Ceza Yargılamasında Devam Eden Soruşturmaların Hükme Esas Alınması: İhsas-ı Rey ve Anayasal İhlaller
Lawantra
26.04.2026
Ceza Yargılamasında Devam Eden Dosyaların Değerlendirilmesi Sorunu
Ceza yargılamasının amacı maddi gerçeğe ulaşmak olsa da, masumiyet karinesi (Anayasa m.38, AİHS m.6/2) ve tarafsızlık ilkeleri mutlak korunmalıdır. Uygulamada hâkimlerin UYAP üzerinden sanığın devam eden soruşturma/kovuşturmalarını inceleyip hükme yansıtması, ihsas-ı rey doğurur. Bu inceleme, hukuki sorunları ve çözüm yollarını avukat perspektifinden ele alır.
Masumiyet Karinesi ve Hukuki Koruma
Anayasa m.38: "Suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar kimse suçlu sayılamaz." Devam eden dosyalar 'şüphe' aşamasındadır; kesinleşmemiş iddialar hükme esas alınamaz. AİHM (Allen v. UK, 2013) benzer ihlalleri tarafsızlık zaafı sayar.
İhsas-ı Rey Kavramı (CMK m.24)
Hâkimin hüküm öncesi kanaatini yansıtması, reddi hâkim sebebidir. Devam eden dosyaları kişilik analizi için kullanmak, ön yargı yaratır ve CMK m.24'ü ihlal eder.
Devam Eden Dosyaların Niteliği
Soruşturma/kovuşturmalar kesinleşmemiştir; KYOK veya beraat ihtimali taşır. Kesinleşmiş mahkûmiyetler bile sadece ceza tayininde etkilidir (TCK m.58). Her olay ayrı değerlendirilmelidir; 'şüpheden sanık yararlanır' (CMK m.160/2).
Adil Yargılanma Hakkı İhlali (AİHS m.6)
- Tarafsızlık: Somut deliller dışındaki dosyalar tarafsızlığı bozar.
- Silahların Eşitliği: Sanık dolaylı yargılanır.
- Önyargı: 'Suça meyil' algısı bireysel sorumluluğu zedeler.
Uygulama Problemleri
UYAP erişimiyle hâkimler bilinçsizce etkilenir; kısa gerekçeli kararlarda gizli kalır.
Çözüm Önerileri
- Yasal Düzenleme: CMK'ya devam eden dosyaların yasaklanmasını ekleyin.
- İçtihat Geliştirme: Yargıtay, uygulamayı hukuka aykırı ilan etsin.
- UYAP Sınırlaması: Sadece ilgili dosya erişimi.
- Eğitim: Masumiyet karinesi seminerleri.
Avukat Stratejisi: Reddi hâkim talebinde UYAP kayıtlarını delil gösterin; temyizde AİHM referansları kullanın. Müvekkil savunmasında 'dosya izolasyonu' argümanı geliştirin.
Sonuç: Bu pratik, ihsas-ı rey olup anayasal hakları ihlal eder. Yargı, somut delillere odaklanmalıdır; aksi halde güven erozyonu kaçınılmazdır. (Kelime: 578)
Bu Makaleyi Paylaş
İlgili Haberler
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Romanlar Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği: Sosyal Uyum ve Hukuki Çerçeve
ADÜ, Roman topluluklarının sosyal entegrasyonu için yeni bir merkez yönetmeliği yayımladı. 2547 sayılı Kanun'a dayalı düzenleme, faaliyet alanlarını, yönetim yapısını ve işbirliklerini detaylandırıyor.
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Şehir Sağlığını Geliştirme Merkezi Yeni Yönetmeliği: Hukuki Yapı ve Uygulama Esasları
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'na dayanan yeni yönetmelikle Şehir Sağlığını Geliştirme, Araştırma ve Uygulama Merkezi'nin işleyişini düzenledi. Merkezin amacı, faaliyetleri ve yönetim organlarının görevleri detaylı olarak ele alınıyor.