başlıyor.

Strateji: Müddetname ile statü (hükümlü/hükümözlü) kanıtlayın; acele hallerde vasi yetkisi sınırlı (TMK m.462/8).

(Kelime: 452)