Muris Muvazaası Davalarında Hukuki Dinlenilme Hakkı: Tanık Dinlenmemesi Bozma Sebebidir

Tapu iptali ve tescil davalarında muris muvazaası, nisbi muvazaa türüdür. Mirasbırakan, mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla satış göstererek bağış iradesini gizler. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi 2016/10294 E., 2019/4259 K. sayılı 01.07.2019 tarihli kararında, bu davalarda delil toplamanın kritikliğini vurgulamıştır.

Muris Muvazaasının Niteliği

Muris, taşınmazı gerçekten devretmek ister ancak saklı payı aşmak için satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi gösterir. Gizli bağış, TMK m. 706, TBK m. 237 ve Tapu Kanunu m. 26'daki şekil şartlarından yoksundur. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı (1.4.1974, 1/2) ve yerleşik içtihatlar, tüm mirasçıların dava açabileceğini belirtir.

Gerçek iradenin tespiti için:

• Ülke/görenekler,
• Satış nedeni,
• Alım gücü,
• Bedel-gerçek değer farkı,
• Aile ilişkileri değerlendirilir.

Hukuki Dinlenilme Hakkı İhlali

HMK m. 27'ye göre taraflar bilgi sahibi olma, açıklama ve ispat hakkına sahiptir. Anayasa m. 36 ve AİHS m. 6 bunu güvence altına alır. Somut olayda davalı, tanık listesini 01.07.2014'te bildirmiş ancak mahkeme 'süresinde değil' diyerek dinlememiştir. Bu, savunma hakkının kısıtlanmasıdır.

Yargıtay, davalının tanıklarının dinlenmesi (HMK m. 240 vd.) ve ibraz edilen bağış sözleşmesinin değerlendirilmesini emretmiştir. Muris amacının netleştirilmesi zorunludur.

Bozma ve Uygulama

Karar, 6100 sayılı Yasa geçici m. 3 yollu 1086 sayılı HUMK m. 428 gereği bozulmuştur. Mahkemeler, delilleri eşit toplayarak adil yargılama sağlamalıdır.

Avukatlar İçin Strateji

• Delil Sunumu: Tanık listesini süresinde bildirin.
• İtiraz: Dinlenmeme halinde hukuki dinlenilme ihlalini ileri sürün.
• İspat: Muvazaa için olgusal unsurları (bedel farkı, ilişki) vurgulayın.

Bu içtihat, muris muvazaası davalarında usul eşitliğini pekiştirir.

(Kelime sayısı: 458)